Thích

Chia sẻ

Bệnh Lyme ở chó — Triệu chứng và chẩn đoán bệnh do ve truyền tại Hàn Quốc

Nhiễm khuẩn/Ký sinh trùngCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bệnh Lyme ở chó là bệnh truyền nhiễm do bị ve Ixodes nhiễm vi khuẩn Borrelia cắn. Số ca mắc tại Hàn Quốc đang tăng, việc kiểm tra ve sau khi đi dạo và chẩn đoán sớm là rất quan trọng.

Bệnh Lyme ở chó là gì?

Hình ảnh bác sĩ thú y kiểm tra khớp chân của chó

Bệnh Lyme ở chó là bệnh truyền nhiễm do ve truyền, lây lan khi bị ve Ixodes (chi Ixodes) nhiễm vi khuẩn Borrelia burgdorferi cắn. Điều thực sự quan trọng là thời điểm phát hiện sớm và bắt đầu điều trị bằng kháng sinh. Tuy nhiên, bệnh Lyme có thời gian ủ bệnh dài, thường mất 2~5 tháng sau khi bị ve cắn thì mới xuất hiện các triệu chứng như sốt, đi lại khập khiễng (khập khiễng di chuyển), giảm ăn và suy nhược. Vì vậy, nếu từng bị ve cắn khi đi dạo và thấy các triệu chứng này, đừng coi thường là đau cơ đơn giản dù đã qua một thời gian mà hãy đến bệnh viện ngay lập tức. Phát hiện và điều trị càng sớm thì càng ngăn ngừa được các biến chứng thận và khớp, đồng thời tăng khả năng phục hồi.

Nguyên nhân và hiện trạng dịch bệnh tại Hàn Quốc

Bệnh Lyme bắt đầu khi ve thuộc chi Ixodes cắn chó, vi khuẩn Borrelia trong cơ thể ve (ruột giữa, tuyến nước bọt) được truyền vào máu qua quá trình hút máu. Ve phải bám trên da khoảng 50 giờ (gần hai ngày) trở lên thì vi khuẩn mới được truyền đi đầy đủ. Các động vật nhỏ như chim hoặc động vật gặm nhấm đóng vai trò là vật chủ mang mầm bệnh. Tại Hàn Quốc, số báo cáo về ve Ixodes sống trong rừng ở các vùng Gangwon, phía bắc Gyeonggi và vùng núi đang tăng liên tục, mùa xuân (tháng 4~6) và mùa thu (tháng 9~11) là thời điểm có nguy cơ nhiễm bệnh cao nhất. Đặc biệt nguy hiểm là sau khi cắm trại ngoài trời, leo núi hoặc đi dạo trên bãi cỏ.

Nếu thấy các triệu chứng này hãy nghi ngờ bệnh Lyme

Khác với người, bệnh Lyme ở chó ít khi xuất hiện phát ban hình bia đặc trưng. Người thường trải qua các triệu chứng giống cúm trong giai đoạn đầu nhiễm bệnh, nhưng ở chó, nhiều trường hợp qua giai đoạn này mà không có triệu chứng rõ ràng khi kháng thể hình thành. Thay vào đó, hãy chú ý các dấu hiệu sau.

Đi lại khập khiễng: Khập khiễng di chuyển (shifting-leg lameness) từ chân này sang chân khác là điển hình nhất

Sưng và đau khớp: Khớp gối và mắt cá chân sưng lên và đau khi chạm vào

Sốt: Sốt nhẹ đến sốt cao kéo dài trong vài ngày

Giảm ăn và suy nhược: Từ chối đi dạo và ngủ nhiều hơn bình thường

Phì đại hạch bạch huyết: Hạch bạch huyết dưới cằm và bên trong chân sau sưng đến mức có thể sờ thấy

Nếu có các triệu chứng này hãy đến bệnh viện trong vòng 24 giờ

Nếu có bất kỳ trường hợp nào dưới đây thì cần khám cấp cứu. Bệnh thận Lyme (Lyme nephritis) diễn tiến nhanh và tỷ lệ tử vong cao nên thời gian vàng rất ngắn. Khi lượng nước tiểu đột ngột giảm hoặc tăng, khi thấy sưng chân và chướng bụng cùng lúc, khi xuất hiện các triệu chứng thần kinh như co giật hoặc không thể đứng dậy, khi từ chối ăn uống kéo dài trên 24 giờ thì dù là ban đêm cũng phải đến phòng cấp cứu.

Chẩn đoán như thế nào?

