Thích

Chia sẻ

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những lưu ý quan trọng trong việc chăm sóc tuyến hậu môn của mèo

Lối sống·Chăm sóc theo tuổiCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Túi hậu môn của mèo có thể bị viêm hoặc nhiễm trùng nếu không được bài tiết một cách bình thường. Cần nhận biết các triệu chứng và nguyên nhân, đồng thời thực hiện chăm sóc phù hợp.

Việc chăm sóc tuyến hậu môn ở mèo nhằm đảm bảo quá trình bài tiết dịch tiết diễn ra bình thường.

Bác sĩ thú y đang nặn tuyến hậu môn của mèo

Túi hậu môn của mèo là hai túi nhỏ nằm ở hai bên hậu môn, với thành được bao bọc bởi các tuyến sản xuất dịch tiết. Dịch tiết này thường được đào thải cùng với phân khi mèo đi vệ sinh. Nếu không được đào thải bình thường, túi hậu môn có thể bị tắc, sưng phồng và dẫn đến viêm (viêm túi hậu môn) hoặc nhiễm trùng. Đây là một phần dễ bị bỏ sót trong quy trình chăm sóc sức khỏe hàng ngày cho mèo, nhưng nếu bỏ qua, nó có thể gây ra những vấn đề nghiêm trọng. Túi hậu môn thường tự làm rỗng nhờ áp lực tự nhiên khi mèo đi vệ sinh, nhưng một số mèo có thể gặp khó khăn trong quá trình này. Khi cần chăm sóc, bác sĩ thú y có thể trực tiếp nặn túi hậu môn, hoặc hướng dẫn chủ nuôi cách chăm sóc an toàn tại nhà dưới sự giám sát của chuyên gia.

Nguyên nhân chính gây ra vấn đề tuyến hậu môn ở mèo là rối loạn bài tiết dịch và các yếu tố di truyền.

Dạng phổ biến nhất của vấn đề tuyến hậu môn ở mèo là “tắc nghẽn”, xảy ra khi dịch tiết không được bài xuất đúng cách và tích tụ lại. Nguyên nhân chính xác vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn, nhưng tình trạng phân thay đổi (như táo bón mạn tính hoặc tiêu chảy mạn tính), béo phì, thay đổi trương lực cơ vùng hậu môn, hoặc tắc ống dẫn tuyến hậu môn đều có thể đóng vai trò góp phần. Ngoài ra, dịch tiết quá đặc, hoặc ở một số mèo, tuyến hậu môn bẩm sinh nhỏ (suy phát) hoặc đường bài tiết hẹp cũng khiến mèo dễ gặp vấn đề hơn. Các yếu tố thuận lợi như bệnh da dị ứng cũng có thể liên quan đến viêm hoặc nhiễm trùng tuyến hậu môn. Khi các yếu tố này kết hợp với nhau, tuyến hậu môn sẽ sưng phồng và dễ bị viêm hoặc nhiễm trùng. Tuy nhiên, vấn đề tuyến hậu môn ở mèo hiếm gặp hơn so với chó, nên nếu không có triệu chứng đặc biệt, bạn không cần quá lo lắng.

Sơ đồ cấu trúc giải phẫu của tuyến hậu môn ở mèo

Các triệu chứng chính của vấn đề tuyến hậu môn ở mèo như sau:

Khi mèo gặp vấn đề về tuyến hậu môn, chúng thường biểu hiện những dấu hiệu sau. Việc phát hiện sớm các hành vi này là rất quan trọng.

Cào gãi hậu môn (kéo mông): Mèo sẽ kéo phần mông trên sàn nhà hoặc dùng chân sau cào, chà xát lặp đi lặp lại vùng hậu môn.

Cắn đuôi hoặc vùng hậu môn: Mèo có thể cắn vào đuôi hoặc liếm quá mức vùng hậu môn.

Chảy máu hoặc tiết dịch: Xung quanh hậu môn có thể dính các chất tiết giống mủ hoặc dịch lẫn máu.

Phản ứng đau đớn: Mèo gặp khó khăn hoặc đau khi đi vệ sinh, và phản ứng khi vùng này bị chạm vào.

Dịch tiết có mùi hôi mạnh: Xuất hiện dịch tiết có mùi khó chịu, đặc trưng và nồng nặc.

Ngoài ra, vùng hậu môn có thể sưng đỏ, loét hoặc thói quen đi vệ sinh thay đổi. Tuy nhiên, hành vi kéo mông cũng có thể do các nguyên nhân khác như bệnh da dị ứng hoặc ký sinh trùng. Vì vậy, nếu thấy các triệu chứng trên, chủ nuôi không nên tự chẩn đoán mà nên tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để xác định nguyên nhân chính xác.

Khi tuyến hậu môn bị vỡ hoặc có mủ chảy ra, cần đưa mèo đến bệnh viện thú y ngay lập tức.

