Thích

Chia sẻ

강아지 안구 돌출·프로프토시스 증상과 원인, 진단·치료와 관리 포인트 총정리

Nếu mắt của chó bỗng nhiên bị lồi ra — Hướng dẫn sơ cứu khẩn cấp và thời gian vàng cần nắm rõ

Sức khỏe mắtCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Tình trạng mắt lồi ở chó là một bệnh cấp cứu, trong đó nhãn cầu bị nhô ra khỏi hốc mắt, và thường gặp ở các giống chó có khuôn mặt phẳng. Việc đưa chó đến bệnh viện ngay lập tức là bắt buộc.

Proptosis ở chó là gì?

Hình minh họa y khoa về tình trạng mắt của chó bị lồi ra khỏi hốc mắt

Proptosis, hay còn gọi là tình trạng mắt lồi ở chó, là một bệnh cấp cứu nghiêm trọng khi nhãn cầu bị lệch khỏi vị trí bình thường trong hốc mắt (hốc nhãn cầu), có thể dẫn đến mất thị lực hoặc tổn thương vĩnh viễn cho đôi mắt. - Mắt lồi: Tình trạng nhãn cầu bị đẩy ra ngoài hốc mắt, vượt qua mí mắt, thường do chấn thương gây ra. Các mô xung quanh mắt bị sưng nề nghiêm trọng cũng có thể khiến mắt không thể tự trở lại vị trí cũ và bị kẹt lại. - Nhóm nguy cơ cao: Bệnh thường gặp nhất ở các giống chó đầu ngắn có khuôn mặt phẳng, chẳng hạn như Shih Tzu, Pug và Lhasa Apso. - Tính cấp cứu: Chó có thể bị các tổn thương đe dọa tính mạng khác do chấn thương, vì vậy việc ổn định toàn thân cho bệnh nhân là ưu tiên hàng đầu. - Cần xử trí ngay lập tức: Khi phát hiện mắt lồi, cần đưa chó đến cơ sở thú y ngay lập tức. Việc được điều trị chuyên nghiệp càng nhanh thì khả năng cứu lấy đôi mắt và bảo tồn thị lực càng cao. Đây là tình trạng khẩn cấp, vượt xa mức độ khó chịu thông thường.

Nguyên nhân chính là gì?

Nguyên nhân chính gây lồi mắt ở chó là chấn thương. - Chấn thương: Khi mắt chịu tác động lực, chẳng hạn như bị xe đâm hoặc đánh nhau với chó khác, có thể dẫn đến tình trạng lồi mắt. - Điểm yếu về cấu trúc: Các giống chó đầu ngắn có mõm dẹt có hốc mắt nông, khiến cấu trúc mắt dễ bị lồi ra hơn so với bình thường. - Phù nề mô quanh mắt: Sau khi lồi mắt, mô quanh mắt thường sưng nề nghiêm trọng, khiến mắt khó được đưa trở lại vị trí cũ. - Yếu tố giống chó: Tình trạng này thường gặp nhất ở các giống chó đầu ngắn như Shih Tzu, Pug và Lhasa Apso. - Phòng ngừa là quan trọng: Việc quản lý môi trường an toàn khi chó ra ngoài hoặc vui chơi giúp giảm nguy cơ chấn thương, đồng thời trực tiếp hỗ trợ ngăn ngừa các tổn thương thêm.

Hình minh họa y khoa nhấn mạnh cấu trúc hốc mắt nông ở các giống chó có khuôn mặt phẳng.

Các triệu chứng và dấu hiệu chính là gì?

Khi nghi ngờ chó bị sa mắt, dấu hiệu rõ rệt nhất là tròng mắt lồi ra khỏi hốc mắt và nhô ra phía trước mí mắt. - Thay đổi vị trí mắt: Mắt lồi ra khỏi vị trí bình thường, nhô ra bên ngoài. - Chảy máu và sung huyết: Có thể kèm theo xuất huyết dưới kết mạc, xuất huyết quanh củng mạc hoặc xuất huyết tiền phòng (chảy máu bên trong mắt). - Tổn thương do giác mạc bị phơi nhiễm: Do mắt không nhắm kín, giác mạc bị khô và có thể dẫn đến bệnh giác mạc phơi nhiễm. - Sưng nề: Các mô quanh mắt sưng nề nghiêm trọng, khiến mắt không thể đẩy lại vào vị trí cũ và bị kẹt. - Kiểm tra phản ứng đồng tử: Nếu đồng tử co lại hoặc vẫn còn phản xạ ánh sáng (phản xạ ánh sáng đồng tử), đây là dấu hiệu tích cực cho tiên lượng. Khi xuất hiện các triệu chứng này, cần đưa thú y khám ngay lập tức.

