Thích

Chia sẻ

Bệnh Brucella ở chó (bệnh lây từ động vật sang người)

Miễn dịchCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bệnh Brucella ở chó là bệnh nhiễm khuẩn lây truyền qua giao phối và dịch cơ thể. Bài viết tổng hợp theo tiêu chuẩn y khoa thú y về các triệu chứng sảy thai, vô sinh, viêm khớp và cách phòng ngừa lây nhiễm cho chủ nuôi.

Bệnh Brucella ở chó là gì?

Bác sĩ thú y đang thực hiện xét nghiệm máu cho chó

Bệnh Brucella ở chó là bệnh truyền nhiễm lây từ động vật sang người do nhiễm vi khuẩn Brucella canis, gây suy giảm chức năng sinh sản và sảy thai. Chìa khóa là chẩn đoán sớm và cách ly. Nếu chó từng giao phối hoặc là chó sinh sản, bắt buộc phải kiểm tra tình trạng nhiễm bệnh qua xét nghiệm huyết thanh trước khi mang thai hoặc giao phối. Nếu xác nhận dương tính, cần ngừng sinh sản và bắt đầu điều trị kháng sinh kéo dài. Chủ nuôi cũng có thể bị nhiễm bệnh nên cần quản lý vệ sinh khi tiếp xúc.

Cách lây nhiễm như thế nào? (Nguyên nhân và đường lây)

Brucella canis chủ yếu lây truyền qua dịch cơ thể của chó bị nhiễm bệnh. Đường lây phổ biến nhất là tiếp xúc cơ quan sinh dục như giao phối, ngoài ra còn lây qua thai chết lưu, nhau thai, dịch tiết tử cung, tinh dịch, nước tiểu và máu. Theo sách giáo khoa, vi khuẩn xâm nhập qua niêm mạc miệng, mũi (miệng mũi), cơ quan sinh dục, kết mạc mắt, sau đó lan vào cơ thể qua hạch bạch huyết khu vực. Do đó, nếu chó liếm phải dịch cơ thể bị nhiễm bệnh hoặc dịch này chạm vào niêm mạc (mắt, miệng, mũi) sẽ bị nhiễm bệnh, đồng thời bệnh cũng có thể lây trong quá trình tiếp xúc xã hội thông thường hoặc chải chuốt. Nguy cơ lây lan đặc biệt cao ở những nơi tiếp xúc thường xuyên như trại sinh sản hoặc môi trường nuôi chung.

Danh sách kiểm tra các triệu chứng chính

Brucella có triệu chứng âm thầm nên dễ bỏ sót. Nếu thấy các dấu hiệu dưới đây hãy nghi ngờ.

Sảy thai ở chó cái: Sảy thai đột ngột ở giai đoạn cuối thai kỳ là triệu chứng điển hình, có thể dẫn đến chết lưu hoặc vô sinh

Bất thường cơ quan sinh dục ở chó đực: Viêm tinh hoàn, viêm mào tinh hoàn, viêm da bìu, tinh trùng chưa trưởng thành hoặc bị tổn thương làm giảm chất lượng tinh dịch

Phì đại hạch bạch huyết: Vi khuẩn lan đến các hạch bạch huyết khu vực như sau họng, bẹn có thể gây sưng

Đau cột sống (viêm đĩa đệm đốt sống): Không phải khớp mà là viêm ở cột sống (L7–S1, cổ, ngực-thắt lưng...) gây đi khập khiễng, đau cột sống, đôi khi kèm theo triệu chứng thần kinh

Sốt: Có thể xuất hiện sốt nhẹ hoặc sốt khi viêm tuyến tiền liệt hoặc nhiễm Brucella

Viêm mắt: Viêm màng bồ đào làm mắt đỏ và sợ ánh sáng

Chủ nuôi đang vuốt ve chú chó trông mệt mỏi

Khi nào cần đến bệnh viện ngay lập tức

Nếu chó đang mang thai đột ngột sảy thai hoặc sau giao phối có dịch tiết hoặc chảy máu kéo dài, hãy đến gặp bác sĩ thú y trong vòng 24 giờ. Thai chết lưu và nhau thai chứa lượng lớn vi khuẩn có thể lây sang chó khác và chủ nuôi. Tuyệt đối không chạm tay trần, hãy đeo găng tay dùng một lần và niêm phong trong túi trước khi mang đến bệnh viện. Nếu kèm theo đi khập khiễng đột ngột, đau cột sống, mắt đỏ thì có thể tình trạng nhiễm trùng toàn thân đã tiến triển.

