Thích

Chia sẻ

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng của bệnh thận mạn tính ở chó

ThậnCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bệnh thận mạn tính ở chó là một bệnh lý tiến triển, trong đó chức năng thận suy giảm dần dần, và việc phát hiện sớm cùng chăm sóc liên tục sẽ quyết định tuổi thọ của thú cưng. Bài viết tổng hợp toàn diện từ triệu chứng, nguyên nhân đến phác đồ điều trị theo từng giai đoạn và các điểm chăm sóc tại nhà.

Bệnh thận mạn tính ở chó là gì?

Chó già uống nước nhiều — Dấu hiệu sớm của bệnh thận mạn tính ở chó

Bệnh thận mạn tính ở chó là một bệnh lý tiến triển mạn tính, trong đó chức năng thận suy giảm liên tục trong hơn 3 tháng (khoảng 90 ngày). Thận là cơ quan then chốt lọc các chất thải ra khỏi máu và duy trì cân bằng nước cùng điện giải; khi chức năng này suy giảm, độc tố sẽ tích tụ trong cơ thể. Điều thực sự quan trọng là thận có khả năng dự trữ lớn, nên trong quá trình chức năng bị tổn thương dần, các triệu chứng thường không biểu hiện rõ ràng bên ngoài. Do đó, bệnh thường chỉ được phát hiện khi đã tiến triển khá nặng, khiến chủ nuôi lầm tưởng rằng nó khởi phát đột ngột. Vì mô thận một khi đã bị tổn thương thì rất khó phục hồi, việc kiểm tra máu và nước tiểu định kỳ để phát hiện sớm những thay đổi ở chó trung niên và cao tuổi là ưu tiên hàng đầu.

Nguyên nhân chính gây bệnh thận mạn tính ở chó

Nguyên nhân bẩm sinh: Các bất thường trong quá trình phát triển thận (rối loạn hình thành thận) hoặc các bệnh thận di truyền, gia đình có thể khiến chó mắc bệnh ngay từ khi còn nhỏ.

Nhiễm trùng tái phát: Khi viêm bể thận – thận do vi khuẩn tiến triển thành mạn tính, mô thận sẽ bị tổn thương dần dần. Một nghiên cứu cho thấy phần lớn (khoảng 55%) các trường hợp viêm bể thận – thận được xác định qua khám nghiệm tử thi được phân loại là mạn tính.

Độc tố và thuốc: Các tổn thương khác nhau tác động lên thận, chẳng hạn như ngộ độc hoặc do thuốc, có thể là nguyên nhân gây bệnh thận mạn tính.

Tích lũy nhiều tổn thương: Bệnh cũng có thể xảy ra do sự tích tụ của nhiều loại tổn thương khác nhau, ví dụ như tổn thương thận cấp tính chuyển sang mạn tính.

Do nguyên nhân thường mang tính phức hợp, trong nhiều trường hợp rất khó xác định một nguyên nhân duy nhất.

Danh sách kiểm tra các triệu chứng chính

Đa niệu, đa khát (uống nhiều nước và đi tiểu thường xuyên): Thận không thể cô đặc nước hiệu quả.

Sụt giảm cảm giác ngon miệng và giảm cân: Sự tích tụ độc tố gây ra cảm giác buồn nôn.

Nôn mửa và (thỉnh thoảng) tiêu chảy: Chứng urê huyết kích thích dạ dày và ruột.

Suy nhược, mệt mỏi và thiếu máu: Thiếu máu khiến nướu và vùng quanh mắt trở nên nhợt nhạt, đồng thời làm giảm năng lượng.

Hơi thở có mùi và loét miệng: Sự phân giải urê tạo ra mùi hơi thở đặc trưng của chứng urê huyết, và có thể gây loét trong khoang miệng.

Các triệu chứng liên quan đến tăng huyết áp: Tăng huyết áp, thường đi kèm với bệnh thận, có thể dẫn đến suy giảm thị lực đột ngột.

Mất ngon miệng và uể oải ở chó — Triệu chứng của bệnh thận mạn tính

Các dấu hiệu nguy hiểm cần đưa chó đến bệnh viện ngay lập tức

Nếu chó không uống nước hoàn toàn trong hơn 24 giờ, nôn mửa lặp lại hơn 3 lần trong một ngày, đột ngột không thể đi lại hoặc xuất hiện co giật, có thể đang gặp tình trạng suy thận cấp do ure huyết. Cần được cấp cứu ngay trong ngày.

