Thích

Chia sẻ

Bệnh Leptospira (bệnh lây từ động vật sang người): Nhiễm trùng và Phòng ngừa

Miễn dịchCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Leptospira là bệnh nhiễm khuẩn lây từ động vật sang người qua nước hoặc nước tiểu chuột bị ô nhiễm. Tiêm phòng và tránh nước đọng là then chốt; nếu thấy sốt hoặc vàng da, cần đưa đến bệnh viện thú y ngay lập tức.

Bệnh Leptospira là gì?

Bệnh Leptospira là bệnh nhiễm trùng lây từ động vật sang người gây tổn thương gan và thận do vi khuẩn Leptospira. Điều trị sớm là then chốt. Khi liếm phải nước đọng, sông suối hoặc đất bị ô nhiễm bởi nước tiểu chuột, hoặc vi khuẩn xâm nhập qua vết thương, bệnh sẽ phát triển. Nếu thấy sốt, nôn mửa, vàng da hoặc thay đổi lượng nước tiểu, cần đưa đến bệnh viện trong vòng 24 giờ. Đây là bệnh có thể lây sang người, nên nếu thú cưng bị nhiễm, chủ nuôi cũng cần thực hiện các biện pháp vệ sinh.

Bệnh lây truyền như thế nào?

Vi khuẩn Leptospira lây lan qua nước hoặc đất bị ô nhiễm bởi nước tiểu của động vật bị nhiễm (chủ yếu là động vật gặm nhấm như chuột và động vật hoang dã). Chó bị nhiễm khi uống nước bị ô nhiễm hoặc khi vi khuẩn xâm nhập qua các vết thương nhỏ hoặc niêm mạc da khi đi qua vũng nước. Mèo thường bị nhiễm khi săn và ăn động vật gặm nhấm bị nhiễm. Vào mùa mưa ẩm ướt và mùa hè, nước đọng và đất dễ bị ô nhiễm bởi nước tiểu, làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh. Chó thường đi dạo ở công viên đô thị hoặc ven sông, mèo đi lại ngoài trời và săn chuột đặc biệt có nguy cơ cao.

Hãy nghi ngờ nếu thấy các triệu chứng này

Giai đoạn đầu của bệnh Leptospira có thể giống cảm lạnh nên dễ bị bỏ qua. Nếu các triệu chứng dưới đây xuất hiện cùng lúc, cần đến bệnh viện để kiểm tra ngay lập tức. - Sốt hoặc hạ thân nhiệt: Thân nhiệt tăng hoặc giảm, run rẩy và uể oải - Nôn mửa, chán ăn: Không uống nước và nhịn ăn hơn một ngày - Vàng da: Nướu, lòng trắng mắt và bên trong tai chuyển màu vàng - Bất thường nước tiểu: Lượng nước tiểu giảm đột ngột (vô niệu) hoặc đi tiểu nhiều lần - Đau cơ: Đi lại cứng nhắc và đau khi chạm vào - Xu hướng chảy máu: Trường hợp nặng có thể có máu trong nôn mửa hoặc tiêu chảy, hoặc các vấn đề hô hấp như ho, thở khò khè

Tín hiệu khẩn cấp cần đưa đến bệnh viện ngay lập tức

Nếu thấy bất kỳ triệu chứng nào dưới đây, cần đến phòng cấp cứu thú y trong vòng 24 giờ. Leptospira có thể tiến triển thành suy thận cấp hoặc suy gan cấp, làm tăng tỷ lệ tử vong nhanh chóng. 1. Không đi tiểu được hơn 12 giờ hoặc đi tiểu nhiều như nước 2. Nướu và lòng trắng mắt chuyển màu vàng (vàng da) 3. Nôn mửa hoặc tiêu chảy có máu 4. Thở nhanh và ho có máu 5. Co giật hoặc giảm ý thức

Chẩn đoán như thế nào?

