Thích
Chia sẻ
멍실장
고양이 동맥관개존증 증상과 원인, 진단·치료와 관리 포인트 총정리

Khi mèo nhà bạn liên tục thở gấp và uể oải — Nguyên nhân của còn ống động mạch và thời điểm phẫu thuật điều trị

TimCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bệnh còn ống động mạch (PDA) ở mèo là một dị tật tim bẩm sinh, trong đó ống động mạch – vốn phải đóng lại tự nhiên sau khi sinh – vẫn mở, gây rối loạn tuần hoàn máu. Bài viết này tổng hợp đầy đủ các thông tin về triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và cách chăm sóc tại nhà.

Bệnh còn ống động mạch ở mèo là gì?

Bác sĩ thú y đang nghe tim của một chú mèo bằng ống nghe.
Bệnh còn ống động mạch (Patent Ductus Arteriosus, PDA) ở mèo là một dị tật tim bẩm sinh, trong đó ống động mạch vốn dùng để dẫn máu đi vòng qua phổi trong giai đoạn thai nhi không đóng lại sau khi sinh, khiến máu lưu thông theo đường bất thường. Điều quan trọng nhất là phải phát hiện sớm. Trong trường hợp có thông từ trái sang phải, máu dưới áp lực cao từ động mạch chủ sẽ rò rỉ không đúng cách vào động mạch phổi, gây quá tải cho phổi, tâm nhĩ trái và tâm thất trái, có thể dẫn đến suy tim sung huyết. Diễn biến bệnh phụ thuộc vào kích thước và hướng của lỗ thông, cũng như việc có kèm theo suy tim hay không. Do đó, việc phát hiện và điều trị trước khi các triệu chứng hoặc suy tim biểu hiện rõ ràng sẽ mang lại lợi thế lớn hơn trong việc kiểm soát diễn biến bệnh.

Tại sao ống động mạch lại không đóng lại?

Ống động mạch là một mạch máu giúp máu lưu thông qua phổi trong thời kỳ thai nhi. Phổi của thai nhi chưa hoạt động, chỉ nhận một phần của lượng máu tim bơm ra (khoảng 8~10%), và ống động mạch duy trì trạng thái mở nhờ áp suất oxy thấp và tác động của prostaglandin. Sau khi sinh, khi áp suất oxy tăng lên, ống động mạch thường bắt đầu đóng lại trong vòng 2~3 ngày sau sinh, và sau khoảng một tháng, chỉ còn lại mô sợi đàn hồi gọi là dây chằng động mạch (ligamentum arteriosum). Nếu quá trình đóng này không diễn ra đúng cách, ống động mạch sẽ vẫn mở, dẫn đến chứng còn ống động mạch.
Yếu tố di truyền và giống: Tần suất mắc bệnh cao hơn ở một số giống và có tiền sử gia đình, với báo cáo cho thấy nó phổ biến hơn ở mèo cái so với mèo đực.
Cơ chế đóng không hoàn thiện: Sau khi sinh, thành ống động mạch phải co lại và đóng lại dưới tác động của oxy. Nếu quá trình đóng cấu trúc này không hoàn chỉnh, ống động mạch sẽ vẫn mở.
Tạo shunt trái-phải: Khi ống động mạch mở, máu từ động mạch chủ có áp suất cao sẽ chảy vào động mạch phổi, tạo ra shunt trái-phải, gây gánh nặng liên tục cho phổi và tim trái.

