Thích

Chia sẻ

Giai đoạn suy thận mạn tính ở mèo theo phân loại IRIS — Triệu chứng và quyết định điều trị theo từng giai đoạn

ThậnCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bài viết này là hướng dẫn tổng hợp dựa trên các giáo trình nội khoa thú y, phân loại suy thận mạn ở mèo thành 4 giai đoạn (1–4) theo tiêu chuẩn của Hội Thận học Quốc tế (IRIS), đồng thời trình bày các chỉ số creatinine và SDMA đặc trưng cho từng giai đoạn, các triệu chứng lâm sàng, cũng như các tiêu chí quyết định việc sử dụng thức ăn kê đơn, truyền dịch và điều trị bằng thuốc.

Suy thận mạn tính ở mèo là gì? Tại sao giai đoạn IRIS lại quan trọng?

Mèo già đang nghỉ ngơi thoải mái bên cạnh bát nước

Suy thận mạn tính ở mèo là một bệnh lý thận tiến triển, trong đó chức năng thận suy giảm dần dần trong thời gian trên 3 tháng. Theo tiêu chuẩn của Hiệp hội Quốc tế về Thận (IRIS), bệnh được chia thành 4 giai đoạn từ 1 đến 4, mỗi giai đoạn có biểu hiện triệu chứng, phương pháp điều trị và tiên lượng hoàn toàn khác nhau. Điều thực sự quan trọng là phát hiện sớm. Nếu được phát hiện ở giai đoạn 1–2, tiến triển của bệnh có thể được trì hoãn trong nhiều năm chỉ bằng chế độ ăn kiêng theo đơn và quản lý lượng nước; tuy nhiên, nếu bệnh tiến triển sang giai đoạn 3–4, mèo sẽ cần truyền dịch dưới da và điều trị bằng thuốc hàng ngày.

Tại sao lại xảy ra? Nguyên nhân chính gây suy thận ở mèo

Bệnh suy thận mạn tính ở mèo không do một nguyên nhân đơn lẻ mà là kết quả của sự tích tụ nhiều yếu tố theo thời gian. Các yếu tố nguy cơ điển hình bao gồm tuổi cao (trên 10 tuổi), tiền sử tổn thương thận cấp, bệnh thận đa nang (đặc biệt ở các giống mèo thuộc dòng Persia), nhiễm trùng đường tiết niệu mạn tính, tăng huyết áp và nhiễm trùng huyết do vi khuẩn từ bệnh nha chu lan truyền. Đơn vị chức năng của thận, gọi là nephron, một khi bị phá hủy sẽ không thể tái tạo. Các nephron còn lại phải làm việc quá tải, dẫn đến vòng luẩn quẩn làm tổn thương thận ngày càng nhanh. Do đó, một khi bệnh khởi phát, mục tiêu điều trị không phải là dừng hoàn toàn quá trình bệnh mà là làm chậm tốc độ tiến triển.

Bảng tóm tắt các giai đoạn IRIS 1–4 dựa trên chỉ số creatinin và SDMA

Hạng mục	1단계	2단계	3단계	4단계
크레아티닌(Creatinine, mg/dL)	<1.6	1.6~2.8	2.9~5.0	>5.0
SDMA(μg/dL)	<18	18~25	26~38	>38
주요 증상	거의 없음	다음다뇨 시작	식욕 저하·체중 감소	구토·요독증·무기력
치료 방향	원인 인자 교정	처방식 + 수분	처방식 + 인 결합제 + 피하수액	매일 수액 + 빈혈·항구토제
재검사 주기	6~12개월	3~6개월	1~3개월	2~4주

IRIS 2023 기준. 단백뇨·혈압 sub-stage는 별도로 분류돼요.

Các triệu chứng theo từng giai đoạn mà chủ nuôi có thể theo dõi

Khi bệnh tiến triển nặng hơn, các triệu chứng sẽ trở nên rõ rệt hơn. Đây là những dấu hiệu mà chủ nuôi có thể tự quan sát tại nhà. - Đa niệu, đa khát: Bát nước cạn nhanh hơn bình thường, và cát vệ sinh bị vón cục nhiều hơn (dấu hiệu sớm của giai đoạn 1–2) - Sụt cân: Dù ăn cùng một lượng thức ăn nhưng mèo vẫn gầy đi, có thể sờ thấy xương sống và xương chậu (giai đoạn 2–3) - Mất ngon miệng: Mèo do dự trước bát ăn hoặc chỉ ngửi rồi quay đi (từ giai đoạn 3 trở đi) - Hơi thở hôi, viêm miệng: Hơi thở có mùi amoniac nồng nặc (dấu hiệu của chứng urê huyết) - Suy nhược: Mèo ít vận động và dành nhiều thời gian hơn để trốn tránh (giai đoạn 3–4)

Mèo cao tuổi do dự trước bát thức ăn — chán ăn là dấu hiệu của giai đoạn 3 trở đi

Nếu xuất hiện các triệu chứng này, hãy đưa mèo đến bệnh viện thú y hoạt động 24/24 ngay lập tức.

