Thích

Chia sẻ

강아지 곰팡이독소중독 증상과 응급 대처법, 위험 섭취량과 예방까지 총정리

Nếu chó ăn phải thực phẩm bị mốc — Triệu chứng ngộ độc độc tố mốc và cách xử trí khẩn cấp

Cấp cứu/Ngộ độcCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Ngộ độc độc tố nấm mốc ở chó là một bệnh lý xảy ra khi các độc tố có trong thức ăn bị hỏng, hạt cây hoặc thực phẩm mốc làm tổn thương gan và hệ thần kinh. Bài viết tổng hợp các triệu chứng theo từng loại độc tố, cách xử trí khẩn cấp, lượng tiêu thụ nguy hiểm và những điểm cần lưu ý để phòng ngừa.

Ngộ độc độc tố nấm mốc ở chó là gì?

Chó nằm liệt sức do bị ngộ độc độc tố nấm mốc

Ngộ độc độc tố nấm mốc ở chó là một bệnh lý nghiêm trọng xảy ra khi chó ăn phải các chất độc hại (mycotoxin) do nấm mốc sản sinh, gây tổn thương nặng nề cho gan, hệ thần kinh và chức năng đông máu. Điều quan trọng nhất cần lưu ý là thời điểm xuất hiện triệu chứng sẽ khác nhau tùy thuộc vào loại độc tố. Độc tố tremorgen do nấm mốc Penicillium tạo ra thường biểu hiện nhanh chóng trong vòng vài phút đến vài giờ sau khi ăn, với các triệu chứng thần kinh và tiêu hóa như run rẩy và nôn mửa. Ngược lại, tổn thương gan do aflatoxin có thể xuất hiện muộn hơn, từ vài ngày đến vài tuần sau đó, với các dấu hiệu như uể oải, giảm cảm giác thèm ăn và vàng da; do đó, ngay cả khi chó trông bình thường ban đầu, chủ nuôi cũng không nên chủ quan. Nếu chó có biểu hiện run rẩy, nôn mửa hoặc uể oải sau khi ăn thức ăn bị hỏng, hạt ngũ cốc cũ hoặc thực phẩm có mốc, cần đưa ngay đến bệnh viện thú y mà không cần quan tâm đến thời gian đã trôi qua.

Độc tố có thể xuất hiện trong những loại thực phẩm nào? — Tổng hợp theo từng nguyên nhân chính

Độc tố nấm mốc là các chất hóa học do nấm mốc sinh ra trong thức ăn. Chúng có thể vô hình với mắt thường và không bị phá hủy ngay cả khi đun nóng.

Aflatoxin: Xuất hiện trong thức ăn từ ngô, đậu phộng và ngũ cốc. Đây là nguyên nhân chính gây tổn thương gan.

Tremorgenic toxin: Có trong phô mai hỏng, hạt óc chó và rác thải thực phẩm. Gây ra các triệu chứng thần kinh.

Deoxynivalenol (độc tố gây nôn): Có trong ngũ cốc như lúa mì, lúa mạch và gạo. Gây nôn mửa và tiêu chảy.

Ochratoxin A: Có trong ngũ cốc và hạt cà phê. Liên quan đến tổn thương thận.

Danh sách kiểm tra triệu chứng — Biểu hiện khác nhau tùy theo loại độc tố

Triệu chứng sẽ khác nhau tùy thuộc vào loại độc tố. Nếu thấy bất kỳ dấu hiệu nào dưới đây, hãy kiểm tra ngay lịch sử ăn uống của chó.

Rung giật, co giật: Đây là dấu hiệu của độc tố tremorgenic. Triệu chứng thường bắt đầu đột ngột trong vòng 30 phút đến 2 giờ sau khi ăn phải.

Vàng da (mắt và nướu chuyển màu vàng): Đây là tín hiệu cho thấy gan bị tổn thương do độc tố aflatoxin.

