Thích

Chia sẻ

고양이 원발성 부갑상선기능항진증 증상과 원인, 진단·치료와 관리 포인트 총정리

Mèo uể oải và chỉ muốn uống nước — Nguyên nhân và phương pháp điều trị bệnh cường tuyến cận giáp nguyên phát

Nội tiếtCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bệnh cường tuyến cận giáp nguyên phát ở mèo là một rối loạn nội tiết khiến nồng độ canxi trong máu tăng cao do tuyến cận giáp tiết ra quá nhiều hormone. Việc chẩn đoán sớm và chăm sóc phù hợp đóng vai trò rất quan trọng.

Bệnh cường tuyến cận giáp nguyên phát ở mèo là gì?

Sơ đồ giải phẫu cho thấy vị trí tuyến cận giáp ở mèo

Bệnh cường tuyến cận giáp nguyên phát ở mèo là một rối loạn nội tiết, trong đó tuyến cận giáp tiết ra quá nhiều hormone cận giáp, dẫn đến nồng độ canxi trong máu tăng cao. Đây là một tình trạng tương đối hiếm gặp ở mèo, nhưng thường xảy ra ở mèo lớn tuổi và tỷ lệ phát hiện tăng theo độ tuổi. Tình trạng này có thể gây tổn thương thận, mất canxi từ xương và rối loạn nhịp tim về lâu dài, vì vậy việc phát hiện sớm là rất quan trọng. Khi nồng độ canxi duy trì ở mức cao, sức khỏe tổng thể của mèo sẽ suy giảm, có thể xuất hiện các triệu chứng như giảm ăn hoặc uể oải. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bệnh chỉ được phát hiện tình cờ qua xét nghiệm máu định kỳ khi mèo không có triệu chứng rõ ràng, do đó chẩn đoán sớm thông qua xét nghiệm máu thường xuyên đóng vai trò then chốt. Bệnh này thường cải thiện đáng kể sau khi phẫu thuật loại bỏ mô tuyến cận giáp bất thường, nhưng nếu không được chăm sóc và theo dõi đúng cách, bệnh có thể tái phát hoặc dẫn đến các biến chứng.

Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh

Nguyên nhân chính của bệnh này là do u lành tính (u tuyến) hoặc u ác tính (ung thư tuyến) của tuyến cận giáp, cũng như tình trạng tăng sinh (tăng sản), dẫn đến việc tuyến cận giáp tiết ra quá nhiều hormone. Bệnh thường gặp ở mèo lớn tuổi và tần suất phát hiện tăng theo độ tuổi. Tuy nhiên, yếu tố di truyền theo giống ở mèo vẫn chưa được xác định rõ ràng, trong khi ở chó, tình trạng mắc bệnh theo gia đình đã được ghi nhận ở một số giống như Keeshond. Sự tiết hormone quá mức làm rối loạn cơ chế điều hòa canxi, khiến nồng độ canxi trong máu liên tục tăng. Hormone tuyến cận giáp huy động canxi từ xương và tăng tái hấp thu canxi ở thận, gây gánh nặng cho thận và có thể dẫn đến tình trạng canxi bị mất từ xương. Về lâu dài, bệnh có thể gây ra các biến chứng như suy giảm chức năng thận hoặc xương yếu đi.

Các triệu chứng của mô bất thường ở tuyến cận giáp ở mèo

Các triệu chứng và dấu hiệu chính

Các triệu chứng của bệnh cường tuyến cận giáp nguyên phát ở mèo rất đa dạng, đôi khi không có biểu hiện rõ ràng mà chỉ tình cờ được phát hiện trong quá trình khám sức khỏe. Chủ nuôi cần quan sát kỹ lưỡng.

Giảm cảm giác ngon miệng: Lượng thức ăn tiêu thụ giảm đột ngột.

Khát nước và tiểu nhiều: Uống nhiều nước và đi tiểu thường xuyên, với lượng nước tiểu tăng lên.

Suy nhược và uể oải: Ít vận động, buồn ngủ suốt cả ngày.

Mệt mỏi và giảm phản ứng tinh thần: Phản ứng chậm chạp, có vẻ trầm cảm.

Suy yếu cơ: Khả năng nhảy hoặc chạy giảm sút.

Nếu các triệu chứng này kéo dài, cần tham khảo ý kiến bác sĩ thú y ngay lập tức.

