Thích

Chia sẻ

Hiểu về các chỉ số thận (BUN·Creatinine·SDMA)

ThậnHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Tổng hợp ý nghĩa, khoảng giá trị bình thường và những điều cần lưu ý khi các chỉ số BUN·Creatinine·SDMA trong xét nghiệm máu cao.

Chỉ số thận, làm sao để đọc kết quả xét nghiệm máu?

Bác sĩ thú y đang xem kết quả xét nghiệm máu của thú cưng

Chỉ số thận là các chỉ báo cho thấy thận lọc chất thải ra sao thông qua xét nghiệm máu. Điển hình là kiểm tra ba chỉ số: BUN (Nitơ urea trong máu), Creatinine (Creatinine), SDMA (Symmetric Dimethylarginine). Điều quan trọng nhất là không được đánh giá chỉ dựa trên một chỉ số duy nhất. Cần xem xét cả ba và theo dõi xu hướng thay đổi của các chỉ số để biết chính xác tình trạng. Nếu đã nhận kết quả kiểm tra sức khỏe, việc hiểu ý nghĩa của từng chỉ số sẽ giúp tư vấn với bác sĩ thú y dễ dàng hơn.

BUN·Creatinine·SDMA, mỗi chỉ số cho biết điều gì?

BUN (Nitơ urea trong máu): Là chất thải sinh ra khi protein bị phân hủy. Thận sẽ lọc chất này, nếu chức năng suy giảm thì chỉ số sẽ tăng. Tuy nhiên, chỉ số cũng có thể tăng do các yếu tố ngoài thận như mất nước, chế độ ăn nhiều protein hoặc xuất huyết đường tiêu hóa, nên việc đánh giá đơn lẻ là nguy hiểm.

Creatinine: Là chất sinh ra từ quá trình chuyển hóa cơ. Chỉ số này phản ánh chức năng thận ổn định hơn BUN nhưng có hạn chế là chỉ tăng khi chức năng thận đã bị tổn thương đáng kể. Ở những động vật có ít khối lượng cơ, chỉ số có thể đo thấp hơn thực tế.

SDMA: Được tạo ra từ quá trình chuyển hóa protein trong tế bào và chủ yếu được đào thải qua thận. Chỉ số này được xác định là tăng sớm hơn Creatinine, do đó đang được chú ý là chỉ số hữu ích nhất để phát hiện sớm suy giảm chức năng thận.

So sánh nhanh BUN·Creatinine·SDMA

Hạng mục	BUN (Nitơ urea trong máu)	Creatinine	SDMA
Đối tượng đo lường	Chất thải chuyển hóa protein	Sản phẩm chuyển hóa cơ	Sản phẩm chuyển hóa protein tế bào
Khả năng phát hiện sớm	Thấp	Thấp (tăng sau khi tổn thương chức năng đáng kể)	Cao (tăng sớm hơn Creatinine)
Ảnh hưởng của chế độ ăn	Lớn (tăng khi ăn nhiều protein)	Ít	Hầu như không có
Ảnh hưởng của mất nước	Lớn	Có	Có (có thể tăng khi lưu lượng máu thận giảm)
Ảnh hưởng của khối lượng cơ	Ít	Lớn (động vật gầy đo thấp hơn)	Ít

Việc giải thích chỉ số bắt buộc phải thực hiện cùng bác sĩ thú y

Tiêu chuẩn chỉ số theo giai đoạn bệnh thận (Phân loại IRIS)

Hiệp hội Thận học Quốc tế (IRIS) phân loại bệnh thận mãn tính thành 4 giai đoạn dựa trên Creatinine và SDMA.

Giai đoạn 1: Cả Creatinine và SDMA đều trong khoảng bình thường. Vì hầu như không có triệu chứng nên chỉ có thể phát hiện qua kiểm tra định kỳ khi kèm theo các dấu hiệu bất thường ở thận như giảm tỷ trọng nước tiểu, protein niệu hoặc tăng huyết áp.

Giai đoạn 2: Creatinine tăng nhẹ, SDMA tăng nhẹ, có thể xuất hiện tình trạng tăng lượng nước uống và lượng nước tiểu.

Giai đoạn 3: Creatinine tăng rõ rệt, các triệu chứng lâm sàng như giảm ăn, giảm cân, đa niệu đa khát bắt đầu xuất hiện đầy đủ.

