Thích

Chia sẻ

Nguyên nhân và đánh giá protein niệu, cách đọc dấu hiệu cảnh báo sức khỏe thận

ThậnHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Protein niệu có thể là dấu hiệu sớm của tổn thương thận. Chúng tôi đã tổng hợp những điểm cốt lõi mà chủ nuôi cần biết về nguyên nhân, phương pháp đánh giá và các điểm quản lý.

Protein niệu là gì?

Hình minh họa protein được lọc tại cầu thận

Protein niệu là tình trạng lượng protein trong nước tiểu vượt quá mức bình thường, được coi là dấu hiệu lâm sàng sớm của tổn thương thận. Điều quan trọng nhất là đánh giá chính xác 'bao nhiêu và tại sao nó rò rỉ'. Thận khỏe mạnh cũng xử lý protein nhưng điều chỉnh để protein hầu như không bị rò rỉ vào nước tiểu thông qua màng lọc cầu thận và tái hấp thu ở ống thận. Do đó, nếu protein được phát hiện lặp lại và liên tục trong nước tiểu, cần nghi ngờ tổn thương cầu thận (bộ lọc thận), bất thường ống thận hoặc bệnh toàn thân. Protein niệu thận liên tục thường được coi là tình trạng bệnh lý và đặc biệt được sử dụng như một chỉ số quan trọng để đánh giá và phân loại tiến triển của bệnh thận mãn tính ở mèo và chó trung bình đến lớn.

Tại sao protein niệu xảy ra? 3 nguyên nhân chính

Protein niệu được chia thành 3 loại chính dựa trên vị trí nguyên nhân.

Trước thận (prerenal): Vấn đề ở giai đoạn trước thận. Nguyên nhân bao gồm sốt, tập thể dục gắng sức, protein huyết tương quá mức (như u tủy đa phát).

Thận (renal): Tổn thương chính tại thận. Bao gồm viêm cầu thận, bệnh amyloid, tổn thương ống thận, bệnh thận mãn tính (CKD).

Sau thận (postrenal): Vấn đề đường tiết niệu sau thận như nhiễm trùng đường tiết niệu, viêm bàng quang, sỏi đường tiết niệu, khối u.

Việc phân biệt xem thuộc 3 loại nào là bước đầu tiên trong đánh giá.

Điểm phân biệt theo loại protein niệu

Hạng mục	Trước thận	Thận	Sau thận
Nguyên nhân điển hình	Sốt, mất nước, rối loạn protein huyết tương	Viêm cầu thận, CKD, bệnh amyloid	Viêm bàng quang, sỏi đường tiết niệu, khối u
Chỉ số UPC	Thường nhẹ (hiếm khi UPC > 2.0)	Thường > 0.5, cầu thận thường > 2.0	Đa dạng (kèm máu trong nước tiểu)
Cặn nước tiểu	Hầu hết bình thường	Có thể phát hiện trụ (cast)	Bạch cầu, vi khuẩn, hồng cầu
Triệu chứng kèm theo	Triệu chứng bệnh nguyên nhân	Đa niệu, giảm cân	Tiểu rắt, đau khi tiểu

Phân biệt cuối cùng được xác định qua xét nghiệm tổng hợp của bác sĩ thú y.

Trọng tâm đánh giá protein niệu, xét nghiệm UPC

Xét nghiệm UPC (tỷ lệ Protein/Creatinine trong nước tiểu, Urine Protein/Creatinine ratio) là tiêu chuẩn để định lượng đánh giá protein niệu. Xét nghiệm nước tiểu đơn giản (que thử) có nhiều dương tính giả, nên nếu nghi ngờ protein niệu cần xác nhận lại bằng UPC. Tiêu chuẩn diễn giải UPC (IRIS) - Dưới 0.2: Bình thường - 0.2~0.5 (chó) / 0.2~0.4 (mèo): Protein niệu ranh giới - Trên 0.5 (chó) / 0.4 (mèo): Protein niệu rõ ràng, cần đánh giá kỹ Không chẩn đoán ngay khi kết quả cao một lần, cần đo lặp lại ít nhất 3 lần với khoảng cách 2~3 tuần để xác nhận tính liên tục.