Nếu tuyến hậu môn bị vỡ hoặc có mủ chảy ra, đó là dấu hiệu cho thấy tình trạng nhiễm trùng đã diễn biến nghiêm trọng. Ở giai đoạn này, mèo sẽ cảm thấy rất đau đớn và có thể kèm theo các triệu chứng toàn thân như sốt, chán ăn. Mèo cần được bác sĩ thú y điều trị ngay lập tức; bên cạnh việc dùng kháng sinh, bác sĩ có thể cân nhắc chèn ép để dẫn lưu mủ hoặc phẫu thuật. Nếu để lâu, tình trạng này có thể dẫn đến áp-xe hoặc phá hủy mô, vì vậy bạn nhất thiết phải coi đây là trường hợp cấp cứu và đưa mèo đến bệnh viện ngay.

Chẩn đoán được thực hiện thông qua việc kết hợp khám lâm sàng của bác sĩ thú y và các xét nghiệm hình ảnh.

Chẩn đoán các vấn đề về tuyến hậu môn ở mèo dựa trên khám lâm sàng của bác sĩ thú y. Bác sĩ sẽ trực tiếp sờ nắn vùng hậu môn để kiểm tra mức độ đau và tình trạng sưng phồng. Khi cần thiết, có thể sử dụng siêu âm hoặc chụp X-quang để đánh giá tình trạng bên trong. Đặc biệt, nếu nghi ngờ có khối u hoặc áp-xe, cần thực hiện sinh thiết mô để xác định chính xác nguyên nhân. Trong quá trình chẩn đoán, bác sĩ cũng xem xét đồng thời tiền sử bệnh, thói quen ăn uống và những thay đổi về cân nặng của mèo. Bắt đầu điều trị mà không có chẩn đoán chính xác có thể dẫn đến việc bỏ sót nguyên nhân thực sự.

Hình ảnh bác sĩ thú y dùng siêu âm để kiểm tra tuyến hậu môn của mèo

Phương pháp điều trị được chia thành nặn sạch, dùng thuốc và phẫu thuật, tùy thuộc vào nguyên nhân mà sẽ được lựa chọn phù hợp.

Việc điều trị các vấn đề về tuyến hậu môn phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng. Trong trường hợp nhẹ, phương pháp phổ biến nhất là bác sĩ thú y sẽ trực tiếp nặn tuyến. Đối với các trường hợp từ trung bình trở lên, mèo sẽ được kê đơn thuốc kháng sinh hoặc thuốc chống viêm. Nếu là vấn đề mãn tính và tái phát liên tục, có thể cân nhắc phẫu thuật cắt bỏ tuyến hậu môn (phẫu thuật cắt tuyến hậu môn). Mặc dù ca phẫu thuật này đòi hỏi gây mê toàn thân, nhưng tỷ lệ tái phát thấp nên mang lại hiệu quả lâu dài trong việc chăm sóc sức khỏe. Sau phẫu thuật, cần kiểm soát việc đi vệ sinh của mèo trong thời gian hồi phục. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để xác định phương pháp điều trị phù hợp nhất.

Mèo đang trong giai đoạn hồi phục sau phẫu thuật tuyến hậu môn

Việc chăm sóc tại nhà tập trung vào kiểm soát chế độ ăn uống và khám sức khỏe định kỳ.

Khi chăm sóc các vấn đề về tuyến hậu môn ở mèo, việc kiểm tra thường xuyên là rất quan trọng. Tình trạng phân bị rối loạn, chẳng hạn như táo bón hoặc tiêu chảy, có thể ảnh hưởng đến quá trình bài tiết tuyến hậu môn, vì vậy bạn nên chú ý duy trì thói quen đi vệ sinh đều đặn và đảm bảo phân có độ đặc mềm phù hợp. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy chế độ ăn đóng vai trò quyết định lớn đối với các vấn đề về tuyến hậu môn. Nếu tình trạng tái phát và phân quá mềm hoặc quá cứng, việc bổ sung chất xơ (ví dụ: vỏ hạt mã đề (psyllium)) có thể hỗ trợ một phần cho một số con mèo. Bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ thú y định kỳ để kiểm tra tình trạng tuyến hậu môn. Việc tự nặn tuyến hậu môn tại nhà tiềm ẩn nguy cơ gây tổn thương hoặc nhiễm trùng, nên chỉ thực hiện dưới sự hướng dẫn của chuyên gia mới đảm bảo an toàn. Ngoài ra, béo phì cũng là một yếu tố nguy cơ gây ra các vấn đề về tuyến hậu môn, vì vậy bạn cũng cần chú ý kiểm soát cân nặng cho mèo.

Hình ảnh chú mèo đang ăn loại thức ăn giàu chất xơ

Một số giống mèo có nguy cơ cao hơn mắc các vấn đề về tuyến hậu môn, vì vậy cần đặc biệt chú ý.

