Thích

Chia sẻ

Tại sao chó của tôi lại uống nhiều nước? — Từ nguyên nhân khối u tuyến yên đến chẩn đoán và điều trị

Nội tiếtCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

U tuyến yên ở chó là khối u phát sinh từ tuyến yên, gây ra nhiều triệu chứng khác nhau do tình trạng bài tiết quá mức hormone. Việc phát hiện sớm và điều trị thích hợp là rất quan trọng.

U tuyến yên ở chó là khối u phát sinh từ tuyến yên.

Hình ảnh giải phẫu học cho thấy vị trí của tuyến yên ở chó

U tuyến yên ở chó là khối u phát sinh từ tuyến yên, thường gặp ở chó từ độ tuổi trung niên trở lên. U tuyến ở thùy trước tuyến yên là loại phổ biến nhất, và một số lượng đáng kể trong số này tiết ra hormone kích thích vỏ thượng thận (ACTH), dẫn đến tình trạng tăng sản xuất cortisol quá mức ở tuyến thượng thận, gây ra bệnh tăng sản vỏ thượng thận phụ thuộc tuyến yên. - U tuyến yên: Là khối u phát sinh từ tuyến yên, các khối u có chức năng gây ra những thay đổi chuyển hóa toàn thân thông qua việc tiết hormone quá mức. - Tiết hormone quá mức: Khi cortisol được tiết ra quá nhiều, có thể xuất hiện các triệu chứng như tăng lượng nước uống và lượng nước tiểu, bụng chướng, v.v. - Phát hiện sớm: Ở giai đoạn đầu, các triệu chứng thường nhẹ và dễ bị bỏ sót, vì vậy việc theo dõi những thay đổi thông qua kiểm tra định kỳ sẽ hữu ích đối với chó từ độ tuổi trung niên trở lên. - Ảnh hưởng chiếm chỗ: Khi khối u phát triển lớn, có thể xuất hiện các triệu chứng thần kinh như mệt mỏi, giảm cảm giác ngon miệng, đi lại bất thường, co giật, vì vậy nếu nghi ngờ có triệu chứng, cần đưa thú cưng đến bệnh viện thú y.

Nguyên nhân chính của khối u tuyến yên là do rối loạn điều hòa hormone.

Cơ chế chính của các khối u chức năng thường gặp ở tuyến yên chó là sự tiết quá mức ACTH từ tuyến yên. Điều này dẫn đến việc tuyến thượng thận sản xuất dư thừa cortisol, gây ra những thay đổi chuyển hóa toàn thân. Hơn 90% các trường hợp tăng chức năng vỏ thượng thận biểu hiện lâm sàng ở chó được báo cáo là do u tuyến corticotrope của tuyến yên gây ra. - Mất cân bằng hormone: Các khối u tuyến yên chức năng làm rối loạn hệ thống điều hòa hormone, dẫn đến những thay đổi sinh lý toàn thân. - Tuổi tác: Thường có xu hướng xuất hiện ở chó từ độ tuổi trung niên trở lên. - Bản chất của khối u: Phần lớn là u tuyến lành tính, trong khi ung thư tuyến yên hiếm khi được báo cáo (dưới 3%). - Tầm quan trọng của chẩn đoán sớm: Việc quan sát từ khi triệu chứng còn nhẹ và phát hiện sớm thông qua kiểm tra định kỳ sẽ hỗ trợ cho công tác quản lý bệnh. - Ảnh hưởng chiếm chỗ: Khi khối u phát triển lớn, có thể kèm theo các triệu chứng thần kinh như suy nhược, đi lại bất thường và co giật.

Hình ảnh hiển vi của mô khối u tuyến yên ở chó

Các triệu chứng chính bao gồm uống nhiều nước, đi tiểu nhiều, tăng cân và thay đổi về lông.

