Thích

Chia sẻ

Tổng hợp triệu chứng, đường lây nhiễm và cách điều trị, phòng ngừa bệnh nhiễm trùng do ký sinh trùng Coccidia ở mèo

Nhiễm khuẩn/Ký sinh trùngCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bệnh nhiễm trùng do ký sinh trùng Coccidia ở mèo là một bệnh ký sinh trùng gây ra bởi các nguyên sinh động vật ký sinh trong tế bào ruột non, dẫn đến tiêu chảy và mất nước. Bệnh đặc biệt nguy hiểm ở mèo con và những cá thể có hệ miễn dịch yếu. Bài viết này tổng hợp toàn diện về đường lây nhiễm, triệu chứng, phương pháp điều trị và cách phòng ngừa tái phát.

Nhiễm trùng do ký sinh trùng Coccidia ở mèo là gì?

Mèo con nằm trên bàn khám của bệnh viện thú y

Bệnh nhiễm trùng do ký sinh trùng Coccidia ở mèo là một bệnh lý ký sinh trùng, trong đó các loại động vật nguyên sinh như Cystoisospora felis và Cystoisospora rivolta sinh sôi bên trong tế bào ruột non, gây viêm đường tiêu hóa. Điều quan trọng nhất cần lưu ý là sự khác biệt về độ tuổi. Trong khi mèo trưởng thành có hệ miễn dịch đầy đủ có thể nhiễm trùng mà không biểu hiện triệu chứng, thì mèo dưới 6 tháng tuổi có thể nhanh chóng suy giảm sức khỏe do tiêu chảy nghiêm trọng và mất nước. Nếu nhận thấy các triệu chứng, đừng theo dõi tại nhà trong vài ngày mà hãy đưa mèo đi xét nghiệm phân.

Đường lây nhiễm — Mèo bị bệnh như thế nào?

Nang (dạng trứng) của ký sinh trùng Coccidia được bài tiết ra môi trường qua phân của mèo nhiễm bệnh, sau vài ngày sẽ hoàn thành quá trình hình thành bào tử và trở nên có khả năng lây nhiễm.

Đường phân – miệng: Mèo nuốt phải ký sinh trùng khi liếm láp hoặc chải chuốt sau khi tiếp xúc với khay cát, sàn nhà hoặc bát nước bị ô nhiễm.

Lây từ mèo mẹ sang mèo: Bệnh dễ dàng lây lan sang mèo sống chung và tiếp xúc gần gũi với mèo mẹ bị nhiễm bệnh.

Ăn thịt vật chủ trung gian: Mèo bị nhiễm bệnh khi săn bắt và ăn thịt các động vật nhỏ bị nhiễm như chuột hoặc chim.

Môi trường mật độ cao: Các vụ lây nhiễm tập thể thường xảy ra ở những nơi có nhiều cá thể như trại cứu hộ hoặc cơ sở nhân giống.

Danh sách kiểm tra các triệu chứng chính

Nếu thấy bất kỳ triệu chứng nào dưới đây, hãy nghi ngờ nhiễm trùng Coccidia trước tiên.

Tiêu chảy nước: Phân lỏng có mùi hôi là dấu hiệu phổ biến nhất, thường bắt đầu từ ruột non.

Sụt giảm khẩu phần ăn: Mèo ăn ít hơn và để lại thức ăn nhiều hơn.

Đau bụng: Khi chạm vào bụng, mèo có thể tỏ ra khó chịu hoặc co rúm người lại.

Giảm cân và chậm phát triển: Do hấp thu dinh dưỡng kém, mèo có thể không tăng cân tốt.

Suy nhược: Mèo ít vận động hơn bình thường và có thể nằm co ro ở góc phòng.

Mất nước: Tiêu chảy kéo dài dễ dẫn đến mất nước; nếu da ở cổ chậm trở lại vị trí ban đầu khi nhẹ nhàng kéo lên rồi thả ra, đó là dấu hiệu của mất nước.

Các dấu hiệu cho thấy cần đưa mèo đến bệnh viện thú y ngay lập tức

Nếu mèo của bạn rơi vào bất kỳ trường hợp nào dưới đây, đừng chỉ quan sát tại nhà mà hãy đưa đến phòng khám ngay lập tức. Trạng thái của mèo có thể suy giảm nghiêm trọng chỉ trong vài giờ. • Khi đi ngoài ra máu kéo dài hơn 24 giờ • Khi mèo uể oải, không thể đứng dậy hoặc bị ngã quỵ • Khi mèo hoàn toàn từ chối uống nước và ăn thức ăn trong hơn 6 giờ • Khi da và mắt chuyển màu vàng (nghi ngờ vàng da) • Khi mèo dưới 8 tuần tuổi bị tiêu chảy dù chỉ một lần

Phương pháp chẩn đoán — Làm thế nào để xác định?