Tại bệnh viện, bác sĩ sẽ kiểm tra xét nghiệm máu và nước tiểu để xác định các bất thường về chức năng gan (ALT), chức năng thận (BUN, Creatinine) và điện giải (kali, photpho). Để chẩn đoán xác định Leptospira, sử dụng kết hợp xét nghiệm MAT (định lượng kháng thể huyết thanh) và xét nghiệm PCR (phát hiện DNA). Trong tuần đầu nhiễm bệnh, kháng thể có thể chưa hình thành nên xét nghiệm MAT có thể âm tính; do đó, cần lấy mẫu huyết thanh hai lần cách nhau 7-14 ngày trong giai đoạn cấp tính và phục hồi để xác nhận nếu kháng thể tăng gấp 4 lần. PCR hữu ích cho chẩn đoán sớm bằng cách phát hiện trực tiếp DNA vi khuẩn trong máu và nước tiểu trong giai đoạn đầu (trong vòng 7-10 ngày sau khi phát bệnh). Tuy nhiên, nếu dùng kháng sinh trước, PCR có thể cho kết quả âm tính giả, nên thứ tự xét nghiệm rất quan trọng. Siêu âm cũng được sử dụng để kiểm tra thay đổi ở thận và gan nhằm đánh giá mức độ tổn thương.

Điều trị như thế nào?

Bệnh Leptospira được điều trị cơ bản bằng kháng sinh. Thông thường, giai đoạn đầu dùng kháng sinh nhóm ampicillin hoặc amoxicillin qua đường tĩnh mạch, sau đó dùng doxycycline trong khoảng 3 tuần. Bác sĩ thú y sẽ quyết định loại thuốc và thời gian dựa trên cân nặng và tình trạng gan thận của thú cưng. Ngoài kháng sinh, truyền dịch để điều chỉnh mất nước và rối loạn điện giải cũng rất quan trọng, sử dụng dung dịch điện giải cân bằng để duy trì lưu lượng máu đến thận và kiểm tra tình trạng nước thường xuyên. Trường hợp nặng với chức năng thận suy giảm đáng kể cần nhập viện để theo dõi lượng nước tiểu và điều trị hỗ trợ tích cực. Trong quá trình điều trị, chủ nuôi và gia đình bắt buộc phải đeo găng tay khi xử lý phân và nước tiểu để tránh nhiễm bệnh.

Chăm sóc tại nhà như thế này

Ngay cả sau khi xuất viện, nguy cơ nhiễm bệnh vẫn còn nên vệ sinh của chủ nuôi là quan trọng nhất. - Xử lý nước tiểu và phân: Đeo găng tay dùng một lần, rửa tay bằng xà phòng và nước nóng sau khi xử lý - Vệ sinh và khử trùng: Khử trùng sàn và khu vực vệ sinh bằng cồn 70% hoặc chất tẩy rửa pha loãng - Hạn chế đi dạo: Tránh vũng nước, sông suối và bãi cỏ cho đến khi điều trị hoàn tất - Quản lý nước uống: Chỉ cung cấp nước lọc sạch, cấm dùng bát nước ngoài trời - Bảo vệ con người: Phụ nữ mang thai, trẻ em và người suy giảm miễn dịch cần hạn chế tiếp xúc trực tiếp trong thời gian phục hồi Nếu có tổn thương gan hoặc thận, cần theo dõi định kỳ bằng xét nghiệm máu trong 3-6 tháng sau khi phục hồi.

Tiêm phòng và quản lý môi trường là tốt nhất

Đối với Leptospira, phòng ngừa quan trọng hơn điều trị. - Tiêm phòng cho chó: Bao gồm trong vắc-xin tổng hợp (DHPPL) hoặc vắc-xin Leptospira riêng biệt. Cần tiêm nhắc lại hàng năm - Mèo: Không có vắc-xin chuyên dụng nên việc giảm thiểu tiếp xúc ngoài trời là then chốt - Quản lý môi trường: Loại bỏ các yếu tố thu hút chuột xung quanh nhà (rác thực phẩm, hộp thức ăn mở) - Thói quen đi dạo: Cấm tiếp cận gần nước đọng hoặc cống rãnh, tránh vũng nước sau mưa Trước khi đi du lịch, cắm trại hoặc thăm quê, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để kiểm tra lịch tiêm chủng.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-29

Câu hỏi thường gặp

Người có thể bị nhiễm Leptospira từ chó không?