Các triệu chứng thường gặp ở chó mắc bệnh tăng sản thượng thận phụ thuộc tuyến yên bao gồm tăng lượng nước uống và lượng nước tiểu, thay đổi cân nặng, bụng chướng và lông mỏng đi hoặc rụng lông. - Uống nhiều nước và đi tiểu nhiều: Do lượng cortisol dư thừa, chó sẽ uống nhiều nước và lượng nước tiểu tăng lên. Ở chó, nếu lượng nước uống hàng ngày vượt quá 90 mL cho mỗi 1 kg cân nặng, được coi là chứng uống nhiều nước (polydipsia). - Bụng chướng: Có thể xuất hiện tình trạng bụng trễ xuống (pendulous abdomen). - Thay đổi lông và vấn đề da: Lông mỏng đi và rụng lông (alopecia), có thể kèm theo các vấn đề về da. - Mệt mỏi và giảm sức sống: Có thể xuất hiện các triệu chứng toàn thân như mệt mỏi, giảm cảm giác thèm ăn. - Thay đổi cảm giác thèm ăn: Có thể xuất hiện tình trạng ăn nhiều (polyphagia). - Cần nhận biết sớm: Nếu các triệu chứng này kéo dài, nên đưa chó đến bệnh viện thú y để kiểm tra.

Chó bị u tuyến yên, biểu hiện mệt mỏi và bụng phình to.

Đây là những triệu chứng cần đưa chó đến bệnh viện ngay lập tức.

Nếu chó đột ngột bị suy giảm ý thức, co giật (động kinh), hoặc xuất hiện các triệu chứng thần kinh cấp tính như đè đầu vào vật và quay vòng liên tục, cần đưa thú cưng đến bệnh viện ngay lập tức. Đây có thể là tình trạng khẩn cấp do hiệu ứng chiếm chỗ của khối u, tai biến tuyến yên (apoplexy) hoặc thoát vị não. Việc chậm trễ có thể đe dọa tính mạng.

Chẩn đoán được xác định thông qua xét nghiệm máu và các phương pháp chẩn đoán hình ảnh.

U tuyến yên ở chó được xác định bằng các xét nghiệm chức năng nội tiết để xem khối u có hoạt động hay không, đồng thời sử dụng các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như CT hoặc MRI để phát hiện khối u. - Xét nghiệm chức năng nội tiết: Thông qua xét nghiệm hormone, bác sĩ sẽ xác định khối u có hoạt động (tiết hormone) hay không, cũng như kiểm tra xem có suy giảm chức năng tuyến yên hay không. - Hạn chế của chẩn đoán hình ảnh: Mặc dù chẩn đoán hình ảnh có thể xác định vị trí của khối u, nhưng không thể cho biết mô đó có tiết quá nhiều hormone hay không, do đó cần kết hợp với xét nghiệm chức năng. - Chụp MRI: Cho phép đánh giá chính xác kích thước và vị trí của khối u tuyến yên, cũng như mức độ xâm lấn vào các mô xung quanh hoặc tình trạng thoát vị não. - Chụp CT: Chụp CT cũng có thể phát hiện khối u tuyến yên. - Kết hợp nhiều xét nghiệm: Để chẩn đoán chính xác, cần sử dụng đồng thời xét nghiệm hormone và chẩn đoán hình ảnh. - Chẩn đoán phân biệt: Cần chẩn đoán phân biệt với các bệnh như tăng sản thượng thận nguyên phát, bệnh to đầu chi, suy giáp và chứng đái tháo nhạt.

Hình ảnh MRI cho thấy khối u tuyến yên ở chó

Phương pháp điều trị được chia thành ba loại: dùng thuốc, phẫu thuật và xạ trị.