Bác sĩ thú y phân tích mẫu nước tiểu để xét nghiệm UPC

Dấu hiệu cần đến bệnh viện ngay lập tức

Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào dưới đây, có thể không chỉ là protein niệu đơn thuần. Cần xét nghiệm chuyên sâu nhanh chóng. - Lượng nước uống và lượng nước tiểu trong ngày tăng gấp đôi trở lên - Mất cảm giác ngon miệng và giảm cân kéo dài trên 2 tuần - Sưng phù ở chân hoặc bụng - Nướu nhợt nhạt hoặc hơi thở hôi - Nôn mửa và suy nhược lặp lại Đặc biệt, phù nề có thể là dấu hiệu của bệnh cầu thận kèm theo hạ albumin huyết (giảm protein máu) nên mức độ khẩn cấp cao.

Chẩn đoán chuyên sâu protein niệu, cần làm những xét nghiệm nào?

Khi protein niệu được xác nhận liên tục, sẽ tiến hành các xét nghiệm bổ sung để phân biệt nguyên nhân.

Xét nghiệm máu: Kiểm tra BUN, creatinine, SDMA, albumin, điện giải để đánh giá chức năng thận và tình trạng dinh dưỡng.

Đo huyết áp: Tổn thương cầu thận thường đi kèm tăng huyết áp nên đây là bắt buộc.

Siêu âm bụng: Kiểm tra cấu trúc thận, bàng quang, sỏi, khối u.

Xét nghiệm cấy nước tiểu: Loại trừ nguyên nhân nhiễm trùng.

Sàng lọc bệnh truyền nhiễm: Bệnh Lyme, Ehrlichia, Leptospira và các bệnh do ve, vi khuẩn truyền có thể gây viêm cầu thận.

Protein niệu, điều trị và quản lý như thế nào?

Trọng tâm điều trị là loại bỏ nguyên nhân và bảo vệ thận.

Điều trị nguyên nhân: Nếu nhiễm trùng dùng kháng sinh, nếu viêm cầu thận dùng thuốc ức chế miễn dịch, nếu sỏi đường tiết niệu tiến hành phẫu thuật hoặc quản lý chế độ ăn.

Điều trị bảo vệ thận: Sử dụng thuốc ức chế ACE hoặc nhóm ARB để giảm áp lực cầu thận, giảm mất protein. Bác sĩ thú y sẽ quyết định liều lượng dựa trên cân nặng và chỉ số thận.

Quản lý chế độ ăn: Thức ăn kê đơn cho thận với ít protein, ít phốt pho và bổ sung omega3 là cơ bản. Nếu giảm protein quá mức sẽ có nguy cơ suy dinh dưỡng nên phải tuân theo chỉ định của bác sĩ thú y.

Theo dõi: Theo dõi UPC, huyết áp, chỉ số thận với khoảng cách 1~3 tháng.

Lưu ý theo giống và độ tuổi

Giống có nguy cơ cao mắc bệnh cầu thận: Soft Coated Wheaten Terrier, Doberman, Golden Retriever, Labrador, Bernese Mountain Dog có nguy cơ cao mắc viêm cầu thận di truyền. Giống có nguy cơ mắc bệnh amyloid: Shar-Pei, mèo Abyssinian và Siamese dễ mắc bệnh amyloid thận. Pet già trên 7 tuổi: Protein niệu thường xuất hiện trước như dấu hiệu sớm của bệnh thận mãn tính diễn tiến không triệu chứng, nên khuyến nghị xét nghiệm nước tiểu và máu định kỳ 1~2 lần/năm.