Giai đoạn 4: Creatinine tăng cao, kèm theo triệu chứng urê huyết nặng và là giai đoạn cần điều trị tích cực.

Hình minh họa y tế thể hiện 4 giai đoạn bệnh thận

Nếu xuất hiện các triệu chứng này, hãy đến bệnh viện ngay

Nếu chỉ số thận cao kèm theo các triệu chứng sau thì cần khám sớm. Uống nhiều nước hơn bình thường, lượng nước tiểu đột ngột tăng hoặc ngược lại hầu như không có, nôn mửa lặp lại hoặc hơi thở hôi, sức lực giảm đột ngột đều có thể là tình trạng khẩn cấp. Đặc biệt, trường hợp hầu như không có nước tiểu có thể là suy thận cấp nên cần đến bệnh viện ngay lập tức.

Lý do kiểm tra định kỳ và theo dõi chỉ số là quan trọng

Thận là cơ quan một khi bị tổn thương sẽ không thể phục hồi lại được. Vì vậy, phát hiện sớm và theo dõi liên tục là then chốt. Đặc biệt, chó và mèo già từ 7~8 tuổi trở lên là độ tuổi có nguy cơ mắc bệnh thận cao, nên dù không có triệu chứng cũng nên kiểm tra máu định kỳ để xem trước. Nếu đã được chẩn đoán mắc bệnh thận thì tùy tình trạng sẽ cần kiểm tra thường xuyên hơn, hãy xác định lịch trình theo khuyến nghị của bác sĩ thú y. Khi xét nghiệm, hãy kiểm tra cùng lúc BUN·Creatinine·SDMA và kết hợp xét nghiệm nước tiểu (tỷ trọng nước tiểu·protein niệu) để có đánh giá chính xác hơn. Xu hướng thay đổi theo thời gian quan trọng hơn giá trị tuyệt đối của một chỉ số, vì vậy hãy chắc chắn ghi lại kết quả xét nghiệm.

Thú cưng già đang thực hiện kiểm tra sức khỏe định kỳ

Quản lý chế độ ăn và nước uống để kiểm soát chỉ số thận

Nếu chỉ số thận có bất thường thì quản lý chế độ ăn là điểm quản lý quan trọng nhất. Theo sách giáo khoa Nội khoa thú y, ở giai đoạn đầu và giữa của bệnh thận, thức ăn theo toa phù hợp với giai đoạn giúp làm chậm tiến triển bệnh, còn ở giai đoạn cuối (giai đoạn 3~4) thì điều chỉnh chế độ ăn tập trung vào giảm nhẹ triệu chứng urê huyết và duy trì chất lượng cuộc sống.

Lượng nước uống: Khi mắc bệnh thận, lượng nước sẽ mất nhiều qua nước tiểu. Hãy kết hợp thức ăn ướt và luôn cung cấp đủ nước sạch.

Hạn chế Phospho (P): Khi chức năng thận suy giảm, việc đào thải Phospho trở nên khó khăn. Thức ăn theo toa hàm lượng Phospho thấp sẽ có ích.

Điều chỉnh Protein: Protein quá mức có thể gây gánh nặng cho thận. Bác sĩ thú y sẽ điều chỉnh phù hợp theo giai đoạn.

Thú cưng đang ăn chế độ ăn dành cho sức khỏe thận

Lưu ý về bệnh thận theo giống và tuổi

Mèo có tỷ lệ mắc bệnh thận mãn tính cao hơn chó. Đặc biệt, bệnh thận mãn tính là bệnh thường được báo cáo ở mèo già. Nguyên nhân bệnh thận mãn tính ở mèo bao gồm viêm thận kẽ ống thận mãn tính không rõ nguyên nhân, bệnh thận đa nang, khối u thận (chủ yếu là u lympho), trong đó một số liên quan đến yếu tố di truyền và cấu trúc. Vì vậy, tốt nhất nên tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để xác định xem giống hoặc tiền sử gia đình của bé có nguy cơ mắc bệnh thận hay không. Đặc biệt, nếu đã già từ 7~8 tuổi trở lên hoặc có yếu tố nguy cơ, dù không có triệu chứng cũng khuyên nên thực hiện xét nghiệm chỉ số thận định kỳ để kiểm tra trước.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-19

Câu hỏi thường gặp

Chỉ số thận vượt quá mức bình thường một chút, có phải là bệnh thận ngay không?

