Thích
Chia sẻ
멍실장
고양이 신독성 약물·물질 자주 묻는 질문 Q&A — 보호자가 꼭 알아야 할 핵심

Những thuốc và thực phẩm tuyệt đối không được cho mèo — Tổng hợp các chất độc thận

ThậnHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Thận của mèo là cơ quan rất nhạy cảm, khi tiếp xúc với một số thuốc và chất độc có thể gây tổn thương thận cấp tính. Chúng tôi đã tổng hợp những thông tin quan trọng mà người nuôi nhất định phải biết.

Các thuốc và chất độc thận ở mèo là yếu tố cực kỳ nguy hiểm mà người nuôi cần biết

Hình minh họa y tế cho thấy tổn thương độc tính ở thận mèo
Thận của mèo là cơ quan rất nhạy cảm, khi tiếp xúc với một số thuốc và chất độc có thể gây tổn thương thận cấp tính. - Acetaminophen: Là thuốc giảm đau dành cho người, mèo không thể chuyển hóa tốt loại thuốc này, ngay cả một lượng rất nhỏ cũng có thể gây nguy hiểm cho hồng cầu và thận. - Thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs): Được dùng để giảm viêm, nhưng có thể gây độc thận và làm tổn thương thận của mèo. - Hoa loa kèn (Lilium·Hemerocallis): Bất kỳ bộ phận nào như lá, cánh hoa, phấn hoa nếu bị nuốt vào đều có thể gây tổn thương thận cấp tính. - Ethylene glycol (dung dịch chống đông): Mèo đặc biệt nhạy cảm, chỉ một lượng rất nhỏ cũng có thể gây tổn thương thận cấp tính nghiêm trọng và tử vong. - Thừa vitamin D3: Làm tăng canxi trong máu, dẫn đến canxi lắng đọng (vôi hóa) trong thận, gây tổn thương. Các chất này đòi hỏi phải xử lý nhanh chóng, vì vậy người nuôi cần ngăn chặn hoàn toàn khả năng tiếp cận tại nhà.

Tại sao mèo dễ bị tổn thương bởi thuốc hơn?

Gan và thận của mèo, khác với con người, thiếu một số enzyme nhất định nên không thể chuyển hóa tốt một số loại thuốc. Điều này khiến thuốc lưu lại trong cơ thể lâu hơn, làm tăng độc tính. - Acetaminophen: Mèo không thể phân giải loại thuốc này đúng cách, gây ra các triệu chứng độc như tổn thương hồng cầu (methemoglobin huyết). - Thuốc kháng viêm không steroid: Ảnh hưởng đến lưu lượng máu đến thận, có thể gây tổn thương thận. - Thừa vitamin D3: Làm tăng nồng độ canxi trong máu, dẫn đến canxi lắng đọng (vôi hóa) trong thận. - Hoa loa kèn: Chỉ cần tiếp xúc với một lượng rất nhỏ như lá, phấn hoa cũng có thể gây tổn thương thận cấp tính. - Ethylene glycol: Mèo nhạy cảm hơn chó nhiều, chỉ khoảng 1,4 ml/kg cũng có thể gây tử vong. Sự khác biệt sinh học này là lý do tại sao mèo rất dễ bị tổn thương bởi thuốc dành cho người và các chất độc.
Hình minh họa so sánh sự khác biệt về tế bào gan giữa mèo và người

5 chất độc thận thường gặp

Có nhiều chất độc thận mà mèo thường bị phơi nhiễm. Một số trong đó do người nuôi vô tình tạo điều kiện tiếp xúc. Nhất định phải nhận thức được điều này.
Acetaminophen: Là thuốc giảm đau dành cho người, rất nguy hiểm đối với mèo. Dù một lượng nhỏ cũng có thể gây tổn thương hồng cầu và thận.
Thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs): Ibuprofen, naproxen và các thuốc tương tự có thể gây tổn thương thận ở mèo.
Hoa loa kèn (Lilium·Hemerocallis): Bất kỳ bộ phận nào như lá, cánh hoa, phấn hoa nếu bị nuốt vào đều có thể gây tổn thương thận cấp tính.
Ethylene glycol (dung dịch chống đông): Mèo rất nhạy cảm, chỉ khoảng 1,4 ml/kg cũng có thể gây tổn thương thận nghiêm trọng và tử vong.
Thừa vitamin D3: Có trong một số thực phẩm bổ sung, làm tăng canxi trong máu và gây vôi hóa thận (canxi lắng đọng).
Tập hợp các vật dụng nhà bếp và thuốc có hại cho mèo

Các triệu chứng chính của tổn thương thận cấp tính

Khi mèo tiếp xúc với chất độc thận, các triệu chứng xuất hiện rất nhanh. Lúc này cần đưa mèo đến cơ sở thú y ngay lập tức. Các triệu chứng chính như sau.
Chán ăn: Đột nhiên không ăn hoặc ăn rất ít.
Nôn mửa liên tục: Nôn nhiều lần trong ngày.
Mất nước: Miệng khô, mắt trũng, da mất đàn hồi.
Giảm lượng nước tiểu: Lượng nước tiểu giảm đột ngột hoặc không có nước tiểu.
Uể oải: Không cử động cả ngày, chỉ nằm.
Mèo có biểu hiện mất nước và uể oải

So sánh mức độ nguy hiểm và các bước xử lý theo từng loại chất độc thận

Hạng mụcMức độ nguy hiểmTổn thương chínhXử lý ngay
AcetaminophenRất caoTổn thương hồng cầu và thậnĐến thú y ngay
Ibuprofen (NSAIDs)Rất caoTổn thương thận và đường tiêu hóaĐến thú y ngay
Ethylene glycol (dung dịch chống đông)Rất caoTổn thương thận cấp và tử vongĐến thú y ngay
Thừa vitamin D3Trung bìnhTăng canxi máu, vôi hóa thậnTham khảo bác sĩ thú y
Hoa loa kènRất caoTổn thương thận cấp tínhĐến thú y ngay

