Tổng hợp tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh huyết áp ở chó và mèo

Q: Có thể đo huyết áp cho thú cưng tại nhà không?

Dù có thiết bị gia dụng nhưng độ chính xác thấp và chỉ số dao động lớn tùy theo căng thẳng·tư thế. Đo tại bệnh viện có thiết bị chuyên dụng là chính xác nhất.

Q: Cần đo huyết áp bao lâu một lần?

Nếu trên 7 tuổi hoặc có bệnh thận·tim·nội tiết thì khuyến nghị kiểm tra ít nhất 1 lần/6 tháng. Nếu đang điều trị thì nên theo dõi đo lại **mỗi 3~6 tháng** sau khi huyết áp ổn định.

Q: Thuốc tăng huyết áp có cần uống suốt đời không?

Nếu bệnh nguyên nhân có thể kiểm soát được (ví dụ: sau phẫu thuật tuyến giáp) thì có thể giảm hoặc ngừng thuốc. Tuy nhiên nếu nguyên nhân là bệnh thận mãn tính thì phần lớn cần dùng thuốc lâu dài.

Q: Nếu bị giảm huyết áp thì có biện pháp nào có thể làm ngay tại nhà không?

Nếu nghi ngờ mất nước thì cung cấp nước sạch, nhưng nếu ý thức lơ mơ hoặc nướu nhợt nhạt thì phải di chuyển đến bệnh viện ngay lập tức. Có thể cần điều trị truyền dịch.

Q: Làm sao phân biệt hiệu ứng áo choàng trắng?

Nếu giá trị đo đầu tiên cao bất thường và các lần sau giảm dần thì có thể do căng thẳng. Đo lặp lại để lấy trung bình và kiểm tra thêm một lần vào ngày khác thì có thể phân biệt được.

TimHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Tổng hợp những điều cốt lõi về bệnh huyết áp mà chủ nuôi cần biết, bao gồm tiêu chuẩn chẩn đoán tăng huyết áp và giảm huyết áp ở chó và mèo, phương pháp đo, bệnh nguyên nhân và hướng điều trị.

Bệnh huyết áp ở thú cưng là gì?

Bác sĩ thú y đang quấn băng đo huyết áp vào đuôi mèo để đo tại phòng khám

Bệnh huyết áp ở thú cưng là rối loạn tuần hoàn có thể gây tổn thương các cơ quan đích như tim·thận·mắt·não khi huyết áp tâm thu vượt quá phạm vi bình thường. Điều quan trọng nhất là chẩn đoán sớm. Cả chó và mèo đều hầu như không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, nên chỉ có thể xác định qua chỉ số. Cần đảm bảo bao gồm đo huyết áp trong các lần kiểm tra sức khỏe.

Huyết áp được đo như thế nào?

Huyết áp ở thú cưng thường được đo bằng phương pháp Doppler hoặc phương pháp dao động. Quấn băng đo phù hợp với kích thước cơ thể vào một trong ba vị trí: chân trước·chân sau·đuôi, đo nhiều lần khi vật nuôi ở trạng thái ổn định rồi lấy trung bình. Giá trị đo đầu tiên thường bị cao do căng thẳng nên được loại bỏ; nếu vật nuôi quá kích động·sợ hãi thì cần đo lại. Cần chọn kích thước băng đo phù hợp với chu vi chi xa để tăng độ chính xác của phép đo.

Bảng tiêu chuẩn huyết áp tâm thu (chung cho chó·mèo)

Hạng mục	Huyết áp tâm thu (mmHg)	Nguy cơ tổn thương cơ quan đích
Bình thường	<140	Tối thiểu
Tiền tăng huyết áp	140~159	Thấp
Tăng huyết áp	160~179	Trung bình
Tăng huyết áp nặng	≥180	Cao

Theo hướng dẫn đồng thuận ACVIM 2018 (phân loại nguy cơ tổn thương cơ quan đích do tăng huyết áp). Giảm huyết áp áp dụng hệ thống đánh giá riêng và không thuộc phạm vi áp dụng của bảng này. Bác sĩ thú y sẽ điều chỉnh cách giải thích tùy theo giống·tình huống·phương pháp đo.

Nguyên nhân chính và dấu hiệu của tăng huyết áp

Tăng huyết áp ở mèo hầu hết là thứ phát do bệnh khác. Chó cũng chủ yếu là thứ phát, nhưng tăng huyết áp nguyên phát (bản thể) tuy hiếm gặp nhưng được báo cáo và được biết là phổ biến hơn ở chó so với mèo. Theo sách giáo khoa nội khoa thú y, hầu như không có triệu chứng cho đến khi cơ quan đích bị tổn thương. - Bệnh nguyên nhân điển hình: Bệnh thận mãn tính, cường giáp, hội chứng Cushing (cường vỏ thượng thận), đái tháo đường - Dấu hiệu mắt: Mất thị lực đột ngột, đồng tử giãn, xuất huyết nhãn cầu - Dấu hiệu thần kinh: Co giật, mất thăng bằng, nghiêng đầu

Mèo già đang nghỉ ngơi bên cửa sổ, một bên đồng tử hơi giãn

Khi nào cần đến bệnh viện ngay lập tức

Nếu đột nhiên mất thị lực một hoặc cả hai mắt, hoặc xuất hiện co giật·ngã xuống·nghiêng đầu thì phải nghi ngờ tổn thương cơ quan đích do tăng huyết áp nặng (trên 180mmHg). Trong trường hợp này, các biến chứng nặng như bong võng mạc·xuất huyết não có thể diễn tiến nhanh chóng nên cần di chuyển ngay đến bệnh viện có thể khám 24 giờ.

