Thích

Chia sẻ

Nếu mèo nhà bạn bị nang thận — Triệu chứng, nguyên nhân và các điểm chăm sóc trong bệnh đa nang thận

ThậnCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bệnh thận đa nang (PKD) ở mèo là một bệnh di truyền gây ra các nang trong thận. Đội ngũ cố vấn y khoa đã tổng hợp đầy đủ các triệu chứng, phương pháp chẩn đoán, điều trị và cách chăm sóc tại nhà dành cho các giống có nguy cơ cao như Mèo Ba Tư và Mèo lông ngắn Exotic.

Bệnh thận đa nang ở mèo là gì?

Các giống mèo có nguy cơ mắc bệnh thận đa nang — Mèo Persia

Bệnh đa nang thận (Polycystic Kidney Disease, PKD) ở mèo là một bệnh lý di truyền của thận, trong đó nhiều nang chứa dịch (u nang) hình thành bên trong thận, dần dần đẩy và phá hủy các mô thận bình thường, cuối cùng dẫn đến bệnh thận mạn tính (CKD). Phát hiện sớm là yếu tố then chốt. Mèo Persia thường trông bình thường khi còn nhỏ, nhưng khi trưởng thành, thận mới to ra và các triệu chứng của bệnh thận mạn tính mới xuất hiện. Tuổi phát hiện bệnh đầu tiên khác nhau tùy từng cá thể, nên có thể được chẩn đoán ở bất kỳ độ tuổi nào. Vì vậy, đối với các giống có nguy cơ cao như Persia và các giống có nguồn gốc từ Persia, việc thực hiện xét nghiệm gen và kiểm tra sức khỏe định kỳ ngay từ khi còn nhỏ là rất quan trọng.

Tại sao lại mắc bệnh? — Nguyên nhân và cơ chế phát sinh

Bệnh thận đa nang là một rối loạn di truyền trội trên nhiễm sắc thể thường, do đột biến gen PKD1. Chỉ cần một trong hai bố mẹ mang gen đột biến thì xác suất truyền gen này cho mèo là khoảng 50%.

Nguyên nhân di truyền: Cơ chế chính xác dẫn đến hình thành nang vẫn chưa được làm sáng tỏ hoàn toàn. Tuy nhiên, người ta cho rằng đột biến gen gây ra quá trình chết theo chương trình (apoptosis) của các tế bào nhu mô thận, và tại vị trí đó, các tế bào biểu mô nang tăng sinh, tạo ra nhiều nang.

Sự phát triển của nang: Các nang có kích thước khác nhau và xuất hiện với số lượng nhiều khắp nhu mô thận, làm đẩy lùi các mô thận bình thường.

Giống có nguy cơ cao: Bệnh đặc biệt phổ biến ở mèo Persia, với tỷ lệ mang gen bệnh lên đến 40%. Các giống mèo có nguồn gốc từ Persia như Exotic Shorthair và Himalayan cũng thuộc nhóm có nguy cơ cao.

Các triệu chứng nào có thể xuất hiện? — Danh sách kiểm tra

Các triệu chứng thường không xuất hiện cho đến khi nang đủ lớn. Nếu thấy các dấu hiệu dưới đây, chức năng thận của mèo có thể đã bị tổn thương nghiêm trọng, vì vậy cần đưa đến bệnh viện ngay lập tức.

Sụt cân: Cơ thể gầy đi dần mà không rõ nguyên nhân.

Giảm ăn: Số ngày bỏ thừa hoặc từ chối ăn thức ăn tăng lên.

Đa khát, đa niệu: Uống nhiều nước và lượng nước tiểu tăng lên.

Nôn mửa, uể oải: Nôn thường xuyên hoặc nằm lì cả ngày.

Chướng bụng: Khi sờ vào bụng, có thể cảm nhận được quả thận đã to ra.

Hơi thở hôi (chứng urê huyết): Miệng có mùi amoniac.

Triệu chứng của bệnh thận đa nang — mèo nằm xuống trong trạng thái uể oải

Nếu xuất hiện các triệu chứng này, hãy đưa mèo đến ngay bệnh viện thú y cấp cứu.

Nếu mèo không ăn gì trong hơn 24 giờ, nôn không ngừng, hoặc xuất hiện các triệu chứng như co giật, động kinh, suy giảm ý thức, cần đưa ngay đến bệnh viện thú y cấp cứu. Khi chứng urê huyết tiến triển nặng, nó có thể nhanh chóng đe dọa tính mạng.

Làm thế nào để chẩn đoán?

Bệnh thận đa nang được chẩn đoán bằng cách kết hợp nhiều xét nghiệm.