Danh sách kiểm tra các triệu chứng chính

Tiếng tim liên tục: Khi nghe tim, bạn sẽ nghe thấy một tiếng bất thường đặc trưng, giống như tiếng máy móc.
Rối loạn hô hấp: Xuất hiện các triệu chứng như thở nhanh, thở khó khăn hoặc thở há miệng.
Không dung nạp vận động: Mèo dễ mệt mỏi và giảm mức độ hoạt động ngay cả khi chỉ di chuyển nhẹ.
Chậm tăng trưởng: Tăng cân chậm hơn hoặc phát triển kém so với các mèo cùng lứa tuổi.
Ho và thở khò khè sau khi ho: Có thể xuất hiện tình trạng ho lặp đi lặp lại do dịch tích tụ trong phổi.
Thay đổi màu sắc niêm mạc: Nếu nướu hoặc lưỡi chuyển sang màu nhợt nhạt hoặc tím tái, đây là dấu hiệu cho thấy mức độ bão hòa oxy đang giảm.
Mèo có biểu hiện bất thường về hô hấp

Các dấu hiệu cấp cứu cần đưa mèo đến bệnh viện ngay lập tức

Nếu mèo xuất hiện bất kỳ triệu chứng nào dưới đây, cần đưa đến cơ sở y tế để được cấp cứu ngay lập tức. Tình trạng có thể suy giảm nhanh chóng do suy tim cấp hoặc phù phổi. • Hít thở với miệng há rộng hoặc kéo dài cổ để thở • Nướu và lưỡi chuyển sang màu xanh hoặc tím • Đột ngột ngã gục hoặc không thể đứng dậy • Mất hoàn toàn cảm giác ngon miệng trong hơn 24 giờ

Chẩn đoán được thực hiện như thế nào?

Việc chẩn đoán chứng ống động mạch thông được thực hiện theo trình tự sau:
Nghe tim: Bác sĩ thú y sẽ xác định tiếng thổi tim liên tục, nghe giống như tiếng máy móc.
Chụp X-quang ngực: Đánh giá tình trạng phì đại tim và quá tải mạch máu phổi.
Siêu âm tim (Echo): Sử dụng Doppler để trực tiếp xác định vị trí, kích thước của ống động mạch và hướng dòng chảy. Đây là xét nghiệm then chốt trong chẩn đoán.
Điện tâm đồ: Kiểm tra tình trạng rối loạn nhịp tim và mức độ gắng sức của tim.
Nếu phát hiện tiếng thổi tim ở mèo, việc tiến hành siêu âm tim càng sớm càng tốt là rất quan trọng.

Phương pháp điều trị — Phẫu thuật hoặc thủ thuật đặt catheter

Điều trị căn bản cho chứng ống động mạch thông là đóng lại đoạn ống động mạch đang mở.
Phẫu thuật thắt: Đây là ca phẫu thuật mở ngực để thắt trực tiếp ống động mạch. Đây là phương pháp phổ biến nhất.
Thủ thuật đóng qua catheter: Đặt catheter qua mạch máu để dùng cuộn dây hoặc thiết bị y tế bịt kín ống động mạch. Phương pháp này ít xâm lấn và thời gian hồi phục nhanh, nhưng đòi hỏi cơ sở chuyên khoa và bác sĩ thú y tim mạch giàu kinh nghiệm.
Điều trị nội khoa: Sử dụng thuốc lợi tiểu và thuốc tăng lực tim để giảm nhẹ triệu chứng, nhưng nếu không đóng kín ống động mạch thì sẽ không giải quyết được tận gốc vấn đề.
Bác sĩ thú y đang thực hiện phẫu thuật tim cho mèo

Các điểm cần lưu ý khi chăm sóc tại nhà sau phẫu thuật

Ngay cả sau khi điều trị, việc chăm sóc liên tục vẫn là cần thiết.
Đảm bảo thời gian nghỉ ngơi ổn định: Sau phẫu thuật hoặc thủ thuật, cần hạn chế các hoạt động mạnh trong ít nhất 2–4 tuần.
Khám tim định kỳ: Cần thực hiện theo dõi bằng siêu âm tim và chụp X-quang với tần suất mỗi 3–6 tháng.
Duy trì dùng thuốc: Điều quan trọng là không tự ý ngừng sử dụng thuốc lợi tiểu hoặc các loại thuốc hỗ trợ tim mạch đã được kê đơn.
Quản lý cân nặng: Béo phì gây thêm gánh nặng cho tim. Hãy duy trì cân nặng ở mức phù hợp.
Theo dõi lượng nước uống: Nếu mèo đột ngột uống rất nhiều nước hoặc hầu như không uống nước, cần báo ngay cho bác sĩ thú y.
Mèo đang hồi phục tại nhà sau phẫu thuật