Phương pháp chẩn đoán — Xét nghiệm máu, nước tiểu và hình ảnh

Xét nghiệm máu: Đánh giá chức năng thận và mức độ tăng urê máu (azotaemia) thông qua chỉ số nitơ urê máu (BUN) và creatinin. Creatinin huyết thanh là chỉ số then chốt trong phân kỳ bệnh theo tiêu chuẩn IRIS.

Xét nghiệm nước tiểu: Kiểm tra khả năng cô đặc nước tiểu (trọng lượng riêng) và tình trạng protein niệu (tỷ lệ protein/creatinin trong nước tiểu, UPC). Xét nghiệm nước tiểu là bước vô cùng quan trọng trong đánh giá bệnh lý thận.

Đo huyết áp: Tăng huyết áp thường đi kèm với bệnh thận mạn tính và được phản ánh trong phân loại chi tiết các giai đoạn bệnh.

Chẩn đoán hình ảnh: Siêu âm và chụp X-quang giúp xác định kích thước, cấu trúc của thận cũng như sự hiện diện của sỏi.

Theo tiêu chuẩn của Hiệp hội Quan tâm Thận Quốc tế (IRIS), kế hoạch điều trị được xây dựng dựa trên việc phân chia bệnh thành 4 giai đoạn, tùy thuộc vào chỉ số creatinin huyết thanh cùng tình trạng protein niệu và tăng huyết áp.

Phương pháp điều trị theo từng giai đoạn

Giai đoạn 1–2 (sớm và trung bình): Bắt đầu sử dụng thức ăn kê đơn cho thận (thấp protein, thấp phospho) và tăng cường cung cấp nước. Kết hợp dùng thuốc kiểm soát huyết áp và protein niệu.

Giai đoạn 3 (nặng): Phòng ngừa mất nước bằng liệu pháp truyền dịch định kỳ; nếu thiếu máu nghiêm trọng, cân nhắc tiêm thuốc kích thích tạo máu. Có thể bổ sung thêm thuốc hấp thu phospho.

Giai đoạn 4 (cuối): Điều trị giảm nhẹ là trọng tâm. Có thể cân nhắc lọc máu phúc mạc hoặc lọc máu nhân tạo, nhưng tỷ lệ áp dụng tại các bệnh viện thú y trong nước còn thấp.

Mục tiêu điều trị ở mọi giai đoạn là duy trì chất lượng cuộc sống.

Điều trị từng giai đoạn bệnh thận mạn tính ở chó — Khám chữa tại bác sĩ thú y

Các điểm chăm sóc và quản lý tại nhà

Bổ sung nước là ưu tiên hàng đầu: Hãy tăng lượng nước chó hấp thụ bằng cách sử dụng thức ăn ướt (hộp hoặc túi) hoặc pha nước vào thức ăn khô. Bạn có thể đặt nhiều bát nước ở các vị trí khác nhau hoặc sử dụng máy uống nước dạng vòi chảy.

Tuân thủ nghiêm ngặt chế độ ăn kê đơn: Việc tự ý trộn thức ăn thông thường hoặc đồ ăn vặt có thể gây quá tải phospho và protein.

Duy trì lịch khám định kỳ: Giai đoạn 1–2 cần kiểm tra mỗi 6 tháng, còn giai đoạn 3–4 cần kiểm tra mỗi 1–3 tháng.

Ghi chép cân nặng và khẩu vị: Việc cân chó hàng tuần và ghi lại lượng thức ăn giúp phát hiện sớm những thay đổi trong tình trạng sức khỏe.

Chăm sóc tại nhà cho chó mắc bệnh thận mạn tính — Cung cấp nước qua thức ăn ướt

Nếu là giống chó này, hãy kiểm tra sớm hơn.

Các giống chó như Cocker Spaniel Anh, Bull Terrier và Dalmatian có báo cáo về bệnh cầu thận di truyền, trong khi Shar Pei được ghi nhận mắc bệnh amyloid thận. Các giống Shih Tzu, Lhasa Apso và Golden Retriever có liên quan đến các bất thường hình thành thận, còn Basenji thì liên quan đến hội chứng Fanconi. Nếu bạn đang nuôi những giống chó này, chúng tôi khuyến nghị nên thực hiện xét nghiệm protein niệu định kỳ từ khi chó còn khá trẻ để theo dõi tình trạng thận.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-29

Câu hỏi thường gặp

Bệnh thận mạn tính ở chó có thể chữa khỏi hoàn toàn không?