Có, đây là bệnh lây từ động vật sang người điển hình. Nếu tiếp xúc trực tiếp với nước tiểu hoặc máu của thú cưng bị nhiễm, người cũng có thể bị nhiễm. Hãy thực hiện nghiêm ngặt việc rửa tay, đeo găng tay và khử trùng.

Liệu có thể bị nhiễm dù đã tiêm phòng không?

Có thể. Vắc-xin chỉ bảo vệ chống lại một số huyết thanh phổ biến nên không hoàn toàn hiệu quả với các huyết thanh khác. Hơn nữa, chó đã tiêm phòng cũng có thể bị nhiễm và thải vi khuẩn qua nước tiểu. Tuy nhiên, nếu tiêm phòng, triệu chứng lâm sàng thường nhẹ hơn nhiều, nên tốt hơn khi kết hợp với việc quản lý môi trường.

Sau khi khỏi bệnh, có thể lây sang thú cưng khác không?

Sau khi hoàn thành điều trị kháng sinh, phần lớn việc thải vi khuẩn sẽ giảm. Tuy nhiên, sau khi phục hồi, vi khuẩn có thể vẫn tồn tại trong nước tiểu trong vài tuần đến vài tháng và có khả năng lây nhiễm, nên khuyến nghị kiểm tra lại để xác nhận việc thải trừ trước khi trở lại gia đình có nhiều mèo hoặc chó, và cần chú ý xử lý nước tiểu cho đến lúc đó.

Chó chỉ sống trong nhà cũng cần tiêm phòng không?

Nếu không đi dạo hoặc ra sân thì nguy cơ thấp, nhưng nếu có đi dạo ở công viên dù chỉ một lần thì tiêm phòng sẽ an toàn hơn. Nếu môi trường có chuột ra vào (nhà ở, nông thôn), chó trong nhà cũng được khuyến nghị tiêm phòng.

Mèo cũng bị nhiễm Leptospira không?

Có. Tuy nhiên, mèo có khả năng kháng cự mạnh hơn chó nên phần lớn trường hợp triệu chứng nhẹ hoặc không có triệu chứng. Đối với mèo ngoài trời, nếu sốt cao hoặc chán ăn kéo dài, cần đưa vào danh mục kiểm tra.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

So sánh bệnh viện thú y cấp 1 và cấp 2

Tác dụng và hướng dẫn bổ sung Vitamin C

7 giống chó chân ngắn hàng đầu

Triệu chứng và điều trị ngộ độc hành tây, tỏi

Xử lý khẩn cấp ngộ độc Xylitol (cẩn thận kẹo cao su, kem đánh răng)

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng về khối u lách ở chó (u mạch máu, u nốt sần)

Phát hiện sớm ung thư ở chó — Thời điểm tầm soát khối u và những điểm kiểm tra quan trọng cần biết

Khối u dưới da ở mèo: lành tính hay ác tính? — Điểm khác biệt giữa u mỡ và sarcoma mỡ

Bệnh cơ tim phì đại ở mèo (HCM): Tổng hợp triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và quản lý

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm cần lưu ý trong chăm sóc bệnh tăng huyết áp gây tổn thương võng mạc ở mèo

Tài liệu tham khảo

[1] Sykes JE, Canine and Feline Infectious Diseases, Chapter 50 Leptospirosis, 2013

[2] Greene CE, Infectious Diseases of the Dog and Cat, 4th Edition, 2012

[3] ACVIM Consensus Statement on Leptospirosis in Dogs (2010)