Việc điều trị u tuyến yên được chia thành các phương pháp như dùng thuốc, phẫu thuật và xạ trị, tùy thuộc vào tình trạng của từng bệnh nhân mà sẽ lựa chọn hoặc kết hợp các phương pháp này. - Điều trị bằng thuốc: Đối với bệnh tăng sản tuyến thượng thận phụ thuộc tuyến yên, có thể kiểm soát tình trạng dư thừa cortisol bằng các loại thuốc như trilostane hoặc mitotane. - Phẫu thuật cắt bỏ: Phẫu thuật cắt tuyến yên (hypophysectomy) được cân nhắc khi khối u chỉ giới hạn ở tuyến yên, và đã có những báo cáo về các ca thành công ngay cả với những khối u tương đối lớn. - Xạ trị: Khi xuất hiện các triệu chứng thần kinh, xạ trị megavolt được lựa chọn là phương pháp điều trị chính, đã được chứng minh có hiệu quả trong việc giảm kích thước khối u tuyến yên. - Suy tuyến giáp thứ phát: Nếu có biến chứng kèm theo, có thể điều trị bằng cách bổ sung hormone tuyến giáp (thyroxine). - Điều trị cá nhân hóa: Kế hoạch điều trị được xây dựng dựa trên việc xem xét toàn diện kích thước và vị trí của khối u, cùng với tình trạng sức khỏe của bệnh nhân. - Cần theo dõi định kỳ: Trong quá trình điều trị, cần lặp lại các xét nghiệm đo nồng độ hormone và chụp hình ảnh để đánh giá hiệu quả điều trị.

Cảnh xạ trị để điều trị khối u tuyến yên ở chó

Chăm sóc tại nhà cần chú trọng điều chỉnh chế độ ăn và khám sức khỏe định kỳ.

Chăm sóc tại nhà cho chó mắc khối u tuyến yên chủ yếu dựa vào việc điều chỉnh chế độ ăn uống và khám sức khỏe định kỳ. - Chế độ ăn ít béo, ít muối: Giảm lượng chất béo và muối nạp vào để ngăn ngừa tăng cân và cao huyết áp. - Xét nghiệm máu định kỳ: Theo dõi liên tục nồng độ hormone, chức năng gan và chức năng thận. - Quản lý việc dùng thuốc: Cho uống thuốc đúng giờ để tránh bỏ liều, đồng thời quan sát kỹ các tác dụng phụ. - Giảm thiểu căng thẳng: Tạo môi trường yên tĩnh, duy trì nhịp sinh hoạt đều đặn và đảm bảo chó có đủ thời gian nghỉ ngơi. - Điều chỉnh vận động: Tránh vận động quá sức, duy trì hoạt động thể chất thông qua các buổi đi dạo và chơi đùa phù hợp. - Vai trò quan sát của chủ nuôi: Nhận biết nhanh chóng những thay đổi trong sinh hoạt hàng ngày và đưa chó đến bệnh viện để tư vấn sớm là điều rất quan trọng.

Bữa ăn lành mạnh để hỗ trợ quản lý khối u tuyến yên ở chó

Một số giống chó có nguy cơ mắc u tuyến yên cao hơn.

U tuyến yên thường có xu hướng xuất hiện ở những chú chó từ trung niên đến cao tuổi. Vì các tài liệu giáo khoa thú y hiện tại chưa cung cấp đủ bằng chứng để khẳng định một giống chó cụ thể nào dễ mắc bệnh hơn, nên việc theo dõi các thay đổi về lượng nước uống, lượng nước tiểu, cũng như da và lông thông qua các kỳ kiểm tra sức khỏe định kỳ sẽ rất hữu ích đối với những chú chó lớn tuổi. Việc phát hiện sớm sẽ mang lại lợi thế trong quá trình quản lý bệnh.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-06-02

Câu hỏi thường gặp

U tuyến yên ở chó có thể chữa khỏi hoàn toàn không?

Tùy thuộc vào kích thước và vị trí của khối u, cũng như thời điểm điều trị mà kết quả sẽ khác nhau. Đối với bệnh tăng sản thượng thận phụ thuộc tuyến yên, các triệu chứng có thể được kiểm soát bằng các loại thuốc như trilostane hoặc mitotane; trong trường hợp có các triệu chứng thần kinh, xạ trị sẽ giúp thu nhỏ khối u. Khả năng chữa khỏi hoàn toàn phụ thuộc vào tình trạng của khối u.

