Thích

Chia sẻ

Nếu cún nhà bạn liên tục nôn mửa và uể oải — Triệu chứng của bệnh gan do tích tụ đồng và các điểm quan trọng trong chăm sóc dinh dưỡng

Sức khỏe ganCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bệnh gan do tích tụ đồng ở chó là một bệnh gan mạn tính, trong đó đồng tích tụ quá mức trong các tế bào gan, khiến chức năng gan suy giảm dần theo thời gian. Đối với các giống chó có nguy cơ cao, việc kiểm tra sớm bằng xét nghiệm máu định kỳ ngay cả khi chưa có triệu chứng là yếu tố then chốt.

Bệnh gan do tích tụ đồng ở chó là gì?

Bác sĩ thú y đang thăm khám bụng của chó bằng cách sờ nắn.

Bệnh gan do tích tụ đồng ở chó là một bệnh gan mạn tính, trong đó đồng tích tụ quá mức trong các tế bào gan, khiến gan bị tổn thương dần theo thời gian. Việc phát hiện sớm là then chốt. Khi các triệu chứng xuất hiện, tổn thương gan thường đã tiến triển khá nặng, vì vậy với các giống chó có nguy cơ cao, việc kiểm tra định kỳ bằng xét nghiệm máu ngay cả khi chưa có triệu chứng là rất quan trọng. Bệnh có thể xảy ra ở các giống chó có khiếm khuyết di truyền trong quá trình chuyển hóa đồng hoặc ở những chú chó ăn thức ăn giàu đồng trong thời gian dài.

Tại sao đồng lại tích tụ trong gan? — Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh

Nguyên nhân chủ yếu được chia thành hai nhóm.

Di truyền: Một số giống chó như Bedlington Terrier có bất thường ở gen điều hòa việc đào thải đồng. Thay vì được bài tiết qua mật, đồng tích tụ lại trong tế bào gan, gây ra stress oxy hóa và dẫn đến hoại tử tế bào gan.

Do chế độ ăn hoặc thứ phát: Việc cho ăn lâu dài thức ăn giàu đồng hoặc nội tạng, hoặc tình trạng ứ mật mạn tính làm cản trở quá trình đào thải, có thể khiến đồng tích tụ trong gan ở bất kỳ giống chó nào.

Danh sách các triệu chứng chính mà chủ nuôi cần lưu ý

Giai đoạn đầu thường có rất ít triệu chứng nên khó phát hiện. Các dấu hiệu dưới đây chỉ xuất hiện khi tổn thương gan đã tiến triển khá nặng.

Giảm ăn: Chó thường xuyên bỏ bữa hoặc từ chối ăn.

Uể oải, thiếu năng lượng: Mất hứng thú với việc đi dạo và chơi đùa, thường xuyên nằm một chỗ.

Nôn và tiêu chảy tái phát: Các triệu chứng đường tiêu hóa xuất hiện theo chu kỳ.

Vàng da: Tròng trắng mắt, nướu và da chuyển sang màu vàng.

Chướng bụng: Bụng chướng to do tích tụ dịch trong khoang bụng.

Đa niệu, đa khát: Uống nhiều nước và lượng nước tiểu tăng lên.

Chó nằm uể oải — Triệu chứng của bệnh gan do tích tụ đồng

Nếu thấy các triệu chứng này, cần đưa chó đến khám cấp cứu trong vòng 24 giờ.

• Tròng trắng mắt và nướu đột ngột chuyển sang màu vàng (vàng da cấp tính) • Chó nôn mửa liên tục và không thể uống nước • Bụng phình to nhanh chóng và cảm thấy cứng (tình trạng tích dịch bụng nặng lên) • Chó đi lại loạng choạng hoặc ý thức mơ hồ (nghi ngờ bệnh não do gan) Các triệu chứng trên là dấu hiệu cho thấy chức năng gan đang suy giảm nghiêm trọng. Hãy đưa chó đến bệnh viện thú y gần nhất ngay lập tức.

Chẩn đoán được thực hiện như thế nào?

Để chẩn đoán xác định, bắt buộc phải thực hiện sinh thiết gan. Quy trình xét nghiệm sẽ được tiến hành theo từng giai đoạn.

Xét nghiệm máu: Trước tiên, bác sĩ sẽ kiểm tra sự tăng lên của các chỉ số men gan như ALT và ALP. Trên thực tế, việc tích tụ đồng thường chỉ có dấu hiệu duy nhất là sự tăng các chỉ số men gan.