Việc chữa khỏi hoàn toàn là rất khó. Mô thận một khi đã bị tổn thương sẽ không thể tái tạo, nhưng nếu phát hiện sớm và duy trì điều trị cùng chế độ ăn uống phù hợp, chúng ta có thể làm chậm tiến triển của bệnh và duy trì chất lượng cuộc sống cho chó. Nếu được phát hiện ở giai đoạn 1-2, có rất nhiều trường hợp đã được quản lý ổn định trong nhiều năm.

Cho chó mắc bệnh thận mạn tính ăn loại thức ăn nào?

Bạn cần sử dụng thức ăn kê đơn cho thận do bác sĩ thú y chỉ định (thấp protein, thấp phốt pho, thấp natri). Thức ăn thông thường có hàm lượng protein và phốt pho cao, có thể gây gánh nặng cho thận. Nếu chó từ chối ăn thức ăn kê đơn, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để thử đổi sang thương hiệu kê đơn khác hoặc dạng thức ăn ướt.

Có thể tự truyền dịch dưới da tại nhà không?

Khi bệnh tiến triển đến giai đoạn 3 trở lên, bác sĩ thú y có thể hướng dẫn chủ nuôi cách truyền dịch dưới da tại nhà. Thủ tục này có thể được thực hiện mỗi ngày hoặc cách ngày. Dù ban đầu có thể cảm thấy bỡ ngỡ, nhưng với sự luyện tập, bạn hoàn toàn có thể thực hiện được. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ thú y điều trị để biết chi tiết về phương pháp và xác định liệu cách này có phù hợp với tình trạng của chó hay không.

Tiên lượng của chó mắc bệnh thận mạn tính như thế nào?

Tùy thuộc vào thời điểm phát hiện và giai đoạn bệnh mà tiên lượng sẽ khác biệt rõ rệt. Nếu được phát hiện ở giai đoạn 1–2, chó có thể sống ổn định trong nhiều năm nhờ chế độ chăm sóc phù hợp. Ở giai đoạn 3–4, mức độ biến đổi giữa các cá thể rất lớn, nên thời gian sống có thể dao động từ vài tháng đến 1–2 năm. Việc tham khảo ý kiến bác sĩ thú y điều trị chính là yếu tố quan trọng nhất để xác định tiên lượng chính xác.

Sự khác biệt giữa bệnh thận mạn tính và suy thận cấp là gì?

Suy thận cấp là tình trạng chức năng thận suy giảm đột ngột do nuốt phải độc tố, mất nước nghiêm trọng, v.v., và có khả năng hồi phục nếu được điều trị kịp thời. Bệnh thận mạn tính tiến triển chậm trong vài tháng đến vài năm và khó đảo ngược. Có thể phân biệt hai tình trạng này bằng cách kết hợp xét nghiệm máu, xét nghiệm nước tiểu và tiền sử bệnh.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 loại thức ăn kê đơn dành cho mèo bị suy thận mạn tính — Điều chỉnh protein theo từng giai đoạn

Top 5 thực phẩm bổ sung thận cho mèo được khuyên dùng năm 2026

Tổng hợp những loại thức ăn trị liệu cho mèo bị bệnh thận được đánh giá cao nhất và các tiêu chí lựa chọn

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm cần lưu ý trong chăm sóc bệnh toxoplasmosis ở chó

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng về giun đũa (Toxocara) ở chó

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng trong việc phòng ngừa và loại bỏ ve chó ở chó

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng về các bệnh do ve truyền nhiễm ở chó

Tổng hợp triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và các điểm chăm sóc quan trọng về giun sán dải (sán dây) ở chó

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm cần lưu ý trong chăm sóc khi sử dụng thuốc phòng ngừa dạng nhỏ giọt lên da (spot-on) cho chó

Tổng hợp chiến lược phòng ngừa ký sinh trùng theo mùa cho chó, cùng các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng

Tài liệu tham khảo

[1] Langston CE, Eatroff AE. Chronic Kidney Disease. In: Drobatz KJ et al. (eds). Small Animal Critical Care Medicine, 3rd Edition. Elsevier, 2023.

[2] Polzin DJ. Chronic Kidney Disease. In: Ettinger SJ, Feldman EC (eds). Textbook of Veterinary Internal Medicine, 8th Edition. Elsevier, 2017.

[3] IRIS (International Renal Interest Society). IRIS Staging of CKD. 2023 Guidelines.

[4] Little SE (ed). The Cat: Clinical Medicine and Management, 2nd Edition. Elsevier, 2022. Chapter 35: Urinary Tract Disease.