Hình ảnh chú chó bị lồi mắt hoàn toàn, với tình trạng đỏ và sưng tấy.

Các tình huống khẩn cấp cần đưa chó đến bệnh viện ngay lập tức

Trong trường hợp nhãn cầu bị lồi ra khỏi hốc mắt, việc đưa thú cưng đến cơ sở chuyên khoa để được điều trị càng sớm càng tốt sẽ giúp tăng khả năng cứu giữ con mắt và bảo tồn thị lực. Nếu trì hoãn điều trị, tiên lượng bệnh có thể trở nên xấu hơn, vì vậy cần đưa chó đến bệnh viện ngay lập tức. Trong quá trình di chuyển, hãy dùng một miếng vải sạch thấm nước đắp lên bề mặt mắt để ngăn ngừa tình trạng khô và tổn thương thêm.

Phương pháp chẩn đoán được thực hiện như thế nào?

Bác sĩ thú y trước tiên sẽ trực tiếp kiểm tra tình trạng của mắt, đánh giá kích thước đồng tử, phản xạ ánh sáng (PLR), và xem có tổn thương giác mạc hay không. - Đánh giá phản xạ ánh sáng đồng tử: Nếu phản xạ ánh sáng đồng tử vẫn còn hoặc đồng tử co lại (co đồng tử), đó là dấu hiệu tiên lượng tương đối tốt. - Kiểm tra giác mạc: Sử dụng thuốc nhuộm huỳnh quang đặc biệt để xác định xem có tổn thương giác mạc do phơi nhiễm hay không. - Kiểm tra tình trạng xuất huyết: Xuất huyết ở trong và ngoài mắt, chẳng hạn như xuất huyết tiền phòng (hyphema), là yếu tố bất lợi cho tiên lượng. - Đánh giá tổn thương cơ vận nhãn ngoài và màng cứng: Nếu nhiều cơ vận nhãn ngoài bị đứt (giãn rách) hoặc giác mạc và màng cứng bị vỡ, tiên lượng sẽ xấu. - Đánh giá toàn thân: Cùng lúc kiểm tra các tổn thương đe dọa tính mạng đi kèm với chấn thương để lập kế hoạch điều trị tối ưu.

Hình ảnh bác sĩ thú y kiểm tra đôi mắt lồi của chó

Phương pháp điều trị và cách xử lý từng giai đoạn

Điều trị chủ yếu dựa vào phẫu thuật nắn chỉnh (đưa mắt về vị trí bình thường) dưới gây mê toàn thân. - Chuẩn bị trước phẫu thuật: Trước tiên, xử trí các chấn thương đe dọa tính mạng để ổn định tình trạng bệnh nhân, đồng thời nhỏ dung dịch sinh lý lên bề mặt nhãn cầu để ngăn ngừa khô mắt. - Quy trình phẫu thuật: Nếu mí mắt sưng nề nghiêm trọng gây khó khăn cho việc nắn chỉnh, bác sĩ sẽ thực hiện cắt góc mắt ngoài (canthotomy) để tạo không gian, sau đó đưa nhãn cầu trở lại ổ mắt. - May tạm thời mí mắt: Sau khi nắn chỉnh, chỉ khâu tạm thời mí mắt (tarsorrhaphy) thường được giữ lại trong khoảng 10–14 ngày. - Trường hợp tổn thương nặng: Đối với nhãn cầu bị tổn thương nghiêm trọng, khó có khả năng cứu chữa, cần cân nhắc phẫu thuật cắt bỏ nhãn cầu. - Chăm sóc sau phẫu thuật: Tránh gây trầy xước giác mạc và tái khám định kỳ với bác sĩ thú y cho đến khi tình trạng sưng nề thuyên giảm.

Hình ảnh chú chó đeo kính bảo vệ dạng kính sau phẫu thuật điều trị chứng lồi mắt

Các điểm chăm sóc và phục hồi tại nhà

Sau phẫu thuật, điều quan trọng nhất là bảo vệ mí mắt đã khâu và giác mạc. - Duy trì khâu tạm thời: Chỉ khâu tạm thời mí mắt thường được giữ lại trong 10–14 ngày và không được tự ý tháo bỏ. - Sử dụng thuốc: Cho chó uống thuốc đúng chỉ dẫn của bác sĩ thú y và tuân thủ đầy đủ thời gian điều trị được quy định. - Giữ vệ sinh: Giữ vùng quanh mắt sạch sẽ để ngăn ngừa nhiễm khuẩn. - Ngăn ngừa cào gãi: Sử dụng vòng cổ bảo vệ (vòng chống liếm) để tránh chó cào hoặc dụi vào mắt. - Khám định kỳ: Hạn chế vận động trong thời gian hồi phục để giảm áp lực lên mắt và thường xuyên kiểm tra tình trạng hồi phục với bác sĩ thú y.