Các điểm quản lý cần lưu ý tại nhà

- Bổ sung đủ nước: Đặt nhiều nơi có nước sạch, tăng tỷ lệ thức ăn ướt - Theo dõi nước tiểu định kỳ: Ghi lại sự thay đổi về số lần đi tiểu, màu sắc, mùi - Quản lý cân nặng: Béo phì làm tăng gánh nặng cho thận - Giảm thiểu căng thẳng: Là yếu tố làm trầm trọng thêm tăng huyết áp - Duy trì thức ăn kê đơn: Không đổi sang thức ăn thông thường mà không có chỉ định của bác sĩ thú y - Tuân thủ lịch uống thuốc: Tự ý điều chỉnh liều sẽ làm mất hiệu quả bảo vệ thận Nếu bạn quan tâm đến quản lý sức khỏe thận, hãy xem thêm Hướng dẫn quản lý bệnh thận mãn tính ở chó.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-26

Câu hỏi thường gặp

Nếu que thử nước tiểu dương tính với protein thì có phải là bệnh thận ngay không?

Không. Que thử thường có dương tính giả nên cần xác nhận lại bằng xét nghiệm UPC. Nước tiểu cô đặc, máu trong nước tiểu, nước tiểu kiềm cũng có thể cho kết quả dương tính.

Chỉ số UPC cao một lần. Có bắt đầu điều trị ngay không?

Thường đo lặp lại ít nhất 3 lần với khoảng cách 2~3 tuần để xác nhận có phải protein niệu liên tục hay không rồi mới quyết định điều trị. Có thể là tăng tạm thời.

Nếu có protein niệu thì có cần cắt bỏ hoàn toàn thức ăn giàu protein không?

Không. Cắt giảm protein đột ngột sẽ gây mất cơ và suy dinh dưỡng. Đúng là chuyển sang thức ăn kê đơn cho thận ít protein, chất lượng cao theo chỉ định của bác sĩ thú y.

Mèo cũng cần xét nghiệm protein niệu không?

Có, đặc biệt cần thiết. Bệnh thận rất phổ biến ở mèo nên khuyến nghị xét nghiệm UPC và SDMA ít nhất 1 lần/năm nếu trên 7 tuổi.

Protein niệu có thể khỏi hoàn toàn không?

Tùy thuộc vào nguyên nhân. Nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc protein niệu sau thận nhẹ có thể giải quyết bằng điều trị, nhưng bệnh cầu thận mãn tính mục tiêu là ức chế tiến triển hơn là chữa khỏi hoàn toàn.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 loại thức ăn kê đơn dành cho mèo bị suy thận mạn tính — Điều chỉnh protein theo từng giai đoạn

Top 5 thực phẩm bổ sung thận cho mèo được khuyên dùng năm 2026

Tổng hợp những loại thức ăn trị liệu cho mèo bị bệnh thận được đánh giá cao nhất và các tiêu chí lựa chọn

Mèo bị bệnh tim có thể vận động không? — Những điều cốt lõi trong quản lý hạn chế vận động hàng ngày

Điện tâm đồ (ECG) ở mèo, tại sao cần thiết? — Tổng hợp quy trình và cách đọc kết quả

Nhịp ngoại tâm thu ở mèo là gì — dấu hiệu nguy hiểm và thời điểm cần đến bác sĩ

Siêu âm tim mèo (Echo) có thực sự cần thiết không? — Những điều biết được qua xét nghiệm và chi phí

Mèo của tôi đột ngột thở gấp — Dấu hiệu cấp cứu suy tim và thời điểm đến bệnh viện

Mèo có nhất thiết phải phẫu thuật tim không? — Chi phí tạo hình van tim·thắt PDA và phục hồi

Thức ăn kê đơn cho tim mèo, có nhất thiết phải cho ăn không? — Tổng hợp hiệu quả và cách cho ăn đúng

Tài liệu tham khảo

[1] IRIS (International Renal Interest Society), Staging of CKD, 2023

[2] Ettinger, S.J., Textbook of Veterinary Internal Medicine, 8th Ed, Chapter on Proteinuria

[3] Lees, G.E. et al., Assessment and Management of Proteinuria in Dogs and Cats, J Vet Intern Med, 2005

[4] Small Animal Critical Care Medicine, 3rd Ed, Kidney Disease Chapter