Mức độ nguy hiểm tính theo thang 1–5 điểm, 5 điểm là nguy hiểm nhất

Những việc cần làm ngay sau sự cố

Khi mèo nuốt phải chất độc thận, điều quan trọng nhất là xử lý nhanh chóng. - Đến cơ sở thú y ngay lập tức: Ưu tiên hàng đầu là đến nơi nhanh nhất có thể. - Xác định chất độc: Ghi nhớ chính xác tên, lượng và thời điểm mèo nuốt phải chất đó. - Không cho mèo uống nước: Có thể kích thích dạ dày và tăng tốc độ hấp thụ chất độc. - Giữ cho mèo bình tĩnh: Hạn chế vận động và giảm thiểu căng thẳng cho mèo. - Chờ chỉ định của bác sĩ thú y: Không tự ý dùng thuốc hay thực hiện biện pháp nào trước khi đến nơi. - Ghi chép lại: Ghi chú chất đã nuốt phải và sự thay đổi triệu chứng sẽ hỗ trợ quá trình điều trị.
Người nuôi đưa mèo đến cơ sở thú y

Tiêu chí cần đến cơ sở thú y ngay (mức nguy hiểm: nguy cấp)

Nếu mèo nuốt phải chất độc thận hoặc xuất hiện các triệu chứng như chán ăn, nôn mửa, giảm lượng nước tiểu, hãy đến cơ sở thú y ngay lập tức. Tổn thương thận tiến triển nhanh, nếu điều trị chậm trễ sẽ khó hồi phục. Đây là tình trạng có thể đe dọa tính mạng, tuyệt đối không được bỏ qua.

Danh sách kiểm tra cho người nuôi để phòng ngừa

Để bảo vệ sức khỏe thận của mèo, người nuôi cần tuân thủ những điều sau đây.
Bảo quản thuốc: Cất tất cả các loại thuốc ở nơi mèo không thể tiếp cận. Ngăn kéo hoặc nơi cao là lựa chọn tốt.
Cẩn thận với cây cảnh: Hoa loa kèn (Lilium·Hemerocallis) kể cả lá và phấn hoa đều có thể gây chết, không để trong nhà hay trong bình hoa.
Quản lý dung dịch chống đông: Dung dịch chống đông chứa ethylene glycol nguy hiểm dù chỉ một lượng rất nhỏ, hãy bảo quản kín và không để rỉ ra ngoài, ngăn mèo tiếp cận.
Cẩn thận với thực phẩm và thuốc: Tuyệt đối không cho mèo ăn thức ăn hoặc thuốc dành cho người khi chưa có chỉ định của bác sĩ thú y.
Kiểm tra thực phẩm bổ sung: Không cho mèo dùng các loại thực phẩm bổ sung như vitamin D3, canxi khi chưa có chỉ định của bác sĩ thú y.
Lưu số liên lạc khẩn cấp: Luôn lưu sẵn số điện thoại của bác sĩ thú y và phòng khám cấp cứu.
Hình minh họa danh sách kiểm tra cho người nuôi để bảo vệ thận mèo

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-06-05

Câu hỏi thường gặp

Mèo nuốt phải một ít thuốc của người có nguy hiểm không?
Có, ngay cả một lượng rất nhỏ cũng có thể nguy hiểm. Khác với người, mèo chuyển hóa một số loại thuốc rất chậm, dù lượng nhỏ cũng lưu lại trong cơ thể lâu và gây độc tính. Cần đến cơ sở thú y ngay lập tức.
Mèo liếm phải dung dịch chống đông (ethylene glycol) thì có ổn không?
Không, rất nguy hiểm. Mèo đặc biệt nhạy cảm với ethylene glycol, chỉ khoảng 1,4 ml/kg cũng có thể gây tổn thương thận cấp tính nghiêm trọng và tử vong. Cần đến cơ sở thú y ngay lập tức.
Đã 2 tiếng sau khi mèo nuốt thuốc nhưng chưa có triệu chứng gì. Có ổn không?
Không, chưa thể yên tâm. Các chỉ số như BUN và creatinine có thể trông bình thường cho đến khi chức năng thận suy giảm đáng kể, nghĩa là dù chưa có triệu chứng, tổn thương có thể đã đang tiến triển. Cần đến cơ sở thú y ngay.
Tôi muốn cho mèo dùng thực phẩm bổ sung vitamin D3, có được không?
Không được tự ý cho dùng khi chưa có chỉ định của bác sĩ thú y. Khi dùng quá liều, canxi trong máu tăng cao có thể dẫn đến canxi lắng đọng (vôi hóa) trong thận. Nhất định phải tham khảo ý kiến bác sĩ thú y.
Mèo nôn sau khi nuốt thuốc thì có ổn không?
Nôn mửa có thể là dấu hiệu thuốc đã kích thích dạ dày. Tuy nhiên, thuốc có thể đã được hấp thụ vào cơ thể, vì vậy cần đến cơ sở thú y ngay lập tức.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Tài liệu tham khảo

[1] The Cat, Clinical Medicine and Management, 2nd Edition. Elsevier, 2017.

[2] Plumb's Veterinary Drug Handbook, 9th Edition. Wiley-Blackwell, 2021.

[3] American Society for the Prevention of Cruelty to Animals (ASPCA) Animal Poison Control Center. Toxic substances database, 2023.

Thuốc và thực phẩm tuyệt đối không cho mèo — Tổng hợp chất độc thận | Meongsiljang