Nếu mèo không uống nước trong hơn 24 giờ, kèm theo nôn mửa lặp lại, không thể đứng dậy, thân nhiệt thấp (tai và đầu ngón chân lạnh) cùng với tình trạng suy nhược nghiêm trọng, có thể đây là giai đoạn 4 theo phân loại IRIS hoặc một đợt cấp tính nặng. Ở thời điểm này, việc truyền dịch tĩnh mạch và xét nghiệm máu khẩn cấp là cần thiết ngay lập tức. Vì thời gian quyết định khả năng phục hồi của thận, bạn không nên trì hoãn đến ngày hôm sau mà cần đưa mèo đến bệnh viện thú y hoạt động 24 giờ ngay cả vào ban đêm.

Chẩn đoán được thực hiện như thế nào? 5 xét nghiệm then chốt

Chẩn đoán cần kết hợp cả xét nghiệm máu và nước tiểu mới đảm bảo chính xác. Chỉ dựa vào một chỉ số đơn lẻ là không thể xác định được giai đoạn bệnh. - Creatinine: Là chỉ số chính thức hàng đầu để phân loại giai đoạn theo tiêu chuẩn IRIS. - SDMA (Symmetric Dimethylarginine): Có xu hướng tăng sớm hơn so với creatinine, giúp ích cho việc phát hiện sớm. Khi kết quả của SDMA và creatinine không khớp nhau, cần tham khảo cả hai để đưa ra kết luận. - Tỷ trọng nước tiểu (USG): Khi khả năng cô đặc nước tiểu suy giảm, tỷ trọng nước tiểu sẽ giảm xuống. Đây là chỉ số dùng để đánh giá mức độ suy giảm khả năng cô đặc của thận. - Protein niệu (UPC): Ở mèo, nếu chỉ số vượt quá 0.4 được xem là protein niệu, báo hiệu tổn thương thận đang diễn tiến. - Huyết áp: Huyết áp tâm thu từ 160mmHg trở lên được phân loại là tăng huyết áp. Tình trạng này có thể làm tổn thương thận tiến triển nhanh hơn. Bắt đầu từ 7 tuổi, mèo cần được kiểm tra sức khỏe định kỳ cho mèo già mỗi năm một lần. Sau khi được chẩn đoán suy thận, cần tái khám định kỳ mỗi 3–6 tháng.

Điều trị theo từng giai đoạn — Bác sĩ thú y quyết định như thế nào?

Phương pháp điều trị sẽ được phối hợp khác nhau tùy theo giai đoạn IRIS. Bác sĩ thú y sẽ đưa ra quyết định dựa trên cân nặng, bệnh nền, tốc độ tiến triển, tình trạng protein niệu và huyết áp. - Giai đoạn 1~2: Chuyển sang thức ăn chức năng cho thận, tạo môi trường đảm bảo cung cấp đủ nước, điều chỉnh thuốc điều trị protein niệu và tăng huyết áp. - Giai đoạn 3: Thức ăn chức năng + chất kết hợp photpho, chất bổ sung kali, thuốc kích thích ăn ngon, truyền dịch dưới da (2~3 lần/tuần). - Giai đoạn 4: Truyền dịch dưới da hàng ngày, điều trị thiếu máu (dùng chất kích thích erythropoietin), thuốc chống nôn, quản lý chứng urê huyết. Thức ăn chức năng được thiết kế với hàm lượng protein thấp hơn và hạn chế photpho, nên thành phần hoàn toàn khác biệt so với thức ăn thông thường. Chủ nuôi tuyệt đối không tự ý thay đổi thức ăn mà cần tham khảo ý kiến bác sĩ thú y trước khi quyết định.

Bác sĩ thú y truyền dịch dưới da cho mèo già — điều trị then chốt ở giai đoạn 3~4

Các điểm chăm sóc tại nhà cần lưu ý

Đối với mèo bị suy thận, những chăm sóc nhỏ nhặt hàng ngày chính là yếu tố quyết định tốc độ tiến triển của bệnh. Dưới đây là những điểm trọng tâm mà chủ nuôi cần lưu ý: - Đặt nhiều bát nước: Phân bố bát nước ở nhiều vị trí trong nhà, sử dụng máy lọc nước hoặc bát nước dạng đài phun để khuyến khích mèo uống nhiều hơn. - Chuyển đổi thức ăn: Từ từ thay đổi thức ăn trong vòng 1–2 tuần bằng cách trộn dần thức ăn cũ với thức ăn theo đơn thuốc. - Ghi chép cân nặng và khẩu vị: Đo cân nặng một lần mỗi tuần và ghi chú ngắn gọn về mức độ ăn uống của mèo sau mỗi bữa. - Giảm thiểu căng thẳng: Những thay đổi về môi trường, việc chuyển nhà hoặc xung đột giữa các con mèo trong nhà đều gây gánh nặng cho thận. - Chăm sóc răng miệng: Nhiễm trùng huyết do vi khuẩn từ viêm nha chu lan truyền sẽ làm tăng tốc độ tổn thương thận. Nếu cân nặng giảm hơn 5% trong một tuần hoặc mèo bỏ ăn hoàn toàn trong hơn 24 giờ, cần đưa mèo đến bệnh viện ngay lập tức.

