Thích

Chia sẻ

Đo lượng đường trong máu ở mèo — Tăng đường huyết do căng thẳng và cách đo chính xác

Nội tiếtHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Mèo có thể tăng lượng đường trong máu lên đến 300mg/dL chỉ vì kích động khi đến bệnh viện. Chúng tôi đã tổng hợp cách đo đường huyết tại nhà để phân biệt tăng đường huyết do căng thẳng và bệnh tiểu đường thực sự.

Tại sao môi trường đo lường lại quan trọng đối với đường huyết ở mèo?

Đường huyết ở mèo là nồng độ glucose trong máu, một chỉ số chuyển hóa năng lượng được điều chỉnh bởi các hormone như insulin và cortisol. Điều quan trọng nhất là môi trường đo lường. Mèo thường gặp tình trạng 'tăng đường huyết do căng thẳng', khiến đường huyết tăng tạm thời lên đến 300mg/dL chỉ vì sự kích động và hoạt động cơ bắp khi đến bệnh viện. Do đó, không thể chẩn đoán tiểu đường chỉ dựa trên một lần đo tại bệnh viện; cần xem xét cả kết quả đo ở trạng thái ổn định tại nhà để đưa ra kết luận chính xác.

Tại sao lại xảy ra tăng đường huyết do căng thẳng?

Khác với các loài động vật khác, mèo hầu như không có enzyme glucokinase trong gan, nên không thể hạ nhanh lượng đường trong máu đã tăng. Khi kết hợp căng thẳng do di chuyển đến bệnh viện, căng thẳng trên bàn khám và đau đớn do lấy máu, cortisol (hormone căng thẳng) và glucagon được tiết ra, cơ bắp cử động tạo ra axit lactic khiến quá trình tân tạo glucose diễn ra mạnh mẽ. Kết quả là ngay cả mèo khỏe mạnh cũng có thể dễ dàng tăng lên 200~300mg/dL trong phòng khám.

So sánh đo tại bệnh viện và đo tại nhà

Hạng mục	Đo tại bệnh viện	Đo tại nhà (mép tai)
Môi trường đo lường	Trạng thái kích động trong phòng khám	Nhà quen thuộc
Ảnh hưởng của tăng đường huyết do căng thẳng	Lớn (tối đa 300+mg/dL)	Hầu như không có
Phạm vi mức bình thường	Giá trị tham khảo không chính xác	70~120mg/dL
Độ chính xác chẩn đoán tiểu đường	Không đủ khi sử dụng đơn lẻ	Có thể đánh giá qua đường cong đường huyết
Gánh nặng cho chủ nuôi	Phí khám chữa bệnh, căng thẳng di chuyển	Cần thời gian thích nghi ban đầu

Theo sách giáo khoa nội khoa thú y — Đo đường huyết tại nhà giúp giảm ảnh hưởng của căng thẳng, hỗ trợ chẩn đoán và điều chỉnh liều insulin, kiểm tra đường cong đường huyết tại nhà hoặc bệnh viện với khoảng cách 1~2 tuần

Cách đo chính xác tại nhà

Vị trí được khuyến nghị nhất là mép tai (viền tai) vì có nhiều mao mạch và ít đau nên mèo dễ chịu đựng. Làm ấm mép tai bằng khăn ấm khoảng 30 giây để tăng lưu lượng máu, lau bằng gạc khô thay vì cồn, sau đó dùng kim chích dùng một lần chích nhẹ. Khi một giọt máu hình thành, đưa que thử của máy đo đường huyết cầm tay lại gần để hút máu. Nếu thưởng thức ăn ngay sau khi đo, lần đo tiếp theo sẽ dễ dàng hơn nhiều.

Những điều cần kiểm tra trước khi đo

Sau khi thay đổi liều lượng insulin, đường huyết có thể dao động trong một thời gian, vì vậy thường cần duy trì cùng một liều lượng trong khoảng 1 tuần để quan sát phản ứng. Sách giáo khoa nội khoa thú y cũng khuyên không nên tùy tiện tăng liều trong tuần đầu tiên khi bắt đầu hoặc thay đổi insulin. Nếu chủ nuôi tự ý tăng thêm insulin trong giai đoạn này, nguy cơ hạ đường huyết sẽ tăng cao, vì vậy nếu kết quả đo khác biệt lớn so với bình thường, bắt buộc phải tham khảo ý kiến bác sĩ thú y trước khi thay đổi liều lượng.

Nên sử dụng loại máy đo đường huyết nào?

Máy đo đường huyết cho người cũng có thể sử dụng được, nhưng các sản phẩm được hiệu chuẩn cho động vật (ví dụ: dòng AlphaTRAK) đọc lượng đường trong máu của mèo chính xác hơn. Theo tài liệu sách giáo khoa thú y, giá trị đo bằng máy cho người có xu hướng thấp hơn so với máy được hiệu chuẩn riêng cho mèo (chênh lệch khoảng 18mg/dL). Vì vậy, nếu dùng máy cho người, kết quả đo có thể thấp hơn thực tế, dẫn đến nguy cơ bỏ sót hạ đường huyết. Trong 1~2 tuần đầu, việc đo vào cùng khung giờ bằng cùng một thiết bị để làm quen với mô hình biến động là rất quan trọng.

