Thích

Chia sẻ

Chỉ số hồng cầu lưới là gì? — Xét nghiệm then chốt phân biệt nguyên nhân thiếu máu ở thú cưng

Miễn dịchHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Hồng cầu lưới là hồng cầu non vừa được tạo ra, qua chỉ số này có thể phân biệt thiếu máu tái sinh hay không tái sinh. Đây là bước đầu tiên để tìm nguyên nhân.

Đếm hồng cầu lưới là gì?

Hình ảnh so sánh hồng cầu lưới và hồng cầu trưởng thành dưới kính hiển vi

Hồng cầu lưới (Reticulocyte) là hồng cầu non vừa được tạo ra từ tủy xương và đi vào máu. Điều quan trọng nhất là chỉ với một chỉ số này, nguyên nhân thiếu máu có thể được chia thành hai nhóm lớn. Nếu hồng cầu lưới cao thì là 'thiếu máu tái sinh' (chảy máu·tan máu), nếu thấp thì là 'thiếu máu không tái sinh' (vấn đề tủy xương). Vì là bước đầu tiên để tìm nguyên nhân nên đây là xét nghiệm được kiểm tra đầu tiên khi nghi ngờ thiếu máu.

Tại sao lại phân loại thiếu máu qua chỉ số này?

Nếu tủy xương bình thường, khi bị thiếu máu sẽ tạo ra nhiều hồng cầu non. Do đó tỷ lệ hồng cầu lưới trong máu tăng vọt. Ngược lại, nếu chính tủy xương bị hư hỏng hoặc sản xuất bị ức chế thì dù thiếu máu nặng, hồng cầu lưới cũng không tăng. Nói cách khác, chỉ số này là đèn tín hiệu cho biết 'tủy xương có phản ứng đúng cách không'. Vì hướng điều trị thay đổi hoàn toàn tùy nguyên nhân nên việc phân loại là bắt buộc.

So sánh thiếu máu tái sinh và không tái sinh

Hạng mục	Thiếu máu tái sinh	Thiếu máu không tái sinh
Hồng cầu lưới	Tăng (>80.000/μL ở chó)	Bình thường hoặc giảm
Nguyên nhân chính	Chảy máu, tan máu (IMHA...)	Bệnh tủy xương, viêm mãn tính, suy thận
Phản ứng tủy xương	Bình thường (sản xuất tích cực)	Giảm hoặc thất bại
Hướng điều trị	Loại bỏ nguyên nhân·truyền máu·ức chế miễn dịch	Điều trị bệnh nền·xét nghiệm tủy
Tiên lượng	Tùy nguyên nhân	Nhìn chung khó khăn hơn

Tiêu chuẩn chỉ số có thể khác nhau tùy giống·phòng thí nghiệm.

Cách đọc chỉ số như thế nào?

Không thể chỉ nhìn đơn thuần vào '% hồng cầu lưới'. Khi thiếu máu nặng, tổng số hồng cầu giảm, nên dù số lượng hồng cầu non không đổi thì tỷ lệ cũng có thể trông cao hơn do ảo ảnh. Vì vậy bác sĩ thú y sẽ xem xét cả giá trị tuyệt đối (số hồng cầu lưới tuyệt đối) hoặc giá trị đã hiệu chỉnh. Ở chó, nếu giá trị tuyệt đối vượt quá khoảng 80.000/μL thì được coi là phản ứng tái sinh, nhưng giới hạn trên của phạm vi tham chiếu chính xác có thể khác nhau tùy phòng thí nghiệm·thiết bị. Ở mèo, hồng cầu lưới tồn tại dưới hai dạng, nên để xem phản ứng gần đây cần dựa vào dạng tập hợp (aggregate). Tuy nhiên, giá trị chuẩn chính xác ở mèo cũng có thể khác nhau tùy giống·phòng thí nghiệm. Khi chỉ số không rõ ràng thì đo lại cách vài ngày để xem xu hướng. Chảy máu cấp tính hoặc tan máu cần tối thiểu 3~4 ngày để tủy xương phản ứng và tăng hồng cầu lưới, nên trước đó có thể không thấy rõ phản ứng.