Bác sĩ thú y thường chẩn đoán dựa trên tổng hợp triệu chứng lâm sàng + tiền sử tiếp xúc với ve + xét nghiệm kháng thể. Xét nghiệm sơ bộ phổ biến nhất là bộ kit kháng thể nhanh (SNAP 4Dx Plus) cho kết quả trong vòng 10 phút tại bệnh viện thú y, kiểm tra cùng lúc 4 loại: bệnh Lyme, giun tim, Anaplasma và Ehrlichia. Nếu kết quả dương tính thì xác nhận thêm bằng xét nghiệm kháng thể định lượng (C6 ELISA) và xét nghiệm nước tiểu để kiểm tra xem có bị bệnh thận Lyme hay không. Nếu triệu chứng khớp nghiêm trọng thì bổ sung xét nghiệm dịch khớp.

So sánh các xét nghiệm chẩn đoán chính

Hạng mục	Bộ kit kháng thể nhanh (SNAP 4Dx)	Xét nghiệm kháng thể C6 định lượng	Tỷ lệ protein/creatinine trong nước tiểu (UPC)
Thời gian xét nghiệm	10 phút	2~3 ngày	Trong ngày
Mục kiểm tra	Sàng lọc kháng thể (tình trạng tiếp xúc)	Định lượng kháng thể, đánh giá phản ứng điều trị	Phát hiện sớm bệnh thận Lyme (protein niệu)
Thời điểm cần thiết	Sơ bộ khi nghi ngờ triệu chứng	Kiểm tra mức kháng thể và phản ứng điều trị sau khi dương tính	Kiểm tra biến chứng thận khi dương tính
Gánh nặng của chủ nuôi	Thấp	Trung bình	Thấp

Các mục xét nghiệm và chi phí thay đổi tùy theo bệnh viện, khu vực và cân nặng.

Điều trị như thế nào?

Thuốc điều trị chính cho bệnh Lyme là kháng sinh Doxycycline (thường 5~10mg/kg, 1~2 lần/ngày). Thường uống trong 30 ngày (khoảng 4 tuần), và phần lớn các triệu chứng đi lại khập khiễng và sốt sẽ cải thiện rõ rệt trong vòng 24~48 giờ (1~2 ngày). Tuy nhiên, nếu ngừng thuốc giữa chừng vì triệu chứng đã biến mất thì có thể tái phát hoặc chuyển sang mãn tính, vì vậy phải tuân thủ thời gian điều trị cho đến hết. Nếu đau khớp nghiêm trọng thì dùng thêm thuốc chống viêm giảm đau trong thời gian ngắn, ở giai đoạn bệnh thận Lyme thì cần điều trị hỗ trợ thận cùng với truyền dịch và chế độ ăn uống. Liều lượng chính xác và lịch trình uống thuốc do bác sĩ thú y quyết định dựa trên cân nặng và tình trạng biến chứng.

Hình ảnh chú chó đang nghỉ ngơi tại nhà sau khi bắt đầu điều trị bằng kháng sinh

Chăm sóc giai đoạn phục hồi cần lưu ý tại nhà

Ngay cả sau khi bắt đầu điều trị, chủ nuôi vẫn cần lưu ý nhiều phần.

Tuân thủ lịch uống thuốc: Uống 1~2 lần/ngày vào cùng một giờ, cho ăn cùng một lượng nhỏ thức ăn thay vì lúc đói sẽ ít kích thích dạ dày hơn

Giảm tải cho khớp: Trải thảm trên sàn trơn trượt, tránh đi dạo cường độ cao và nhảy trong 2 tuần phục hồi

Quan sát thay đổi nước tiểu: Ghi chép lại màu sắc, lượng và tần suất sẽ rất hữu ích khi tái khám

Phòng ngừa ve tái nhiễm: Phải tiếp tục dùng thuốc phòng ngừa ve trong giai đoạn phục hồi để ngăn ngừa tái nhiễm

Nếu muốn biết thêm về giai đoạn phòng ngừa, hãy tham khảo hướng dẫn so sánh thuốc phòng ngừa ve cho chó.

Phòng ngừa tái phát và lưu ý theo giống chó

Bệnh Lyme có thể tái nhiễm nếu bị ve cắn lại dù đã điều trị một lần, và cũng có báo cáo tái phát do vi khuẩn không được loại bỏ hoàn toàn sau điều trị. Sau khi đi dạo vào mùa xuân và mùa thu, hãy kiểm tra ve bằng cách dùng ngón tay quét qua bên trong tai, cổ, nách và giữa các ngón chân. Bất kể giống chó nào, những chú chó có kết quả dương tính đều có nguy cơ mắc bệnh thận Lyme (protein niệu), vì vậy khuyến nghị theo dõi thêm xét nghiệm kháng thể C6 định lượng và xét nghiệm nước tiểu trước và sau điều trị (khoảng thời điểm 6 tháng).