Máy đo đường huyết và que thử dành cho thú cưng

Tiêu chuẩn giải thích kết quả đo

Đường huyết lúc đói của mèo khỏe mạnh khoảng 70~120mg/dL. Trong các tình huống ăn uống hoặc kích động/căng thẳng, nó có thể tăng tạm thời cao hơn. Nếu đường huyết đo ở trạng thái ổn định tại nhà liên tục vượt quá ngưỡng thận khoảng 288mg/dL (16mmol/L) và kèm theo các triệu chứng lâm sàng như uống nhiều nước, đi tiểu nhiều, giảm cân thì nghi ngờ tiểu đường. Tuy nhiên, lúc này vẫn cần phân biệt chắc chắn với tăng đường huyết do căng thẳng. Ngược lại, dưới 70mg/dL là hạ đường huyết, có thể kèm theo các triệu chứng thần kinh như uể oải, run cơ, co giật, cần xử lý ngay lập tức.

Dấu hiệu cần đến bệnh viện ngay lập tức

Khi đường huyết dưới 70mg/dL kèm theo ý thức mờ hoặc co giật, hoặc khi đường huyết rất cao kèm theo nôn mửa, mất cảm giác ngon miệng, thở nhanh (nghi ngờ nhiễm toan ceton do tiểu đường, đặc biệt nếu trên 600mg/dL thì nghi ngờ thêm hội chứng tăng áp lực thẩm thấu) là tình huống cấp cứu. Trong trường hợp cấp cứu, nếu mèo còn tỉnh táo, hãy bôi mật ong hoặc nước đường lên nướu và di chuyển ngay đến bệnh viện thú y 24 giờ.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-07

Câu hỏi thường gặp

Đường huyết đo tại bệnh viện là 280mg/dL, có phải là tiểu đường ngay không?

Không thể chẩn đoán chỉ dựa trên một lần đo tại bệnh viện. Vì khả năng tăng đường huyết do căng thẳng là rất lớn, cần xem xét kết quả đo đường huyết lúc đói tại nhà ít nhất hai lần cách nhau vài ngày và xét nghiệm nước tiểu (đường niệu) khi mèo tự đi tiểu để có kết quả chính xác.

Lấy máu ở mép tai quá khó. Có thể lấy ở vị trí khác không?

Viền đệm bàn chân cũng có thể nhưng đau hơn. Ban đầu nên dành đủ thời gian làm ấm mép tai và thưởng thức ăn yêu thích ngay sau khi đo, mèo sẽ thích nghi trong vòng 1~2 tuần.

Đường cong đường huyết cần đo cách nhau bao nhiêu giờ?

Thông thường đo trong 12 giờ với khoảng cách 2 giờ bắt đầu từ trước khi tiêm insulin. Tuy nhiên, đây là để chẩn đoán và điều chỉnh liều, việc giám sát hàng ngày chỉ cần 1~2 lần/ngày là đủ. Lịch trình chính xác sẽ do bác sĩ thú y phụ trách quyết định.

Có thể đo bằng máy đo đường huyết cho người không?

Có thể dùng để tham khảo trong trường hợp cấp cứu, nhưng do có xu hướng đo thấp hơn thực tế nên có thể bỏ sót hạ đường huyết. Nếu cần quản lý lâu dài, sử dụng thiết bị được hiệu chuẩn cho động vật sẽ an toàn hơn.

Đường huyết thay đổi quá thường xuyên, có bình thường không?

Sau khi thay đổi liều lượng insulin, đường huyết của mèo có thể dao động trong một thời gian. Việc tự ý điều chỉnh liều lượng lúc này sẽ làm tăng nguy cơ hạ đường huyết, vì vậy các tài liệu y khoa khuyến cáo không tăng liều trong tuần đầu tiên, mà nên duy trì liều hiện tại và theo dõi đường huyết qua đường cong đường huyết mỗi 1–2 tuần để xác định xu hướng.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

7 sản phẩm hỗ trợ quản lý thay đổi hormone ở chó sau khi triệt sản, theo lời khuyên của bác sĩ thú y

7 dấu hiệu và biện pháp chăm sóc bệnh suy giáp ở chó do bác sĩ thú y chỉ ra

7 dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp về nhiễm toan ceton do tiểu đường ở chó — những triệu chứng không được bỏ qua

Hẹp động mạch phổi ở chó — Tổng hợp đầy đủ từ triệu chứng đến thời điểm phẫu thuật

Còn ống động mạch (PDA) ở chó là gì? — Thời điểm điều trị và phẫu thuật?

Chó có cần cấy máy tạo nhịp tim không? — Tổng hợp thông tin quan trọng trước phẫu thuật loạn nhịp

Viêm nội tâm mạc ở chó là gì? — Tổng hợp những điều cốt lõi từ triệu chứng ban đầu của nhiễm khuẩn tim đến điều trị

Bệnh cơ tim phì đại ở chó là gì? — Bệnh dày thành tim, triệu chứng và điều trị

Câu hỏi thường gặp về bệnh tim do tăng huyết áp ở chó — Những điều người nuôi cần biết

Phân giai đoạn suy tim ở chó (phân loại ACVIM) là gì? — Từ giai đoạn nào cần điều trị

Tài liệu tham khảo

[1] Stockham S.L., Scott M.A., Fundamentals of Veterinary Clinical Pathology, 3rd Edition, Chapter 14 Glucose, Ketoamines, and Related Regulatory Hormones

[2] Little S.E., The Cat: Clinical Medicine and Management, 2nd Edition, Chapter 27 Diabetes Mellitus

[3] Burkitt Creedon J.M., Davis H., Advanced Monitoring and Procedures for Small Animal Emergency and Critical Care, 2nd Edition