Chỉ số cao một chút không có nghĩa là ngay lập tức mắc bệnh thận. Có thể tăng tạm thời do mất nước, thay đổi chế độ ăn gần đây, hoặc việc nhịn ăn trước xét nghiệm. Việc quan trọng là tái xét nghiệm sau 2~4 tuần để kiểm tra xu hướng.

Chỉ BUN cao còn Creatinine bình thường thì có ổn không?

BUN có thể tăng do các yếu tố ngoài thận như chế độ ăn nhiều protein, mất nước, xuất huyết đường tiêu hóa. Nếu Creatinine và SDMA bình thường thì khả năng không phải vấn đề về thận là cao, nhưng tốt nhất nên tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để xác định nguyên nhân.

Có cần thiết phải xét nghiệm SDMA không?

SDMA có khả năng phát hiện tổn thương thận sớm hơn so với creatinine. Trên thực tế, đã có nhiều báo cáo ghi nhận nồng độ SDMA vượt quá ngưỡng tham chiếu trước khi chỉ số creatinine tăng lên. Đặc biệt, đối với thú cưng từ 7 tuổi trở lên hoặc những cá thể có nguy cơ mắc bệnh thận, chúng tôi khuyến nghị nên kiểm tra thêm chỉ số SDMA. Tuy nhiên, vì không phải tất cả các phòng xét nghiệm đều đưa SDMA vào gói xét nghiệm hóa sinh cơ bản, nên bạn vui lòng tham vấn bác sĩ thú y trước để xác nhận khả năng thực hiện xét nghiệm này.

Nếu chỉ số thận cao, liệu có thể trở lại bình thường nhờ điều trị không?

Suy thận cấp có khả năng phục hồi nếu loại bỏ nguyên nhân sớm. Tuy nhiên, mô thận bị tổn thương do bệnh thận mãn tính sẽ không trở lại như cũ. Vì vậy, quản lý nhằm làm chậm tiến triển tối đa sau khi phát hiện sớm là then chốt.

Có cách nào kiểm tra sức khỏe thận tại nhà không?

Không thể biết chính xác chỉ số mà không xét nghiệm máu, nhưng thay đổi lượng nước uống, thay đổi lượng nước tiểu, giảm cân, giảm ăn, hơi thở hôi là những tín hiệu có thể quan sát tại nhà. Nếu thấy những thay đổi này, hãy đến bệnh viện để xét nghiệm sớm.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 loại thức ăn kê đơn dành cho mèo bị suy thận mạn tính — Điều chỉnh protein theo từng giai đoạn

Top 5 thực phẩm bổ sung thận cho mèo được khuyên dùng năm 2026

Tổng hợp những loại thức ăn trị liệu cho mèo bị bệnh thận được đánh giá cao nhất và các tiêu chí lựa chọn

Tổng hợp chi phí tiêm phòng cho mèo

Chó bị ngứa da và đỏ tai — Hướng dẫn chọn thức ăn dị ứng thực phẩm

Hướng dẫn chọn và cho ăn thức ăn dành cho chó con

Hướng dẫn hoàn chỉnh chọn thức ăn cho mèo — Tổng hợp tiêu chuẩn theo độ tuổi và thể trạng

Tổng hợp tuổi thọ trung bình và bí quyết trường thọ của mèo

Hướng dẫn triệu chứng và phục hồi chức năng cho chó bị rách dây chằng chéo

Triệu chứng và cách quản lý bệnh tiểu đường ở chó

Tài liệu tham khảo

[1] Langston CE, Eatroff AE. Chronic Kidney Disease. In: Small Animal Critical Care Medicine, 3rd Ed. Elsevier, 2023.

[2] Little SE. The Cat: Clinical Medicine and Management, 2nd Edition. Elsevier, 2012.

[3] International Renal Interest Society (IRIS). IRIS Staging of CKD. 2023.

[4] Hall JA et al. Symmetric dimethylarginine (SDMA) as a biomarker for early detection of chronic kidney disease in cats and dogs. Veterinary Clinical Pathology, 2014.