Chẩn đoán như thế nào?

Brucella khó chẩn đoán chỉ qua triệu chứng nên xét nghiệm huyết thanh là cơ bản. Xét nghiệm ngưng kết huyết thanh thường được dùng để sàng lọc ban đầu, nếu dương tính thì xác nhận bằng PCR hoặc nuôi cấy vi khuẩn. Tuy nhiên, kết quả có thể khác nhau tùy phương pháp xét nghiệm nên tốt nhất là tham khảo cùng phòng xét nghiệm và kết quả. Theo sách giáo khoa y khoa thú y, việc hình thành kháng thể mất 2–4 tuần nên giai đoạn đầu nhiễm bệnh có thể cho kết quả âm tính giả, và nếu đã dùng kháng sinh trước đó cũng có thể cho kết quả âm tính. Vì vậy, việc xét nghiệm lại theo khoảng cách thời gian nhất định là an toàn. PCR có thể phát hiện gen vi khuẩn trong máu, dịch cơ thể, mô sảy thai nhưng cần lưu ý là không phân biệt được vi khuẩn sống và chết.

Phương pháp điều trị và tiên lượng

Brucella ẩn trong tế bào nên khó chữa khỏi hoàn toàn. Điều trị thường kết hợp phương pháp phối hợp kháng sinh kéo dài do bác sĩ thú y kê đơn và triệt sản. Loại và thời gian kháng sinh do bác sĩ thú y quyết định tùy mức độ nhiễm bệnh, cần dùng đều đặn trong thời gian dài. Vô sinh hóa là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ lây truyền qua cơ quan sinh dục và lây sang người. Tuy nhiên, theo sách giáo khoa, chó đã vô sinh hóa vẫn có thể mang vi khuẩn Brucella, nên không thể xem vô sinh hóa là cách loại bỏ hoàn toàn vi khuẩn. Vì vậy, sau điều trị cần lặp lại xét nghiệm huyết thanh định kỳ để kiểm tra tái phát và lưu ý rằng kết quả dương tính có thể kéo dài gần 3 năm.

Bác sĩ thú y đang giải thích kế hoạch điều trị cho chủ nuôi

Quản lý tại nhà và lưu ý về bệnh lây từ động vật sang người

Brucella là bệnh truyền nhiễm lây từ động vật sang người. Sách giáo khoa cũng nhấn mạnh người tiếp xúc với chó nhiễm bệnh phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc vệ sinh khi xử lý nước tiểu và phân. Chủ nuôi bắt buộc phải đeo găng tay dùng một lần khi dọn dẹp nước tiểu, dịch tiết của chó nhiễm bệnh và rửa tay kỹ bằng xà phòng sau khi làm việc. Nếu có thể, đeo khẩu trang cũng rất hữu ích. Phụ nữ mang thai, trẻ em và thành viên gia đình có hệ miễn dịch yếu nên tránh tiếp xúc gần với chó nhiễm bệnh. Không gian và khu vực vệ sinh nơi chó nhiễm bệnh ở lại cần lau sạch bằng chất khử trùng thích hợp, chăn gối và bát thức ăn cần được quản lý riêng biệt.

Lưu ý cho chó sinh sản và gia đình nuôi nhiều chó

Nếu nuôi chó với mục đích sinh sản hoặc nuôi chung nhiều con, bắt buộc phải thực hiện xét nghiệm huyết thanh Brucella cho cả hai con trước khi giao phối. Chó dương tính nên được cách ly và khuyến khích triệt sản, các chó khác từng dùng chung không gian cũng cần được xét nghiệm. Khi nhận nuôi chó mới là chó vô gia cư, chó được cứu hộ hoặc chó từ nước ngoài, việc bao gồm xét nghiệm Brucella trong kiểm tra sức khỏe ban đầu là an toàn. Brucella chủ yếu lây qua giao phối hoặc tiếp xúc niêm mạc, nên xác suất nhiễm bệnh từ các cuộc đi dạo thông thường chỉ chạm nhẹ là khá thấp.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-29

Câu hỏi thường gặp

Chó bị Brucella có cần phải thực hiện cái chết êm ái không?