Nôn mửa, tiêu chảy: Đây là những triệu chứng phổ biến ở hầu hết các loại độc tố.

Suy nhược, giảm cảm giác thèm ăn: Đây thường là dấu hiệu xuất hiện sớm nhất trong giai đoạn đầu nhiễm độc tố aflatoxin.

Đi lại loạng choạng: Thường gặp ở các loại độc tố thần kinh.

Đau bụng (co người lại khi chạm vào bụng): Đây là tín hiệu cho thấy gan hoặc đường tiêu hóa bị tổn thương.

Bác sĩ thú y thăm khám cho chú chó có triệu chứng run rẩy

Nếu xuất hiện các triệu chứng này, hãy đưa chó đến bệnh viện khẩn cấp ngay lập tức!

Nếu chó xuất hiện bất kỳ triệu chứng nào dưới đây, hãy đưa ngay đến bệnh viện thú y cấp cứu 24/7. Việc chờ đợi tại nhà có thể dẫn đến tổn thương não hoặc suy gan. • Co giật toàn thân, động kinh • Không phản ứng khi gọi tên (suy giảm ý thức) • Rung lắc dữ dội kéo dài hơn 10 phút • Mắt, nướu và da chuyển màu vàng (vàng da) • Khó thở, đi ngoài ra máu hoặc nôn ra máu Trong trạng thái co giật hoặc suy giảm ý thức, việc kích thích chó nôn tại nhà có thể gây nguy hiểm hơn. Không tự ý thực hiện nếu không có chỉ định của bác sĩ thú y.

Tại bệnh viện thú y, bác sĩ sẽ chẩn đoán như thế nào?

Ngộ độc độc tố nấm mốc khó xác định ngay loại độc tố chỉ bằng một xét nghiệm đơn lẻ, nên cần kết hợp nhiều phương pháp để chẩn đoán.

Xét nghiệm máu: Dựa vào sự tăng các chỉ số gan (ALT·AST·ALP) để nghi ngờ phơi nhiễm aflatoxin.

Xét nghiệm nước tiểu: Kiểm tra xem thận có bị tổn thương hay không.

Hỏi tiền sử ăn uống: Thời điểm, loại thức ăn và lượng chó đã ăn là yếu tố then chốt trong chẩn đoán.

Nộp mẫu thức ăn: Nếu còn thức ăn thừa hoặc thực phẩm nghi ngờ, vui lòng đóng gói trong túi và mang theo.

Siêu âm: Kiểm tra tình trạng gan và khoang bụng.

Phương pháp điều trị — Tiến hành từng bước như thế nào?

Việc điều trị được thực hiện qua hai giai đoạn: loại bỏ độc tố và xử lý triệu chứng.

Giai đoạn 1 — Loại bỏ độc tố: Nếu chó mới ăn phải độc tố trong vòng 1–2 giờ, bác sĩ sẽ kích thích gây nôn và dùng than hoạt tính để ngăn hấp thu thêm. Tuy nhiên, nếu chó đang co giật, tuyệt đối không gây nôn.

Giai đoạn 2 — Điều trị triệu chứng: Với các triệu chứng run rẩy hoặc co giật, bác sĩ sẽ dùng thuốc giãn cơ hoặc thuốc chống co giật. Trong trường hợp aflatoxin gây tổn thương gan, sẽ truyền dịch và dùng thuốc bảo vệ gan. Nếu rối loạn đông máu, có thể cần tiêm vitamin K.

Điều trị càng sớm, khả năng phục hồi của chó càng cao.

Chó đang được truyền dịch tại bệnh viện thú y

Liều lượng nguy hiểm — Ăn bao nhiêu là nguy hiểm?

Mỗi loại độc tố có ngưỡng nguy hiểm khác nhau, và lượng tiêu thụ cần được tính chính xác theo trọng lượng cơ thể của chó (mg/kg). Dù ăn cùng một lượng, chó có cân nặng nhẹ hơn sẽ có mức phơi nhiễm trên mỗi đơn vị trọng lượng cao hơn, do đó có thể nguy hiểm hơn.