Chẩn đoán chủ yếu dựa vào xét nghiệm phân (phương pháp nổi phân). Bạn chỉ cần mang đến một lượng nhỏ phân tươi trong vòng 1–2 giờ sau khi mèo đi vệ sinh, bác sĩ thú y sẽ kiểm tra xác nhận các bào tử dưới kính hiển vi. Nếu số lượng bào tử ít, ngay cả khi kết quả lần đầu âm tính, có thể cần tái xét nghiệm cách nhau 2–3 ngày. Trong trường hợp nghi ngờ nhiễm trùng đồng thời với các nguyên sinh động vật khác như Giardia hay Cryptosporidium, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm gen PCR.

Phương pháp điều trị — Sử dụng loại thuốc nào?

Việc điều trị sẽ kết hợp giữa thuốc chống coccidia do bác sĩ thú y kê đơn và các biện pháp hỗ trợ.

Sulfadimethoxine: Đây là loại thuốc chống coccidia thường được sử dụng nhất cho từng chú mèo cưng. Các loại kháng sinh nhóm sulfonamide khác như sulfadiazine được bổ sung thêm trimethoprim cũng có thể được dùng phối hợp, và bác sĩ thú y sẽ xác định thời gian dùng thuốc dựa trên cân nặng và triệu chứng của mèo.

Ponazuril: Đây là loại thuốc an toàn khi sử dụng cho mèo (liều lượng 50mg/kg, 1 lần/ngày, trong 1–5 ngày). Trước đây, thuốc chủ yếu được dùng trong các môi trường có mật độ cá thể cao như trại cứu hộ hoặc cơ sở nhân giống mèo, nhưng gần đây đã được áp dụng như một phương pháp điều trị đầu tay.

Bù dịch và điện giải: Những chú mèo bị mất nước nghiêm trọng cần được truyền dịch qua đường tĩnh mạch tại bệnh viện thú y.

Các biện pháp hỗ trợ bổ sung: Thường xuyên kết hợp các biện pháp hỗ trợ khác như chăm sóc chế độ ăn uống và dinh dưỡng phù hợp với từng triệu chứng.

Bức ảnh chụp cảnh bác sĩ thú y khám cho mèo

Các điểm cần lưu ý trong chăm sóc và quản lý tại nhà

Trong quá trình điều trị, việc chăm sóc tại nhà đóng vai trò quyết định lớn đến tốc độ phục hồi của mèo.

Vệ sinh khay cát ngay lập tức: Dọn phân ngay sau khi mèo đi vệ sinh và khử trùng khay cát bằng nước sôi trên 80°C — vì trứng ký sinh trùng (oocyst) có khả năng kháng lại các loại thuốc tẩy rửa thông thường.

Cách ly trong gia đình có nhiều mèo: Hãy tách mèo bệnh khỏi những con mèo khác cho đến khi kết thúc quá trình điều trị.

Bổ sung đủ nước: Sử dụng thức ăn ướt hoặc thêm nước vào khẩu phần ăn để ngăn ngừa tình trạng mất nước.

Vệ sinh tay cho người chăm sóc: Rửa tay với xà phòng trong ít nhất 30 giây sau khi xử lý phân — mặc dù nguy cơ lây nhiễm Isospora từ mèo sang người là thấp, nhưng bạn vẫn cần tuân thủ các biện pháp vệ sinh cơ bản.

Chủ nhân đeo găng tay để dọn dẹp khay vệ sinh của mèo

Phòng ngừa tái phát — Điều này bạn nhất định phải ghi nhớ

Dù triệu chứng đã biến mất, mèo vẫn có thể tiếp tục thải ra bào nang (oocyst). Vui lòng không tự ý ngừng thuốc trước khi bác sĩ thú y xác nhận mèo đã khỏi bệnh. Nếu bạn nuôi nhiều mèo hoặc mèo mẹ từng nhiễm bệnh, nên tái khám sau 2–4 tuần. Đối với mèo được nhận nuôi từ trại cứu hộ hoặc người nhân giống, nên làm xét nghiệm phân ngay sau khi nhận về.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-29

Câu hỏi thường gặp

Cốc-xi-đi-um có lây sang người không?