Mèo lớn tuổi uống nước từ bát phun nước — Tăng lượng nước uống là then chốt

Lưu ý theo giống — Mèo Persia và Maine Coon cần được kiểm tra sớm hơn

Mèo Persia, Himalayan và British Shorthair có nguy cơ di truyền mắc bệnh thận đa nang (PKD). Dù chưa đủ 7 tuổi, vẫn khuyến cáo thực hiện siêu âm thận và xét nghiệm SDMA mỗi năm một lần. Mèo Maine Coon thường đi kèm với bệnh cơ tim phì đại và suy thận, nên cần theo dõi cả tim và thận. Có thể phát hiện sớm biến thể PKD1 thông qua xét nghiệm di truyền.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-05

Câu hỏi thường gặp

Suy thận ở mèo có chữa khỏi hoàn toàn được không?

Bệnh suy thận mạn tính không phải là bệnh có thể chữa khỏi hoàn toàn, mà là một tình trạng cần được quản lý nhằm làm chậm tốc độ tiến triển. Nếu được phát hiện ở giai đoạn 1–2 và duy trì ổn định chế độ ăn uống theo đơn thuốc cùng việc bổ sung nước, mèo thường có thể duy trì trạng thái ổn định trong nhiều năm.

Chỉ cho mèo ăn thức ăn theo đơn kê của bác sĩ là đủ chưa?

Ở giai đoạn 1–2, chỉ cần dùng thức ăn theo đơn và quản lý lượng nước uống là đã có hiệu quả. Từ giai đoạn 3 trở lên, thức ăn theo đơn thôi là chưa đủ, cần kết hợp thêm chất gắn kết phốt pho, truyền dịch dưới da và thuốc.

Có thể tự truyền dịch dưới da tại nhà không?

Nếu bạn là người chăm sóc mèo đã được bác sĩ thú y hướng dẫn, bạn có thể tự truyền dịch tại nhà. Tuy nhiên, cần nắm vững các kiến thức về loại dịch truyền, nhiệt độ, tốc độ truyền và cách xử lý kim tiêm. Đối với 1-2 lần đầu tiên, nên thực hiện tại bệnh viện dưới sự giám sát của bác sĩ để đảm bảo an toàn.

SDMA và creatinine, cái nào chính xác hơn?

Hai chỉ số này bổ sung cho nhau. SDMA tăng sớm hơn, giúp phát hiện bệnh thận giai đoạn 1 từ sớm, trong khi creatinine là tiêu chuẩn chính thức để phân loại giai đoạn theo IRIS. Cần xem xét cả hai chỉ số để đánh giá chính xác.

Mèo bị suy thận có được cho ăn đồ ăn vặt thông thường không?

Cần tránh các loại đồ ăn vặt có hàm lượng photpho và natri cao (như hộp cá ngừ, cá cơm, hoặc snack mặn). An toàn hơn là chỉ cho mèo ăn một lượng nhỏ đồ ăn vặt theo đơn thuốc dành cho thận hoặc đồ ăn vặt đông khô có hàm lượng photpho thấp.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 loại thức ăn kê đơn dành cho mèo bị suy thận mạn tính — Điều chỉnh protein theo từng giai đoạn

Top 5 thực phẩm bổ sung thận cho mèo được khuyên dùng năm 2026

Tổng hợp những loại thức ăn trị liệu cho mèo bị bệnh thận được đánh giá cao nhất và các tiêu chí lựa chọn

Tổng hợp toàn diện về polyp mũi ở mèo: triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và các điểm chăm sóc quan trọng

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng từ kết quả nghe phổi ở mèo

Tổng hợp triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và các lưu ý chăm sóc trong liệu pháp steroid dạng hít cho mèo

Tổng hợp triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và các điểm chăm sóc quan trọng trong nhiễm trùng đường hô hấp do nấm (Aspergillus) ở mèo

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng về tràn dịch màng phổi ở mèo

Tổng hợp các triệu chứng hô hấp do virus herpes ở mèo, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm cần lưu ý trong chăm sóc

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng về chứng thoát vị hoành ở mèo

Tài liệu tham khảo

[1] International Renal Interest Society (IRIS), IRIS Staging of CKD (modified 2023)

[2] Ettinger SJ, Feldman EC, Cote E, Textbook of Veterinary Internal Medicine, 8th Ed, Chapter on Chronic Kidney Disease

[3] Chew DJ, DiBartola SP, Schenck PA, Canine and Feline Nephrology and Urology, 2nd Ed

[4] Sink CA, Weinstein NM, Urinalysis in the Dog and Cat

[5] Schaer M, Gaschen F, Clinical Medicine of the Dog and Cat, 4th Ed