Siêu âm ổ bụng: Đánh giá sự thay đổi về kích thước và mật độ của gan, đồng thời xác định xem có dịch tích tụ trong ổ bụng hay không.

Sinh thiết gan và định lượng đồng: Đây là xét nghiệm chẩn đoán xác định, trong đó mẫu mô gan được lấy ra để đo nồng độ đồng. Trong trường hợp tích tụ thứ phát (do chế độ ăn), nồng độ đồng thường dưới 2.000µg/g (ppm) trên trọng lượng khô; nếu vượt quá 1.000µg/g thì cần điều trị, và nếu từ 2.000µg/g trở lên thì khuyến cáo sử dụng liệu pháp chelat hóa. Do kết quả có thể khác nhau tùy thuộc vào vị trí lấy mẫu, nên tốt nhất là lấy mẫu từ nhiều thùy gan để kiểm tra.

Xét nghiệm gen: Xác định các gen gây bệnh (như COMMD1) ở các giống chó có nguy cơ cao.

Phương pháp điều trị — Tìm hiểu từng bước

Thuốc thải đồng: D-Penicillamine là loại thuốc thải đồng tiêu biểu. Thuốc này liên kết với đồng và đào thải qua nước tiểu, giúp tạo ra cân bằng đồng âm (-). Vì có thể gây buồn nôn, thời điểm dùng thuốc cần tuân theo hướng dẫn của bác sĩ thú y.

Bổ sung kẽm: Kẽm giúp ngăn chặn sự hấp thu đồng tại ruột. Chế độ ăn ít đồng, nhiều kẽm thường được sử dụng như liệu pháp duy trì để làm chậm quá trình tích tụ lại đồng sau khi điều trị bằng thuốc thải đồng.

Chất chống oxy hóa và dinh dưỡng hỗ trợ: Có thể xem xét kết hợp quản lý dinh dưỡng hỗ trợ nhằm giảm tổn thương oxy hóa tế bào gan; chất xơ và các thành phần khác trong chế độ ăn cũng giúp giảm hấp thu đồng tại ruột. Các chất bổ sung cụ thể cần tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để lựa chọn.

Thức ăn thú y ít đồng: Kết hợp điều trị bằng thuốc và quản lý chế độ ăn sẽ mang lại hiệu quả cao hơn.

Bác sĩ thú y đang giải thích về thuốc điều trị cho chó.

Các điểm chăm sóc có thể thực hiện tại nhà

Dù đang trong quá trình điều trị, việc chăm sóc chó tại nhà một cách kiên trì sẽ giúp duy trì tình trạng gan tốt hơn.

Duy trì chế độ ăn ít đồng: Cần tránh các loại nội tạng như gan, thận của bò và lợn, cũng như hàu, nấm và các loại hạt vì hàm lượng đồng cao.

Sử dụng thuốc theo đơn đều đặn: Ngay cả khi triệu chứng cải thiện, tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc.

Kiểm tra máu định kỳ: Xác định chỉ số gan và nồng độ đồng mỗi 3–6 tháng.

Giảm thiểu căng thẳng: Những thay đổi đột ngột về môi trường hoặc vận động quá mức có thể gây gánh nặng cho gan.

Hình ảnh người chăm sóc chuẩn bị thức ăn kê đơn ít đồng cho chó

Các giống chó cần đặc biệt chú ý

Các giống chó dưới đây có nguy cơ di truyền cao mắc bệnh gan do tích tụ đồng. Dù trông khỏe mạnh, chúng tôi khuyến nghị kiểm tra chỉ số gan 1–2 lần mỗi năm khi chó từ 2 tuổi trở lên. • Bedlington Terrier • West Highland White Terrier • Dalmatian • Doberman Pinscher • Labrador Retriever • Skye Terrier

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-29

Câu hỏi thường gặp

Bệnh gan do tích tụ đồng ở chó có thể chữa khỏi hoàn toàn không?

Trong trường hợp do di truyền, mục tiêu không phải là chữa khỏi hoàn toàn mà là “quản lý suốt đời”. Nếu duy trì điều trị bằng thuốc và kiểm soát chế độ ăn uống, chức năng gan có thể được duy trì ở mức gần bình thường. Nếu nguyên nhân xuất phát từ chế độ ăn, việc loại bỏ tác nhân gây bệnh và điều trị sẽ mang lại khả năng hồi phục cao hơn. Trên thực tế, đã có báo cáo về các trường hợp chó Labrador không có triệu chứng mà chỉ cần kiểm soát chế độ ăn uống là nồng độ đồng trong gan đã trở về mức bình thường.