Lưu ý theo từng giống mèo và cách phòng ngừa tái phát

Bệnh còn ống động mạch có thể xuất hiện ở các chú mèo anh chị em hoặc bố mẹ nếu có yếu tố di truyền. Khi kiểm tra sức khỏe lần đầu cho mèo, bạn nên chắc chắn rằng bé được nghe tim. Sau khi điều trị, vẫn có nguy cơ suy tim thứ phát, vì vậy hãy duy trì khám chuyên khoa tim mạch ít nhất hai lần mỗi năm và chỉ quyết định cho mèo sinh sản sau khi đã tham khảo ý kiến kỹ lưỡng từ bác sĩ thú y.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-28

Câu hỏi thường gặp

Bệnh còn ống động mạch có thể tự khỏi không?
Tự đóng của ống động mạch là điều không phổ biến. Bình thường, ống động mạch sẽ đóng lại trong vài ngày sau khi sinh, chỉ còn lại dây chằng ống động mạch. Tuy nhiên, trong trường hợp ống động mạch không đóng lại (bệnh ống động mạch thông), khả năng tự đóng là rất hiếm. Vì vậy, nguyên tắc là khi được chẩn đoán, cần tích cực xem xét các phương pháp điều trị đóng ống như phẫu thuật hoặc thủ thuật dùng catheter.
Nếu không điều trị thì sẽ ra sao?
Nếu không được điều trị, tình trạng quá tải ở phổi và tim sẽ kéo dài, có thể dẫn đến suy tim và phù phổi. Thời gian sống của mèo có thể bị rút ngắn đáng kể, vì vậy việc quyết định phương án điều trị càng sớm càng tốt là rất quan trọng.
Tỷ lệ thành công của phẫu thuật là bao nhiêu?
Nếu điều trị sớm khi triệu chứng còn nhẹ và chức năng tim tương đối tốt trước khi suy tim xảy ra, tiên lượng thường sẽ tốt hơn. Phương pháp điều trị tiêu chuẩn cho chứng ống động mạch thông là phẫu thuật hoặc thủ thuật can thiệp bằng catheter để đóng ống động mạch; khi lỗ thông được đóng lại, gánh nặng quá mức lên tim sẽ giảm bớt. Tuy nhiên, diễn biến bệnh có thể khác nhau tùy thuộc vào kích thước, hướng của lỗ thông và tình trạng có kèm theo suy tim hay không ở từng cá thể, vì vậy để biết chính xác về tỷ lệ thành công và tiên lượng, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ thú y điều trị.
Có nên cho mèo mắc bệnh này sinh sản không?
Không khuyến khích. Có thể có yếu tố di truyền, nên thế hệ sau có khả năng xuất hiện dị tật tương tự. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ thú y trước khi cho sinh sản.
Sau phẫu thuật, mèo có thể sinh hoạt bình thường được không?
Khi chức năng tim đã phục hồi đầy đủ, mèo có thể tham gia các hoạt động sinh hoạt thường ngày. Tuy nhiên, việc theo dõi sức khỏe định kỳ và kiểm soát cân nặng cần được duy trì suốt đời. Đối với các bài tập thể dục cường độ cao, tốt nhất nên tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để xác định mức độ phù hợp.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Tài liệu tham khảo

[1] Chetboul V, Damoiseaux C, Behr L et al., Textbook of Cardiovascular Medicine in Dogs and Cats, 2022

[2] Bussadori C, Domenech O, Longo A et al., Percutaneous catheter-based treatment of pulmonic stenosis and patent ductus arteriosus in a dog, J Vet Cardiol, 2002, 4:29–34

[3] Ware WA, Cardiovascular Disease in Small Animal Medicine, 3rd Ed, Manson Publishing, 2011

Mèo thở gấp và uể oải | Meongsiljang