Aflatoxin: Theo sách giáo khoa y học thú y, liều gây chết một nửa đường uống (LD50) ở chó được báo cáo ở mức khoảng 0,5~1,5mg trên mỗi kg trọng lượng cơ thể. Nồng độ 20ppb (20 phần tỷ) trong thức ăn là ngưỡng tiêu chuẩn của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA). Ngay cả khi tiếp xúc với lượng nhỏ trong thời gian dài, tổn thương gan cũng có thể tích lũy.

Độc tố Tremorgen: Trong thí nghiệm (tiêm vào khoang bụng), penitrem A đã gây run rẩy ở liều 0,125mg/kg trọng lượng cơ thể và gây tử vong ở liều 0,5mg/kg, cho thấy phản ứng ngay cả với lượng rất nhỏ. Chỉ một miếng phô mai mốc hoặc hạt óc chó cũng có thể gây nguy hiểm cho chó nhỏ.

Không có tiêu chuẩn nào có thể khẳng định một cách chắc chắn về "lượng tiêu thụ hoàn toàn an toàn". Không nên cho chó ăn bất kỳ thực phẩm nào bị mốc, dù chỉ một lượng rất nhỏ.

Các loại thực phẩm gây nguy hiểm cho chó do chứa độc tố nấm mốc — ngô, đậu phộng, hạt óc chó, thức ăn cho chó

5 biện pháp phòng ngừa có thể thực hiện tại nhà

Ngộ độc độc tố nấm mốc có biện pháp phòng ngừa quan trọng hơn nhiều so với điều trị.

Bảo quản thức ăn kín: Để trong hộp kín ở nơi mát mẻ và khô ráo, đồng thời sử dụng hết trong vòng 4–6 tuần sau khi mở gói.

Kiểm tra hạn sử dụng: Vứt bỏ ngay thức ăn đã quá hạn sử dụng. Tốc độ biến chất sau khi mở gói nhanh hơn rất nhiều.

Dùng thùng rác có khóa: Sử dụng thùng có thiết bị khóa để ngăn chó lục lọi.

Cấm cho ăn đồ cũ: Tuyệt đối không cho chó ăn phô mai, hạt hoặc bánh mì đã bị hỏng.

Thức ăn có mùi lạ: Nếu thức ăn có mùi khác thường so với bình thường, hãy liên hệ để đổi hàng ngay lập tức.

Chó nhỏ, chó già và chó có bệnh nền cần được chú ý đặc biệt hơn

Chó càng nhẹ cân thì càng phản ứng nghiêm trọng hơn với cùng một lượng độc tố. Nếu chó của bạn thuộc các nhóm dưới đây, hãy đưa đến bệnh viện ngay lập tức ngay cả khi chỉ xuất hiện những triệu chứng nghi ngờ nhẹ. • Chó nhỏ dưới 5kg • Chó già (từ 10 tuổi trở lên) • Chó đã mắc bệnh gan hoặc bệnh thận • Chó đang hóa trị hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch Những nhóm này có khả năng chịu đựng độc tố thấp và thời gian vàng để điều trị ngắn hơn.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-06-01

Câu hỏi thường gặp

Chó đã ăn phải bánh mì bị mốc. Nếu hiện tại chó vẫn khỏe mạnh bình thường thì có nghĩa là không sao chứ ạ?

Dù trông bình thường, bạn cũng không nên chủ quan. Độc tố Tremorgen có thể gây triệu chứng sau 30 phút đến 2 giờ, còn Aflatoxin có thể xuất hiện sau vài ngày đến vài tuần. Dù chó ăn một lượng nhỏ, bạn vẫn nên gọi cho bác sĩ thú y để được tư vấn.

Có nên kích thích chó nôn ở nhà không?