Có loại thực phẩm nào mà chó nhất định phải tránh không?

Cần tránh các nguyên liệu thực phẩm có hàm lượng đồng cao. Các loại nội tạng như gan và thận của bò, lợn, hàu, trai, nấm hương và các loại hạt là những ví dụ điển hình. Đối với thức ăn khô thông thường, cách an toàn nhất là kiểm tra hàm lượng đồng trên nhãn thành phần hoặc nhờ bác sĩ thú y tư vấn loại thức ăn theo đơn.

Thời gian điều trị kéo dài bao lâu?

Điều trị bằng thuốc thải đồng (chelat hóa) được duy trì cho đến khi nồng độ đồng trong sinh thiết gan trở về mức bình thường. Vì phản ứng với điều trị khác nhau đáng kể giữa từng cá thể, chúng tôi khuyến nghị thực hiện sinh thiết gan lặp lại để kiểm tra nồng độ đồng và điều chỉnh phác đồ cho phù hợp. Sau đó, nhiều trường hợp chuyển sang liệu pháp duy trì như bổ sung kẽm và chế độ ăn ít đồng, với các điều chỉnh từng bước do bác sĩ thú y thực hiện dựa trên kết quả xét nghiệm định kỳ.

Liệu có nhất thiết phải thực hiện xét nghiệm gen không?

Chúng tôi đặc biệt khuyến nghị thực hiện xét nghiệm đối với các giống chó có tỷ lệ mắc bệnh di truyền cao như Bedlington Terrier hay West Highland White Terrier. Việc xác định sớm chó là thể mang gen hay đã mắc bệnh sẽ giúp bạn lập kế hoạch chăm sóc dinh dưỡng phòng ngừa và theo dõi sức khỏe kịp thời hơn rất nhiều.

Dù không có triệu chứng, có cần thiết phải làm xét nghiệm không?

Vâng, việc này thực sự rất cần thiết. Bệnh gan do tích tụ đồng thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, và sự tăng men gan thường là manh mối duy nhất. Các dấu hiệu dễ nhận thấy như vàng da hay tích dịch trong ổ bụng chỉ xuất hiện khi tổn thương gan đã tiến triển khá nặng. Đối với các giống chó có nguy cơ cao, việc kiểm tra định kỳ các chỉ số gan như ALT thông qua xét nghiệm máu là rất quan trọng, ngay cả khi chó không biểu hiện triệu chứng nào.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 thực phẩm bổ sung gan chứa milk thistle (silymarin) cho chó — Hướng dẫn so sánh hàm lượng silybin và tỷ lệ hấp thu

Tổng hợp những loại thức ăn kê đơn tốt nhất cho chó bị bệnh gan và các tiêu chí lựa chọn

Hướng dẫn về hiệu quả và ứng dụng NAC cho gan và hô hấp

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng của hội chứng tiền đình ở chó

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng trong bệnh động kinh ở mèo

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng về cơn co giật do động kinh ở chó

Ung thư tuyến tiền liệt ở chó đực — Hướng dẫn triệu chứng và chẩn đoán cho chó lớn tuổi

Hướng dẫn toàn diện về bệnh trầy xước mèo (Bartonella)

Hướng dẫn hoàn chỉnh về các loại sỏi thận ở chó (Struvite·Calcium Oxalate)

Ung thư sarcoma vị trí tiêm ở mèo (FISS): Nguyên nhân, triệu chứng, điều trị

Tài liệu tham khảo

[1] Hoffmann G. Copper-associated liver diseases. Vet Clin North Am Small Anim Pract. 2009;39(3):489–511.

[2] Spee B, Arends B, van den Ingh TS, et al. Copper metabolism and oxidative stress in chronic inflammatory and cholestatic liver diseases in dogs. J Vet Intern Med. 2006;20(5):1085–1092.

[3] Johnston AN, Center SA, McDonough SP, et al. Hepatic copper concentrations in Labrador retrievers with and without chronic hepatitis: 72 cases (1980–2010). J Am Vet Med Assoc. 2013;242(3):372–380.

[4] Mandigers PJ, van den Ingh TS, Bode P, et al. Association between liver copper concentration and subclinical hepatic changes in Doberman Pinschers. J Vet Intern Med. 2004;18(5):647–650.

[5] Twedt DC. Copper-associated hepatitis in dogs. Vet Clin North Am Small Anim Pract. 2023;53(1):113–130.