Hình ảnh chú chó nằm yên tĩnh sau phẫu thuật điều trị chứng sa nhãn cầu

Một số giống chó có nguy cơ tái phát cao hơn.

Các giống chó đầu ngắn có mõm phẳng như Shih Tzu, Pug và Lhasa Apso có hốc mắt nông nên dễ bị lồi mắt. Những giống chó này cần duy trì thói quen bảo vệ mắt ngay cả sau khi phẫu thuật, đồng thời việc quản lý môi trường để tránh chấn thương khi ra ngoài hoặc vui chơi cũng rất quan trọng.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-06-03

Câu hỏi thường gặp

Sau khi bị lồi mắt, thị lực có thể phục hồi được không?

Chó được điều trị chuyên nghiệp càng sớm thì khả năng cứu lấy mắt và bảo tồn thị lực càng cao. Việc trì hoãn điều trị có thể khiến tiên lượng xấu đi, trong khi sự hiện diện của phản xạ ánh sáng đồng tử là một dấu hiệu tương đối tích cực.

Liệu tình trạng lồi mắt có thể được chữa trị hoàn toàn không?

Nếu tổn thương không quá nghiêm trọng, trong hầu hết các trường hợp, mắt có thể được đưa trở lại vị trí bình thường và phục hồi. Tuy nhiên, nếu mắt bị tổn thương nặng, có thể cần phải phẫu thuật cắt bỏ.

Có thể phòng ngừa tình trạng lồi mắt không?

Chó mặt bẹt do đặc điểm cấu trúc nên dễ bị tổn thương, việc phòng ngừa hoàn toàn là khó khăn, nhưng quản lý môi trường để tránh chấn thương khi ra ngoài hoặc chơi đùa là rất quan trọng.

Sau khi bị lồi mắt, mắt của chó có thể lồi ra trở lại không?

Vì có thể xảy ra chấn thương, nên sau phẫu thuật bạn cần duy trì việc bảo vệ mắt và phòng ngừa chấn thương một cách kiên trì.

Lồi mắt thường gặp nhất ở những giống chó nào?

Tình trạng này thường gặp nhất ở các giống chó đầu ngắn có khuôn mặt dẹt như Shih Tzu, Pug và Lhasa Apso.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 thực phẩm bổ sung cho mắt chó năm 2026

Tổng hợp những gợi ý hàng đầu và tiêu chí lựa chọn khi chăm sóc chó bị viêm màng bồ đào

7 nguyên tắc chăm sóc quan trọng sau khi xét nghiệm nước mắt (Schirmer) cho chó, do bác sĩ thú y chỉ định

Tổng hợp các triệu chứng, đường lây nhiễm, phương pháp điều trị và phòng ngừa nhiễm giun tóc ở chó

Chó cưng của bạn bị ve cắn, dẫn đến thiếu máu và cả tiểu ra máu — Triệu chứng và thời điểm điều trị bệnh nhiễm Babesia

Nếu tinh hoàn của chó nhà bạn bị sưng to — dấu hiệu nghi ngờ u tinh bào và thời điểm chẩn đoán, điều trị

Khối u đỏ trên da của chó nhà bạn — Phân biệt khối u histiocytoma lành tính và ác tính, cũng như thời điểm cần đưa chó đến bệnh viện

Nếu vùng hậu môn của chó bị sưng — Dấu hiệu ung thư tuyến hậu môn và các điểm quan trọng trong chẩn đoán, điều trị

Nếu cún nhà bạn liên tục nôn mửa và uể oải — Triệu chứng của bệnh gan do tích tụ đồng và các điểm quan trọng trong chăm sóc dinh dưỡng

Mèo nhà bạn chán ăn và vàng da? Dấu hiệu viêm gan, nguyên nhân và thời điểm điều trị

Tài liệu tham khảo

[1] Clinical Atlas of Canine and Feline Ophthalmic Disease, 2nd Ed. 2023.

[2] The Dog Care Handbook, Things I Wish My Vet Had Told Me. 2021.

[3] Gilger BC et al. Traumatic ocular proptoses in dogs and cats: 84 cases (1980-1993). J Am Vet Med Assoc. 1995;206(8):11.