Một số mèo có thể thường xuyên gặp vấn đề do di truyền khiến tuyến hậu môn nhỏ (phát triển kém) hoặc ống dẫn tiết bị hẹp. Ngoài ra, sự thay đổi độ căng của cơ vùng hậu môn hoặc việc dịch tiết trở nên quá đặc cũng là những yếu tố gây khó khăn cho quá trình bài tiết. Với những mèo có các yếu tố nguy cơ này, việc kiểm tra định kỳ và chăm sóc sớm là rất quan trọng. Tình trạng béo phì cũng là một yếu tố nguy cơ, vì vậy cần chú ý quản lý cân nặng và chăm sóc sức khỏe hàng ngày. Lưu ý rằng, ở mèo giống Xiêm, các khối u tuyến hậu môn được ghi nhận tương đối nhiều hơn, do đó nếu sờ thấy khối u ở vùng tuyến hậu môn, cần đặc biệt thận trọng. Để đảm bảo an toàn nhất, hãy cùng bác sĩ thú y xây dựng kế hoạch chăm sóc phù hợp.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-06-29

Câu hỏi thường gặp

Có cần phải thường xuyên nặn tuyến hậu môn không?

Việc nặn tuyến hậu môn định kỳ (phòng ngừa) không thực sự cần thiết. Chỉ nên thực hiện khi bác sĩ thú y đánh giá là cần thiết. Nếu nặn quá thường xuyên, có thể gây kích ứng cho tuyến hậu môn hoặc các mô xung quanh.

Có nên tự tay ép túi hậu môn cho mèo tại nhà không?

Việc tự nặn tuyến hậu môn tại nhà mà không có hướng dẫn từ chuyên gia là rất nguy hiểm. Nếu thao tác sai cách, có thể gây tổn thương hoặc nhiễm trùng, vì vậy an toàn hơn hết là bạn nên học cách xử lý từ bác sĩ thú y.

Phẫu thuật cắt bỏ tuyến hậu môn nên được thực hiện trong những trường hợp nào?

Hãy cân nhắc phương pháp này khi mèo bị các vấn đề tái phát mãn tính hoặc có nghi ngờ về áp xe, khối u. Phẫu thuật (cắt bỏ tuyến hậu môn) đòi hỏi gây mê toàn thân, nhưng vì loại bỏ hoàn toàn tuyến hậu môn nên có thể là giải pháp lâu dài cho các vấn đề tái phát.

Vấn đề tuyến hậu môn có phổ biến ở mèo không?

Vấn đề tuyến hậu môn ở mèo khá hiếm gặp so với chó. Tuy nhiên, ở những chú mèo bị béo phì hoặc thường xuyên có phân không ổn định, tình trạng này có thể xảy ra thường xuyên hơn. Dù hiếm gặp, việc phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách vẫn rất quan trọng.

Có thể phòng ngừa các vấn đề về tuyến hậu môn ở mèo không?

Việc quản lý tình trạng phân, kiểm soát cân nặng và thăm khám định kỳ có thể giúp giảm các yếu tố nguy cơ. Tuy nhiên, bằng chứng cho thấy việc điều chỉnh chế độ ăn uống nhất thiết dẫn đến phòng ngừa bệnh còn hạn chế, và vì vấn đề tuyến hậu môn ở mèo nói chung khá hiếm gặp, nên việc phát hiện sớm và quản lý bệnh là yếu tố quan trọng nhất.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Tổng hợp những gợi ý hàng đầu về lịch khám sức khỏe định kỳ cho chó theo từng độ tuổi và các tiêu chí lựa chọn

Hướng dẫn cách chăm sóc móng cho chó, tổng hợp những sản phẩm được đánh giá cao nhất và tiêu chí lựa chọn

Tổng hợp những tiêu chí lựa chọn và gợi ý hàng đầu về cách làm phong phú môi trường sống cho mèo trong nhà

Tổng hợp triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và các điểm chăm sóc quan trọng trong trường hợp tắc niệu đạo ở chó

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và các điểm chăm sóc quan trọng khi đặt ống thông niệu đạo cho chó

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm cần lưu ý trong chăm sóc chó bị sỏi axit uric

Tổng hợp triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và các điểm chăm sóc quan trọng về nhiễm trùng đường tiết niệu mãn tính tái phát ở chó

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm cần lưu ý trong chăm sóc chó bị protein niệu

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng về tình trạng tiểu nhiều lần và tiểu gấp ở chó

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm cần lưu ý trong chăm sóc bàng quang thần kinh ở chó

Tài liệu tham khảo

[1] Frankel JL, Scott DW, Erb HN. Gross and cytological characteristics of normal feline anal-sac secretions. J Feline Med Surg. 2008;10:319.

[2] Mellanby RJ, Foale R, Friend E, et al. Anal sac adenocarcinoma in a Siamese cat. J Feline Med Surg. 2002;4:205.

[3] Araújo FPD, Araújo BM, Kemper B, et al. Sacrococcygeal agenesis association and anal atresia in mixed breed cats. Ciencia Rural. 2009;39:1893.