Triệu chứng suy nhược do bệnh cường tuyến cận giáp nguyên phát ở mèo

Dấu hiệu cần đưa mèo đến bệnh viện ngay lập tức

Nếu mèo đột ngột mất hoàn toàn cảm giác ngon miệng, nôn và tiêu chảy lặp đi lặp lại kèm theo các triệu chứng mất nước, bạn cần đưa mèo đến bệnh viện ngay lập tức. Nguyên nhân là do nồng độ canxi trong máu tăng rất cao, có thể gây rối loạn nhịp tim hoặc suy giảm chức năng thận.

Phương pháp chẩn đoán

Để chẩn đoán chính xác, xét nghiệm máu đóng vai trò then chốt. Đặc biệt, cần đồng thời kiểm tra nồng độ canxi trong máu (canxi toàn phần và canxi ion hóa) cùng với nồng độ hormone tuyến cận giáp. Nếu canxi ion hóa tăng cao kèm theo hormone tuyến cận giáp cũng tăng cao hoặc duy trì ở mức bình thường một cách không phù hợp, bác sĩ có thể nghi ngờ mèo mắc bệnh cường tuyến cận giáp nguyên phát. Cần lưu ý khi diễn giải kết quả vì canxi toàn phần có thể bị đo cao hơn thực tế nếu mẫu máu chứa nhiều lipid hoặc bị tán huyết. Ngoài ra, siêu âm vùng cổ thường được sử dụng để đánh giá kích thước và tình trạng của tuyến cận giáp, giúp phát hiện các nốt u tuyến cận giáp nhỏ. Trong quá trình chẩn đoán, việc phân biệt với các bệnh lý khác (ví dụ: tăng canxi máu do khối u ác tính, bệnh thận, ngộ độc vitamin D) là rất quan trọng, do đó cần có đánh giá toàn diện. Chẩn đoán sớm sẽ giúp không bỏ lỡ thời điểm điều trị tối ưu.

Hình ảnh bác sĩ thú y thực hiện xét nghiệm máu cho mèo

Phương pháp điều trị và cách tiếp cận từng giai đoạn

Phương pháp điều trị sẽ tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe của mèo và mức độ tiến triển của bệnh. Cách hiệu quả nhất là phẫu thuật loại bỏ các mô bất thường của tuyến cận giáp (phẫu thuật cắt tuyến cận giáp). Sau phẫu thuật, nồng độ canxi ở hầu hết các chú mèo sẽ trở về mức bình thường. Tuy nhiên, do tuyến cận giáp còn lại có thể bị teo, mèo có thể bị hạ canxi máu tạm thời sau phẫu thuật, vì vậy cần theo dõi cẩn thận. Đặc biệt, trong trường hợp nồng độ canxi rất cao, việc bổ sung vitamin D và canxi có thể được bắt đầu ngay từ thời điểm phẫu thuật. Nếu phẫu thuật không khả thi, bác sĩ thú y sẽ áp dụng các biện pháp quản lý nội khoa như truyền dịch để hạ nồng độ canxi. Trong quá trình điều trị, cần theo dõi nồng độ canxi thông qua xét nghiệm máu định kỳ và tuân thủ tuyệt đối chỉ định dùng thuốc của bác sĩ thú y. Về lâu dài, việc khám sức khỏe định kỳ là cần thiết để kiểm tra nguy cơ tái phát.

Hình ảnh mèo trong giai đoạn hồi phục sau phẫu thuật tuyến cận giáp

Chăm sóc tại nhà và chăm sóc hàng ngày

Trong giai đoạn hồi phục sau phẫu thuật, nồng độ canxi có thể giảm do tuyến cận giáp còn lại cần thời gian để thích nghi trở lại, vì vậy bạn cần bổ sung canxi hoặc vitamin D khi cần thiết theo chỉ dẫn của bác sĩ thú y và theo dõi kỹ các dấu hiệu hạ canxi huyết (như run cơ, mệt mỏi, v.v.). Đảm bảo mèo uống đủ nước sẽ giúp bảo vệ chức năng thận. Việc kiểm tra nồng độ canxi thường xuyên qua các xét nghiệm máu định kỳ là rất quan trọng để sớm phát hiện tình trạng tái phát. Khi dùng thuốc, hãy tuân thủ chính xác thời gian và liều lượng; việc uống thuốc đầy đủ, không bỏ sót sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị. Để giảm căng thẳng cho mèo, hãy cung cấp một môi trường yên tĩnh và duy trì các thói quen sinh hoạt hàng ngày. Ngoài ra, nếu mèo biếng ăn hoặc giảm hoạt động, hãy đưa đến bệnh viện thú y ngay lập tức.