Giảm huyết áp khi nào là vấn đề?

Giảm huyết áp là trạng thái huyết áp tâm thu giảm đáng kể so với phạm vi bình thường. Nguyên nhân quan trọng hơn chính con số. Mất nước·chảy máu·suy tim·nhiễm trùng huyết·phản ứng thuốc trong khi gây mê là những nguyên nhân điển hình. - Màu nướu: Nhợt nhạt hoặc xám - Thời gian tái đầy mao mạch (CRT): Trì hoãn trên 2 giây - Ý thức: Lơ mơ và phản ứng chậm - Nhiệt độ cơ thể: Hạ thấp và chi lạnh Nếu xuất hiện các dấu hiệu như trên thì có khả năng giảm huyết áp·sốc nên cần khám bệnh viện ngay lập tức.

Bác sĩ thú y đang kiểm tra thời gian tái đầy nướu của chó đang truyền dịch

Quy trình chẩn đoán bệnh huyết áp

Khi huyết áp đo được ở mức bất thường thì chưa phải là kết thúc. Không xác định chỉ qua một lần đo mà phải đo lại vào ngày khác để xác nhận có cao nhất quán không. Sau đó sẽ tiếp tục các xét nghiệm để tìm bệnh nguyên nhân. - Xét nghiệm máu·nước tiểu: Kiểm tra chức năng thận·tuyến giáp·thượng thận - Khám đáy mắt: Kiểm tra xuất huyết·bong võng mạc - Siêu âm tim·điện tâm đồ: Xác định phì đại thất trái - Siêu âm bụng: Đánh giá cấu trúc thượng thận·thận

Chuẩn bị và lưu ý trước khi đo

Tránh vận động mạnh·di chuyển·ăn uống trước 30 phút đo. Để giảm hiệu ứng áo choàng trắng khiến chỉ số bị phóng đại do căng thẳng ở phòng chờ thì tốt nhất nên đo trong không gian yên tĩnh cùng chủ nuôi. Nếu đang dùng thuốc (corticosteroid, một số thuốc huyết áp) thì cần báo trước cho bác sĩ thú y để có thể giải thích chính xác.

Tiêu chuẩn bắt đầu điều trị và điểm quản lý

Theo sách giáo khoa tim mạch thú y, nếu huyết áp tâm thu ≥160mmHg lặp lại 2 lần trở lên và có dấu hiệu tổn thương cơ quan đích thì bắt đầu điều trị. Mèo chủ yếu dùng Amlodipine, chó dùng chất ức chế ACE hoặc chẹn kênh canxi. Liều lượng do bác sĩ thú y quyết định dựa trên cân nặng và bệnh nguyên nhân. Sau khi bắt đầu điều trị thì đo lại sau 7~10 ngày để điều chỉnh (nếu vượt quá 180mmHg thì cần kiểm tra trong vòng 1~3 ngày), sau đó theo dõi mỗi 3~6 tháng. Giảm huyết áp ưu tiên hàng đầu là điều chỉnh nguyên nhân (mất nước·chảy máu·suy tim).

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-26

Câu hỏi thường gặp

Có thể đo huyết áp cho thú cưng tại nhà không?

Dù có thiết bị gia dụng nhưng độ chính xác thấp và chỉ số dao động lớn tùy theo căng thẳng·tư thế. Đo tại bệnh viện có thiết bị chuyên dụng là chính xác nhất.

Cần đo huyết áp bao lâu một lần?

Nếu trên 7 tuổi hoặc có bệnh thận·tim·nội tiết thì khuyến nghị kiểm tra ít nhất 1 lần/6 tháng. Nếu đang điều trị thì nên theo dõi đo lại **mỗi 3~6 tháng** sau khi huyết áp ổn định.

Thuốc tăng huyết áp có cần uống suốt đời không?

Nếu bệnh nguyên nhân có thể kiểm soát được (ví dụ: sau phẫu thuật tuyến giáp) thì có thể giảm hoặc ngừng thuốc. Tuy nhiên nếu nguyên nhân là bệnh thận mãn tính thì phần lớn cần dùng thuốc lâu dài.

Nếu bị giảm huyết áp thì có biện pháp nào có thể làm ngay tại nhà không?

Nếu nghi ngờ mất nước thì cung cấp nước sạch, nhưng nếu ý thức lơ mơ hoặc nướu nhợt nhạt thì phải di chuyển đến bệnh viện ngay lập tức. Có thể cần điều trị truyền dịch.

Làm sao phân biệt hiệu ứng áo choàng trắng?

Nếu giá trị đo đầu tiên cao bất thường và các lần sau giảm dần thì có thể do căng thẳng. Đo lặp lại để lấy trung bình và kiểm tra thêm một lần vào ngày khác thì có thể phân biệt được.

Chia sẻ