Nếu chó đang co giật, suy nhược hoặc giảm ý thức, tuyệt đối không được làm điều này. Chỉ khi chó còn tỉnh táo và mới ăn/uống gần đây (trong vòng 30 phút), hãy gọi điện tư vấn bác sĩ thú y và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ. Việc kích thích nôn mửa bừa bãi có thể khiến dịch nôn trào ngược gây tắc nghẽn đường thở.

Thức ăn cho thú cưng bán trên thị trường cũng có thể bị nhiễm độc tố nấm mốc không?

Đúng vậy, ở nước ngoài đã có nhiều trường hợp chó tử vong do ăn phải thức ăn bị nhiễm độc tố aflatoxin. Ở Hàn Quốc cũng từng ghi nhận các vấn đề liên quan đến an toàn của thức ăn cho thú cưng. Bạn nên thường xuyên kiểm tra thông báo thu hồi sản phẩm từ thương hiệu đã mua và các thông báo an toàn từ Bộ Nông nghiệp, Thực phẩm và Nông thôn Hàn Quốc.

Sau khi điều trị, chó có thể hồi phục hoàn toàn không?

Điều này phụ thuộc vào loại độc tố và thời điểm bắt đầu điều trị. Trong trường hợp ngộ độc độc tố gây run cơ, nếu được điều trị kịp thời, phần lớn chó có thể hồi phục hoàn toàn. Ngược lại, nếu tổn thương gan do độc tố aflatoxin ở mức độ nghiêm trọng, bệnh có thể tiến triển thành bệnh gan mạn tính, do đó việc phát hiện sớm là yếu tố quan trọng nhất.

Có nên để lại thức ăn thừa sau khi chó ăn không?

Thức ăn ướt hoặc thức ăn khô đã ngâm nước có thể bị hỏng nhanh chóng nếu để ở nhiệt độ phòng từ 30 phút đến 1 giờ trở lên. Hãy dọn ngay phần thức ăn còn thừa và tạo thói quen rửa sạch bát ăn sau mỗi bữa.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 bộ kit cấp cứu ngộ độc cho chó được bác sĩ thú y khuyên dùng

7 dấu hiệu khẩn cấp khi mèo bị ngộ độc — Kiểm tra ngay khi tiếp xúc

Có nên cho chó ăn quế không? Tiêu chuẩn an toàn và những điều cần lưu ý

Các triệu chứng sớm của ung thư tuyến giáp ở chó, hướng dẫn chẩn đoán, điều trị, tiên lượng và chăm sóc

Tổng hợp triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và điểm quản lý suy gan ở mèo

Tổng hợp toàn diện về triệu chứng ngộ độc thuốc diệt cỏ ở chó, cách xử trí khẩn cấp, liều lượng nguy hiểm và biện pháp phòng ngừa

Tổng hợp toàn diện về triệu chứng ngộ độc thuốc diệt chuột ở chó, cách xử trí cấp cứu, liều lượng nguy hiểm và biện pháp phòng ngừa

Triệu chứng theo từng giai đoạn IRIS của bệnh suy thận mạn tính ở chó và hướng dẫn chăm sóc suốt đời

Viêm da nấm lây sang người (Nấm da)

Ngộ độc chất chống đông (Ethylene Glycol) cấp cứu

Tài liệu tham khảo

[1] Gupta RC (ed.), Veterinary Toxicology: Basic and Clinical Principles, 3rd Ed., Chapter 55 Mycotoxins. Academic Press, 2018.

[2] Peterson ME & Talcott PA (eds.), Small Animal Toxicology, 3rd Ed., Chapter: Mycotoxins. Saunders Elsevier, 2013.

[3] Osweiler GD, Chapter: Mycotoxicosis. In: Ettinger SJ & Feldman EC (eds.), Textbook of Veterinary Internal Medicine, 7th Ed. Saunders, 2010.

[4] Plumb DC, Plumb's Veterinary Drug Handbook, 9th Ed. Wiley-Blackwell, 2018.