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-05

Câu hỏi thường gặp

Bệnh Lyme có lây từ chó sang người không?

Chó không trực tiếp lây bệnh cho người. Tuy nhiên, nếu ve bám trên người chó vào nhà và cắn người thì có thể gây nhiễm bệnh, vì vậy việc kiểm tra ve sau khi đi dạo cũng quan trọng để bảo vệ chính chủ nuôi.

Bị ve cắn là chắc chắn mắc bệnh Lyme sao?

Không. Ve phải ở trạng thái nhiễm vi khuẩn Borrelia và thường phải bám trên da khoảng 50 giờ (gần hai ngày) trở lên thì nguy cơ lây nhiễm mới tăng cao. Loại bỏ càng nhanh thì tỷ lệ nhiễm bệnh càng thấp.

Có bắt buộc phải tiêm vắc-xin bệnh Lyme không?

Vaccine bệnh Lyme có sẵn nhưng không phải là vaccine cốt lõi (bắt buộc). Tại Hàn Quốc, các vaccine bệnh Lyme được đăng ký chính thức cho chó cũng còn hạn chế. Vì vậy, nếu bạn sống ở vùng rừng núi hoặc thường xuyên đi cắm trại, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để quyết định có tiêm vaccine hay không; trong các trường hợp khác, việc sử dụng thuốc phòng ngừa ve bọ liên tục quanh năm là giải pháp thực tế hơn.

Sau điều trị kháng thể vẫn dương tính, có phải tái nhiễm không?

Xét nghiệm huyết thanh nhằm xác định tình trạng "tiếp xúc" với mầm bệnh, nên ở chó đã từng tiếp xúc, kháng thể có thể tồn tại trong cơ thể từ vài tháng đến vài năm. Do đó, kết quả dương tính không đồng nghĩa với việc chó bị tái nhiễm; cần đánh giá đồng thời sự thay đổi của giá trị định lượng kháng thể C6 và các triệu chứng lâm sàng.

Khi phát hiện ve thì lấy ra như thế nào tại nhà?

Dùng dụng cụ lấy ve hoặc kẹp gắp phần gần da nhất và kéo thẳng từ từ. Không được vặn hoặc bóp bằng tay vì vi khuẩn có thể trào ngược gây nguy hiểm. Ve đã lấy ra nên bảo quản kín trong 1~2 tuần, nếu thấy triệu chứng thì mang đến bệnh viện sẽ hỗ trợ chẩn đoán.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

5 loại thuốc phòng ve, bọ chét cho mèo do bác sĩ thú y lựa chọn — So sánh độ an toàn thành phần

Tổng hợp những sản phẩm và tiêu chí lựa chọn hàng đầu để phòng ngừa và điều trị bọ chét cho mèo

Tổng hợp những tiêu chí lựa chọn và gợi ý hàng đầu để quản lý nguy cơ nhiễm ký sinh trùng lây từ chó sang người

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm cần lưu ý trong chăm sóc bệnh đục dịch kính ở mèo

Đo nhãn áp ở mèo (thử nghiệm đo áp lực nội nhãn) — Thời điểm kiểm tra và cách giải thích kết quả để phát hiện bệnh glaucoma

Nếu hai con ngươi của mèo có kích thước khác nhau — Nguyên nhân gây ra tình trạng đồng tử không đều nhau và các điểm chẩn đoán cấp cứu cần lưu ý

Siêu âm mắt cho mèo — Những điểm then chốt trong chẩn đoán đục thủy tinh thể, khối u và bong võng mạc

Làm thế nào để lau gỉ mắt cho mèo nhà bạn? — Cách vệ sinh và rửa mắt an toàn cùng các dấu hiệu nguy hiểm cần lưu ý

Nếu nước mắt của mèo nhà bạn không ngừng chảy — Nguyên nhân gây tắc lệ đạo và thời điểm điều trị

Nếu mắt mèo thường xuyên tiết ra gỉ mắt dính — Nguyên nhân của viêm giác mạc và kết mạc khô (KCS) và cách chăm sóc suốt đời

Tài liệu tham khảo

[1] Greene, C.E., Infectious Diseases of the Dog and Cat, 4th Ed, Chapter on Borreliosis (Lyme Disease)

[2] BSAVA Manual of Canine and Feline Dermatology, 4th Ed, Tick-borne diseases section

[3] Principles and Practices of Canine and Feline Clinical Parasitic Diseases, Ectoparasites chapter

[4] ACVIM Consensus Update on Lyme Borreliosis in Dogs and Cats (Littman et al., 2018)