U tuyến yên có di truyền không?

Chỉ dựa trên các bằng chứng thú y hiện có, chúng ta khó có thể khẳng định rằng khối u tuyến yên có tính di truyền ở một số giống chó cụ thể. Bệnh thường có xu hướng xuất hiện ở những chú chó từ trung niên trở lên, vì vậy việc theo dõi sức khỏe định kỳ thông qua các cuộc kiểm tra thường xuyên là rất quan trọng đối với chó lớn tuổi.

Trong quá trình điều trị bằng thuốc, có những tác dụng phụ nào không?

Khi sử dụng các loại thuốc như trilostane hoặc mitotane, cần theo dõi định kỳ nồng độ hormone và tình trạng toàn thân của chó để phát hiện sớm các tác dụng phụ. Các tác dụng phụ cụ thể sẽ khác nhau tùy thuộc vào loại thuốc và tình trạng sức khỏe của từng bệnh nhân, vì vậy cần tham khảo ý kiến bác sĩ thú y.

Ngay cả khi khối u nhỏ, liệu có cần điều trị không?

Nếu là khối u có chức năng, dù kích thước nhỏ vẫn có thể gây tiết hormone dư thừa liên tục. Vì vậy, khuyến cáo cần điều trị và theo dõi để giảm thiểu các tác động toàn thân do dư thừa cortisol.

Khả năng tái phát là bao nhiêu?

Một nghiên cứu cho biết thời gian sống trung bình của chó bị u tuyến yên là khoảng 750 ngày. Tiên lượng phụ thuộc vào kích thước và vị trí của khối u cũng như phản ứng với điều trị, vì vậy việc kiểm tra định kỳ và điều chỉnh thuốc là rất quan trọng.

So sánh các phương pháp điều trị khối u tuyến yên ở chó

Hạng mục	효과	부작용·위험	적합성
약물 치료	코르티솔 과잉 조절	정기적인 호르몬·전신 모니터링 필요	뇌하수체 의존성 부신피질기능항진증
수술 치료	국한된 종양에 효과적	수술 관련 합병증·사망 위험	종양이 뇌하수체에 국한된 경우
방사선 치료	종괴 크기 감소·신경 증상 개선	방사선 치료 관련 영향	신경 증상이 있거나 수술이 어려운 경우

치료 방법은 종양 크기, 위치, 환자 상태에 따라 달라져요. 수의사와 상의 후 결정하세요.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

7 sản phẩm hỗ trợ quản lý thay đổi hormone ở chó sau khi triệt sản, theo lời khuyên của bác sĩ thú y

7 dấu hiệu và biện pháp chăm sóc bệnh suy giáp ở chó do bác sĩ thú y chỉ ra

7 dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp về nhiễm toan ceton do tiểu đường ở chó — những triệu chứng không được bỏ qua

Tổng hợp triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và các điểm chăm sóc quan trọng về nhiễm trùng đường tiết niệu mãn tính tái phát ở chó

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm cần lưu ý trong chăm sóc chó bị protein niệu

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng về tình trạng tiểu nhiều lần và tiểu gấp ở chó

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm cần lưu ý trong chăm sóc bàng quang thần kinh ở chó

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng về mối liên hệ giữa tăng huyết áp và protein niệu ở chó

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng về bệnh thận giãn ở chó

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng khi chó bị tiểu máu

Tài liệu tham khảo

[1] Sheena Warman (2023) 100 Top Consultations in Small Animal General Practice. Wiley-Blackwell.

[2] Fundamentals of Veterinary Clinical Pathology, 3rd Edition (2022). Elsevier.

[3] BSAVA Manual of Canine and Feline Dermatology, 4th Ed (2021). BSAVA Publications.