Siêu âm bụng: Đây là xét nghiệm cơ bản nhất. Siêu âm thực hiện ở mèo Persia từ 16 tuần tuổi có độ nhạy khoảng 75% và độ đặc hiệu 100%, trong đó độ nhạy tăng lên khoảng 91% ở 36 tuần tuổi. Phương pháp này cho phép quan sát trực tiếp số lượng, kích thước và vị trí của các nang; đặc điểm của nang trong bệnh thận đa nang (PKD) là có nhiều nang với kích thước khác nhau, phân bố khắp toàn bộ nhu mô thận.

Xét nghiệm gen (xét nghiệm DNA): Xác định sự hiện diện của đột biến gen PKD1 thông qua mẫu máu hoặc tăm bông lấy từ khoang miệng. Phương pháp này cho kết quả chính xác ngay cả ở mèo còn nhỏ, khi nang thận còn quá nhỏ để siêu âm phát hiện.

Xét nghiệm máu: Đánh giá mức độ tổn thương chức năng thận thông qua các chỉ số creatinine, ure máu (BUN) và SDMA.

Xét nghiệm nước tiểu: Đánh giá khả năng cô đặc của thận dựa trên tình trạng protein niệu và tỷ trọng nước tiểu.

Phương pháp điều trị — Chiến lược quản lý theo từng giai đoạn

Hiện tại, chưa có phương pháp điều trị nào có thể loại bỏ hoàn toàn nang thận. Chiến lược chăm sóc chủ yếu là làm chậm tốc độ phát triển của nang và bảo tồn chức năng thận trong thời gian dài nhất có thể.

Chế độ ăn kiêng dành cho thận: Chuyển sang loại thức ăn kê đơn có hàm lượng phốt pho thấp. Đây là biện pháp cốt lõi nhất để giảm gánh nặng cho thận.

Truyền dịch dưới da: Truyền dịch định kỳ để hỗ trợ bù đắp mất nước và đào thải các chất độc do suy thận. Bạn cũng có thể được hướng dẫn cách thực hiện tại nhà.

Thuốc gắn kết phốt pho và thuốc huyết áp: Bắt đầu điều trị bằng thuốc nếu nồng độ phốt pho trong máu cao hoặc đi kèm với tình trạng tăng huyết áp.

Theo dõi định kỳ: Lặp lại các xét nghiệm máu và nước tiểu mỗi 3–6 tháng để theo dõi sự thay đổi của chức năng thận.

Tiến hành siêu âm ổ bụng cho mèo tại bệnh viện thú y

Các điểm chăm sóc có thể thực hiện tại nhà

Bên cạnh việc điều trị tại bệnh viện, chăm sóc tại nhà đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì chức năng thận.

Tăng cường bổ sung nước: Chúng tôi khuyến khích sử dụng thức ăn ướt hoặc thức ăn đặc biệt dạng gel thay vì thức ăn khô. Đặt nhiều máy uống nước ở các vị trí khác nhau sẽ giúp mèo uống nhiều nước hơn.

Tuân thủ nghiêm ngặt chế độ ăn đặc biệt: Thức ăn vặt, thức ăn thông thường và đồ ăn của người đều gây gánh nặng cho thận. Việc cho mèo ăn bất kỳ loại thực phẩm nào ngoài thức ăn đặc biệt đều cần tham khảo ý kiến bác sĩ thú y trước khi quyết định.

Giảm thiểu căng thẳng: Những thay đổi về môi trường và tiếng ồn sẽ gây áp lực lớn hơn cho mèo mắc bệnh thận. Hãy duy trì một lịch trình ổn định cho mèo.

Theo dõi cân nặng: Cả tình trạng thiếu cân và thừa cân đều ảnh hưởng đến thận, vì vậy hãy ghi chép cân nặng của mèo một cách thường xuyên.

Mèo cần được bổ sung đủ nước — Mèo uống nước từ máy uống nước

Chủ nuôi của các giống mèo có nguy cơ cao cần lưu ý

Nếu bạn đang nuôi mèo Persia, Exotic Shorthair hoặc Himalayan, chúng tôi khuyến nghị nên thực hiện xét nghiệm gen hoặc siêu âm một lần trong khoảng từ 6 tháng đến 1 tuổi. Ngay cả khi không có triệu chứng, nang vẫn có thể đã hình thành, và việc phát hiện sớm sẽ giúp duy trì chức năng thận lâu hơn. Nếu có kế hoạch sinh sản, xét nghiệm gen là bắt buộc.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-29

Câu hỏi thường gặp

Bệnh thận đa nang có thể chữa khỏi hoàn toàn không?