Không phải vậy. Trước đây, người ta từng khuyến nghị thực hiện gây tử vong nhân đạo, nhưng gần đây, nhiều trường hợp vẫn duy trì cuộc sống cho chó bằng cách triệt sản, điều trị kháng sinh dài hạn và quản lý cách ly. Các giáo trình cũng chỉ đề cập đến việc xem xét gây tử vong nhân đạo trong những trường hợp khó thực hiện các biện pháp quản lý như triệt sản, dùng kháng sinh và tái khám. Tuy nhiên, việc sinh sản bắt buộc phải dừng lại.

Đây là bệnh có thể chữa khỏi hoàn toàn không?

Việc loại bỏ hoàn toàn vi khuẩn là khó. Điều trị có thể kìm hãm triệu chứng và giảm số lượng vi khuẩn, nhưng vì vi khuẩn có thể tiềm ẩn trong tế bào và tái phát, kết quả dương tính có thể kéo dài gần 3 năm sau khi nhiễm bệnh nên cần theo dõi xét nghiệm suốt đời.

Có vắc-xin phòng ngừa không?

Phòng ngừa chắc chắn nhất hiện nay là xét nghiệm huyết thanh trước giao phối, cách ly chó nhiễm bệnh và quản lý vệ sinh. Đặc biệt với chó sinh sản, xét nghiệm định kỳ là phương pháp phòng ngừa cốt lõi. Nên tham khảo phương pháp xét nghiệm và quản lý với bác sĩ thú y.

Người sẽ có triệu chứng gì?

Người bị nhiễm bệnh cũng có thể không có triệu chứng, nhưng có thể xuất hiện các triệu chứng không đặc hiệu như sốt. Nếu cơ thể không khỏe sau khi tiếp xúc với chó nhiễm bệnh, bắt buộc phải thông báo cho bệnh viện và làm xét nghiệm Brucella.

Mèo cũng bị Brucella không?

Brucella canis chủ yếu là vấn đề nhiễm bệnh ở chó. Thông tin liên quan đến mèo còn hạn chế nên khó khẳng định, nhưng nếu dùng chung không gian với chó nhiễm bệnh thì việc quản lý vệ sinh vẫn cần thiết như nhau.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

So sánh bệnh viện thú y cấp 1 và cấp 2

Tác dụng và hướng dẫn bổ sung Vitamin C

7 giống chó chân ngắn hàng đầu

Nếu chó nhà bạn liên tục bị chảy máu mũi hoặc nghẹt mũi — Nguyên nhân khối u mũi và thời điểm chẩn đoán, điều trị

Khối u ở chó: là u mỡ lành tính hay u mỡ ác tính? — Phân biệt lành tính và ác tính cùng các điểm chẩn đoán quan trọng

Nếu bạn cảm thấy có khối u ở vú mèo — Dấu hiệu cảnh báo khối u tuyến vú và thời điểm triệt sản phòng ngừa

Xạ trị cho mèo: Khi nào cần thiết? Tổng hợp đầy đủ về chỉ định và thời điểm ra quyết định

Mèo nhà tôi mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối, tôi có thể làm gì cho nó? — Hướng dẫn chăm sóc giảm nhẹ và nâng cao chất lượng cuộc sống

Tổng hợp toàn diện về triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và các điểm chăm sóc quan trọng của khối u sarcoma sợi ở mèo

Nếu mèo được chẩn đoán mắc bệnh u lympho — Quy trình hóa trị liệu bằng phác đồ COP và các điểm cần lưu ý trong quản lý tác dụng phụ

Tài liệu tham khảo

[1] Greene CE, Infectious Diseases of the Dog and Cat, 4th Edition, Chapter: Brucellosis

[2] Ettinger SJ, Textbook of Veterinary Internal Medicine, 8th Edition, Chapter: Canine Brucellosis

[3] Hollett RB, Canine brucellosis: outbreaks and compliance, Theriogenology, 2006