Cốc-xi-đi-um (Isospora) ở mèo có tính đặc hiệu theo loài cao, nên nguy cơ lây truyền trực tiếp sang người là rất thấp. Tuy nhiên, những người có hệ miễn dịch suy giảm nghiêm trọng (ví dụ đang điều trị hóa chất) cần lưu ý các loại nguyên sinh động vật khác như Cryptosporidium. Vì vậy, hãy nhớ rửa tay kỹ sau khi xử lý phân mèo.

Mèo trưởng thành có cần điều trị ngay cả khi không có triệu chứng không?

Mèo trưởng thành không có triệu chứng có thể tự hồi phục nếu hệ miễn dịch bình thường. Tuy nhiên, trong gia đình có nhiều mèo hoặc có mèo con cùng sống, chúng có thể trở thành nguồn thải ra bào tử, nên khuyến cáo điều trị. Bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để quyết định.

Thời gian điều trị kéo dài bao lâu?

Thời gian điều trị sẽ khác nhau tùy thuộc vào loại thuốc và tình trạng của mèo. Ponazuril thường được dùng trong liệu trình 1–5 ngày (50 mg/kg, 1 lần/ngày), còn các thuốc nhóm sulfonamide thì thời gian sử dụng do bác sĩ thú y quyết định dựa trên triệu chứng. Ngay cả khi các triệu chứng cải thiện nhanh chóng, bạn vẫn cần hoàn thành đủ thời gian điều trị theo chỉ định để giảm nguy cơ tái phát.

Có thể phòng ngừa bằng tiêm chủng không?

Hiện nay chưa có vắc-xin chuyên dụng phòng ngừa bệnh cầu trùng ở mèo. Chìa khóa để phòng bệnh nằm ở việc duy trì vệ sinh khu vực vệ sinh, kiểm tra phân trước khi nhận nuôi và hạn chế tối đa cơ hội săn mồi đối với mèo đi ra ngoài.

Sau khi chữa khỏi, liệu có thể mắc lại bệnh không?

Mặc dù hệ miễn dịch đã hình thành ở mức độ nhất định nhưng chưa hoàn toàn, nên mèo vẫn có nguy cơ bị tái nhiễm. Đối với mèo sống trong môi trường nhiều mèo hoặc mèo ra ngoài, nguy cơ tiếp xúc lại với mầm bệnh cao hơn, vì vậy chúng tôi khuyến nghị thực hiện xét nghiệm phân định kỳ 1–2 lần mỗi năm.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

5 loại thuốc phòng ve, bọ chét cho mèo do bác sĩ thú y lựa chọn — So sánh độ an toàn thành phần

Tổng hợp những sản phẩm và tiêu chí lựa chọn hàng đầu để phòng ngừa và điều trị bọ chét cho mèo

Tổng hợp những tiêu chí lựa chọn và gợi ý hàng đầu để quản lý nguy cơ nhiễm ký sinh trùng lây từ chó sang người

Chó bị thận yếu có thể dùng Omega-3 không — Hiệu quả và lưu ý về thực phẩm bổ sung

Thức ăn theo toa thận cho chó — protein, phốt-pho và thời điểm cho ăn

Khi thận chó ngừng hoạt động — Thời điểm cần thẩm phân phúc mạc và những điểm quản lý quan trọng

Thuốc và chất độc thận nguy hiểm cho chó — Triệu chứng ngộ độc và cách xử lý

Chó đột ngột mệt mỏi và nôn mửa — Dấu hiệu Leptospira xâm lấn thận và thời điểm đến phòng khám

Bệnh thận mạn tính ở chó theo IRIS giai đoạn 1–4 — Triệu chứng và hướng điều trị từng giai đoạn

Thận chó kém thì huyết áp cũng nguy hiểm — Triệu chứng, chẩn đoán và điều trị tăng huyết áp

Tài liệu tham khảo

[1] Little SE (Ed.), The Cat: Clinical Medicine and Management, 2nd Edition, Chapter on Protozoal Diseases, Elsevier, 2022

[2] Greene CE et al., Infectious Diseases of the Dog and Cat, 4th Edition, Saunders Elsevier, 2012

[3] Lappin MR. Enteric protozoal diseases. Vet Clin North Am Small Anim Pract. 2005;35(1):81–88

[4] Marks SL, Rankin SC, Byrne BA, Weese JS. Enteropathogenic bacteria in dogs and cats. J Vet Intern Med. 2011;25(6):1195–1208