Hình ảnh bác sĩ thú y và thú cưng đang kiểm tra kết quả xét nghiệm máu

Những trường hợp này cần xét nghiệm bổ sung ngay

'Thiếu máu không tái sinh' là trường hợp thiếu máu nặng nhưng hồng cầu lưới không tăng, nguyên nhân đa dạng và thường nghiêm trọng. Có thể tiềm ẩn bệnh thận mãn tính, u tủy xương, bệnh truyền nhiễm (kể cả miễn dịch), bệnh nội tiết... Đặc biệt nếu sau 3~4 ngày vẫn không có phản ứng thì có thể cần xét nghiệm hút tủy hoặc xét nghiệm huyết thanh bổ sung, nên hãy tuân thủ tuyệt đối chỉ định của bác sĩ thú y.

Nguyên nhân điển hình của thiếu máu tái sinh

Thiếu máu tái sinh có nghĩa là 'hồng cầu đang bị mất đi hoặc bị phá hủy'. Có hai nguyên nhân lớn. - Chảy máu: Trường hợp máu bị mất ra ngoài cơ thể hoặc khoang cơ thể như chấn thương (tai nạn giao thông·chảy máu động mạch...), loét·chảy máu đường tiêu hóa, vỡ u chảy máu (u mạch máu lách...). - Tan máu: Trường hợp hồng cầu bị phá hủy trong cơ thể, điển hình là thiếu máu tan máu do miễn dịch (IMHA). IMHA là bệnh hệ miễn dịch tấn công hồng cầu của chính mình, có thể là nguyên phát (tự phát) không rõ nguyên nhân hoặc thứ phát đi kèm bệnh nền khác. Ngoài ra không phải mọi trường hợp tan máu đều do miễn dịch, cũng có thể xảy ra tan máu do nguyên nhân không liên quan miễn dịch như kim loại độc hại (kẽm...) làm hỏng hồng cầu khiến chúng vỡ ra.

Hình ảnh chó Cocker Spaniel đang được bác sĩ thú y kiểm tra nướu

Nguyên nhân điển hình của thiếu máu không tái sinh

Thiếu máu không tái sinh là trạng thái tủy xương không sản xuất đủ hồng cầu. Các nguyên nhân chính như sau. - Thiếu máu do viêm mãn tính: Thường gặp khi nhiễm trùng·viêm kéo dài. - Bệnh thận mãn tính: Thiếu hụt hormone erythropoietin. - Thiếu máu miễn dịch tấn công tế bào tiền thân (PIMA): Chính hồng cầu non bị tấn công. - Bệnh tủy xương: U, xơ hóa tủy xương... Tùy nguyên nhân mà phương pháp điều trị hoàn toàn khác nhau.

Dấu hiệu chủ nuôi có thể quan sát tại nhà

Trước khi xét nghiệm máu cũng có manh mối để chủ nuôi nhận ra. - Màu nướu: Nếu không hồng mà nhợt nhạt hoặc vàng là dấu hiệu thiếu máu·vàng da. - Hoạt lực: Chỉ cần vận động nhẹ cũng thở hổn hển và nhanh mệt. - Nhịp tim: Nhịp đập nhanh hơn bình thường. - Màu nước tiểu: Nếu màu nâu đậm·đỏ thì có khả năng là thiếu máu tan máu. Nếu thấy những thay đổi này hãy đến gặp bác sĩ thú y để xét nghiệm máu.