Hiện nay, chưa có phương pháp điều trị nào có thể loại bỏ hoàn toàn các nang. Việc điều trị tập trung vào việc kiểm soát triệu chứng trong khi bảo tồn chức năng thận ở mức tối đa. Nếu được phát hiện sớm và chăm sóc liên tục, mèo có thể duy trì chất lượng cuộc sống tốt trong thời gian dài.

Khi nào là thời điểm tốt nhất để thực hiện xét nghiệm gen?

Với các giống mèo có nguy cơ cao, chúng tôi khuyến nghị thực hiện xét nghiệm trong khoảng từ 6 tháng đến 1 tuổi. Thủ tục rất đơn giản, chỉ cần lấy mẫu máu hoặc tăm bông ngoáy miệng. Phương pháp này cho phép xác định chính xác sự hiện diện của đột biến gen PKD1 ngay cả ở độ tuổi còn nhỏ, khi siêu âm chưa thể phát hiện rõ ràng.

Tuổi thọ của mèo mắc bệnh thận đa nang là bao nhiêu?

Tình trạng sẽ khác nhau tùy từng cá thể. Nếu được phát hiện sớm và duy trì chế độ ăn kiêng theo chỉ định cùng chăm sóc truyền dịch, nhiều chú mèo có thể sống ổn định trong nhiều năm sau khi được chẩn đoán. Ngược lại, nếu bệnh được phát hiện khi triệu chứng đã trở nên nghiêm trọng, tiên lượng có thể không thuận lợi.

Nếu chỉ một trong hai mèo bố mẹ dương tính với bệnh PKD, liệu mèo có chắc chắn mắc bệnh không?

Không hẳn là vậy. Đây là kiểu di truyền trội trên nhiễm sắc thể thường, nên xác suất con cái kế thừa từ bố mẹ mang gen bệnh là khoảng 50%. Để biết chính xác, bạn cần làm xét nghiệm gen riêng cho từng chú mèo con.

Có thể thay thế thức ăn kê đơn bằng thức ăn tự nhiên không?

Đối với mèo bị bệnh thận, chúng tôi không khuyến khích cho ăn thức ăn tự chế vì hàm lượng photpho, natri và protein cần được điều chỉnh một cách chính xác. Việc tự ý thay đổi chế độ ăn uống theo chỉ định mà không tham khảo ý kiến bác sĩ thú y hoặc chuyên gia dinh dưỡng thú y có thể khiến chức năng thận suy giảm nhanh chóng.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 loại thức ăn kê đơn dành cho mèo bị suy thận mạn tính — Điều chỉnh protein theo từng giai đoạn

Top 5 thực phẩm bổ sung thận cho mèo được khuyên dùng năm 2026

Tổng hợp những loại thức ăn trị liệu cho mèo bị bệnh thận được đánh giá cao nhất và các tiêu chí lựa chọn

Mèo mệt mỏi và gầy yếu — Nguyên nhân và điểm quản lý xơ gan, xơ hóa gan

Tổng hợp triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và quản lý áp-xe gan ở mèo

Khi mèo của bạn chuyển màu vàng — Triệu chứng, nguyên nhân tắc ống mật và thời điểm điều trị

Xét nghiệm axit mật ở mèo — Tại sao cần và cách đọc kết quả

Chó nhà tôi đột nhiên không tiểu được — Dấu hiệu cảnh báo sỏi niệu quản, tắc nghẽn niệu quản và điều trị

Tại sao phospho lại gây vấn đề trong bệnh thận ở chó — Toàn tập về tăng phospho máu và chất kết hợp phospho

Khi chó của bạn có bất thường trong tiểu tiện — Nguyên nhân thận ứ nước và thời điểm cần đến thú y

Tài liệu tham khảo

[1] Lyons LA, Biller DS, Erdman CA, et al. Feline polycystic kidney disease mutation identified in PKD1. J Am Soc Nephrol. 2004;15(10):2548-2555.

[2] Bonazzi M, Volta A, Gnudi G, et al. Comparison between ultrasound and genetic testing for the early diagnosis of polycystic kidney disease in Persian and Exotic Shorthair cats. J Feline Med Surg. 2009;11(6):430-434.

[3] Little S (ed). The Cat: Clinical Medicine and Management, 2nd Ed. St. Louis: Elsevier Saunders, 2012.

[4] Ettinger SJ, Feldman EC, Côté E (eds). Textbook of Veterinary Internal Medicine, 8th Ed. St. Louis: Elsevier, 2017.