Hình ảnh chăm sóc hàng ngày của mèo khi uống nước

Phòng ngừa tái phát và lưu ý theo giống mèo

Bệnh cường tuyến cận giáp nguyên phát ở mèo có thể tái phát ngay cả sau phẫu thuật, vì vậy bạn nên định kỳ xét nghiệm máu để kiểm tra nồng độ canxi. Mặc dù đã ghi nhận tình trạng mắc bệnh theo gia đình ở giống chó Keeshond do yếu tố di truyền, nhưng xu hướng di truyền theo giống cụ thể ở mèo vẫn chưa được xác định rõ ràng, nên bạn chỉ cần tham khảo thông tin này.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-06-01

Câu hỏi thường gặp

Bệnh cường tuyến cận giáp nguyên phát ở mèo có thể điều trị được không?

Vâng, nếu phẫu thuật cắt bỏ các mô tuyến cận giáp bất thường, nồng độ canxi trong máu của hầu hết các chú mèo sẽ trở về mức bình thường. Việc điều trị nội khoa để hạ canxi cũng giúp kiểm soát các triệu chứng hiệu quả.

Bệnh này chỉ xảy ra ở mèo thôi sao?

Tình trạng này có thể xảy ra ở cả mèo và chó. Thực tế, nó được ghi nhận và nghiên cứu nhiều hơn ở chó, trong khi ở mèo thì tương đối hiếm gặp.

Có thể điều trị bằng cách kiểm soát chế độ ăn uống không?

Chỉ điều chỉnh chế độ ăn uống thì khó có thể chữa khỏi hoàn toàn. Phương pháp điều trị triệt để là phẫu thuật loại bỏ mô tuyến cận giáp bất thường, đồng thời kết hợp hỗ trợ bằng các biện pháp quản lý nội khoa.

Thời gian phục hồi sau phẫu thuật là bao lâu?

Tốc độ phục hồi có thể khác nhau tùy từng cá thể. Sau phẫu thuật, nồng độ canxi trong máu có thể giảm, do đó cần theo dõi qua các xét nghiệm máu định kỳ và tuân thủ lịch tái khám do bác sĩ thú y chỉ định.

Bệnh này có yếu tố di truyền không?

Hiện tại, xu hướng di truyền của các giống mèo cụ thể vẫn chưa được xác định rõ ràng. Tuy nhiên, ở chó, bệnh cường tuyến cận giáp nguyên phát có tính gia đình đã được ghi nhận ở giống Keeshond.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

7 sản phẩm hỗ trợ quản lý thay đổi hormone ở chó sau khi triệt sản, theo lời khuyên của bác sĩ thú y

7 dấu hiệu và biện pháp chăm sóc bệnh suy giáp ở chó do bác sĩ thú y chỉ ra

7 dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp về nhiễm toan ceton do tiểu đường ở chó — những triệu chứng không được bỏ qua

Nếu chó nhà bạn cắn phải cóc — từ dấu hiệu cảnh báo ngộ độc đến sơ cứu và phòng ngừa

Nếu chó đã ăn phải thuốc trừ ốc — Triệu chứng ngộ độc và cách xử trí khẩn cấp

Nếu chó nhà bạn liên tục liếm chân — Nguyên nhân gây viêm kẽ ngón và các điểm quan trọng trong điều trị cũng như phòng ngừa tái phát

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm cần lưu ý trong chăm sóc khi mèo bị phù phổi

Nếu chó nhà bạn đột ngột thở gấp — Triệu chứng, nguyên nhân của phù phổi và thời điểm xử trí cấp cứu

Tổng hợp triệu chứng, đường lây nhiễm và phương pháp điều trị, phòng ngừa bệnh Giardia ở mèo

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng của bệnh thận mạn tính ở chó

Tài liệu tham khảo

[1] Peterson ME, et al. (2005) Feline Hyperparathyroidism: Clinical Features and Management. Journal of Feline Medicine and Surgery.

[2] Bartges JW, et al. (2010) Parathyroid Gland Disorders in Cats. Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice.

[3] Hillier, A. (2018) Endocrinology of the Cat. In: Textbook of Feline Medicine, 2nd ed. Elsevier.