Hình ảnh bác sĩ thú y kiểm tra màu nướu mèo

Ở mèo cách diễn giải hơi khác

Ở mèo, hồng cầu lưới tồn tại dưới hai dạng. Có dạng tập hợp (aggregate) và dạng chấm (punctate), trong đó phản ứng cấp tính gần đây được phản ánh qua dạng tập hợp. Dạng chấm tồn tại trong máu lâu hơn dạng tập hợp, nên nếu dạng chấm tăng có thể là tín hiệu tủy xương đã bị kích thích ít nhất từ 7~10 ngày trước. Vì vậy nếu chỉ muốn xem phản ứng gần đây thì phải kiểm tra chỉ số dạng tập hợp. Ngoài ra, mèo có thể bị thiếu máu không tái sinh do nhiều nguyên nhân như ức chế tủy xương, viêm mãn tính, bệnh nội tiết... Khi xác định thiếu máu thì nên làm xét nghiệm máu và xét nghiệm bổ sung để tìm nguyên nhân.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-26

Câu hỏi thường gặp

Có cần đăng ký riêng xét nghiệm hồng cầu lưới không?

Nhiều phòng khám thú y đã tự động bao gồm trong xét nghiệm máu cơ bản (CBC). Tuy nhiên tùy thiết bị có trường hợp phải làm riêng xét nghiệm nhuộm thủ công. Nếu nói là nghi ngờ thiếu máu thì bác sĩ thú y sẽ hướng dẫn xét nghiệm cần thiết.

Chỉ số bình thường nhưng chó vẫn mệt mỏi.

Không chỉ thiếu máu mới gây mệt mỏi. Bệnh tim·gan·thận hoặc vấn đề nội tiết cũng có triệu chứng tương tự. Nếu hồng cầu lưới bình thường thì khả năng cao không phải thiếu máu, nhưng nên làm thêm các xét nghiệm khác.

Thiếu máu tái sinh thì có tự khỏi không?

Phải loại bỏ nguyên nhân mới khỏi được. Nếu chảy máu thì phải chặn nguồn chảy máu, nếu tan máu thì phải dùng thuốc ức chế miễn dịch để dừng phá hủy. Chỉ có nghĩa là tủy xương phản ứng tốt, không có nghĩa là không cần điều trị.

Xét nghiệm lại cách mấy ngày?

Thường theo dõi cách 3~5 ngày. Chảy máu·tan máu cấp tính phải sau 3~4 ngày phản ứng tủy xương mới hiện ra trong máu, nên nếu chỉ xem một lần có thể hiểu nhầm. Bác sĩ thú y sẽ quyết định chu kỳ phù hợp với tình trạng.

Thiếu máu không tái sinh thì bắt buộc phải xét nghiệm tủy xương không?

Không hẳn vậy. Trước tiên sàng lọc vấn đề thận·viêm·nhiễm trùng·nội tiết qua xét nghiệm máu·hình ảnh. Chỉ cân nhắc hút·sinh thiết tủy khi nguyên nhân không rõ hoặc không đáp ứng điều trị.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

So sánh bệnh viện thú y cấp 1 và cấp 2

Tác dụng và hướng dẫn bổ sung Vitamin C

7 giống chó chân ngắn hàng đầu

Hạ canxi máu ở chó là gì? — Những dấu hiệu cảnh báo không thể bỏ qua và cách xử trí cấp cứu

Xạ trị i-ốt cho mèo là gì? — Từ quy trình đến chi phí và chăm sóc

Câu hỏi thường gặp về chứng tăng canxi huyết ở mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Đái tháo đường kèm nhiễm toan ceton ở mèo là gì? — Những dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp không được bỏ qua

Câu hỏi thường gặp về chế độ ăn cho mèo bị tiểu đường — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về chứng lo âu khi tách biệt ở chó — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về rối loạn hành vi lặp lại ở chó — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Tài liệu tham khảo

[1] Notes on Canine Internal Medicine, 4th Ed - Immune-mediated Haemolytic Anaemia (IMHA)

[2] Fundamentals of Veterinary Clinical Pathology, 3rd Edition - Precursor-targeted Immune-mediated Anemia (PIMA)

[3] Clinical Medicine of the Dog and Cat, 4th Ed - Nonregenerative Anemia