Thích

Chia sẻ

Quản lý hạ thân nhiệt sau phẫu thuật, tại sao quan trọng và phải làm gì?

Miễn dịchHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Hạ thân nhiệt sau phẫu thuật là biến chứng phổ biến nhất làm tăng nguy cơ chậm hồi phục, nhiễm trùng và chảy máu. Tổng hợp các nguyên tắc quản lý hạ thân nhiệt và phương pháp chăm sóc tại nhà mà chủ nuôi cần biết.

Quản lý hạ thân nhiệt sau phẫu thuật là gì?

Chó nằm trên đệm sưởi trong phòng hồi phục

Quản lý hạ thân nhiệt sau phẫu thuật là chăm sóc hồi phục cốt lõi nhằm đưa thân nhiệt của thú cưng về mức an toàn sau khi giảm trong quá trình gây mê và phẫu thuật. Việc quan sát kỹ lưỡng ít nhất 3 giờ ngay sau khi kết thúc phẫu thuật là rất quan trọng. Nếu thân nhiệt không phục hồi trong thời gian này, nguy cơ nhiễm trùng vết mổ, tăng chảy máu và chậm hồi phục sẽ tăng đáng kể. Ngay cả khi đã về nhà, nếu bé run rẩy hoặc uể oải, hãy lập tức tạo môi trường ấm áp và tuân thủ đúng hướng dẫn từ bệnh viện.

Tại sao thân nhiệt giảm sau phẫu thuật?

Thuốc gây mê ức chế trung tâm điều hòa thân nhiệt của não. Do đó, khả năng tự run hoặc co cơ để sinh nhiệt của bé tạm thời mất đi. Thêm vào đó, việc tiếp xúc ổ bụng và khoang ngực trong phẫu thuật, truyền dịch lạnh, cạo lông và bôi dung dịch sát trùng càng làm thân nhiệt giảm nhanh. Đặc biệt, chó nhỏ, chó già, mèo con và cơ thể gầy yếu dễ mất nhiệt nhanh nên nguy cơ hạ thân nhiệt cao hơn nhiều.

Phân loại mức độ hạ thân nhiệt theo nhiệt độ

Theo sách giáo khoa Y học Hồi sức Cấp cứu Động vật Nhỏ (Small Animal Critical Care Medicine), hạ thân nhiệt được phân thành các giai đoạn như sau dựa trên thân nhiệt trung tâm. Tại nhà, bạn có thể dựa vào giá trị đo bằng nhiệt kế hậu môn để đánh giá.

Tổng quan các giai đoạn hạ thân nhiệt

Hạng mục	Nhẹ	Trung bình	Nặng
Phạm vi nhiệt độ	32~37℃	28~32℃	Dưới 28℃
Dấu hiệu chính	Run rẩy, mất điều hòa vận động, co mạch ngoại vi	Giảm ý thức, rối loạn nhịp nhĩ, tụt huyết áp (có thể có run)	Mất run, rối loạn nhịp thất, giảm hoặc mất ý thức
Xử lý	Giữ ấm thụ động (chăn, đệm sưởi)	Giữ ấm tích cực + liên hệ bệnh viện ngay	Cấp cứu ngay lập tức

Phạm vi nhiệt độ dựa trên sách giáo khoa thú y (Small Animal Critical Care Medicine). Dưới 37℃ đã thuộc giai đoạn hạ thân nhiệt nhẹ.

Các dấu hiệu hạ thân nhiệt cần kiểm tra tại nhà

Sau khi xuất viện, hãy tập trung kiểm tra các dấu hiệu sau tại nhà.

Run rẩy: Đây là phản ứng bảo vệ của cơ thể nhằm nâng thân nhiệt

Tai và đầu ngón chân lạnh: Tình trạng mạch máu ngoại vi co lại khiến mất hơi ấm

Nướu nhợt nhạt: Nếu không màu hồng mà trắng thì là dấu hiệu lưu thông giảm

Uể oải: Phản ứng chậm khi gọi hoặc không thể đứng dậy

Giảm nhịp thở và nhịp tim: Nếu chậm rõ rệt so với bình thường là dấu hiệu nguy hiểm

Nếu thấy đồng thời hai dấu hiệu trở lên, hãy liên hệ ngay với bệnh viện.

Bác sĩ thú y kiểm tra màu nướu của chó đang hồi phục

Khi thấy dấu hiệu này, hãy đến bệnh viện ngay lập tức

Khi thân nhiệt giảm dưới 36℃, hoặc bé đang run đột ngột ngừng run và trở nên uể oải, đó là tình trạng cấp cứu. Trong hạ thân nhiệt nặng, chính sự run rẩy sẽ biến mất nên việc 'trở nên yên lặng' thực ra còn nguy hiểm hơn. Nếu nướu nhợt nhạt hoặc tím tái, nhịp thở chậm và ý thức mờ đi, bé đã không thể tự nâng thân nhiệt. Đừng cố gắng làm ấm bé một cách quá sức tại nhà, hãy quấn khăn và đưa đến bệnh viện ngay.

Phương pháp giữ ấm an toàn tại nhà

Nguyên tắc cơ bản của quản lý hạ thân nhiệt tại nhà là 'chậm rãi, nhẹ nhàng'.

Nhiệt độ trong nhà: Duy trì ở 24~26℃

Xếp chồng chăn: Quấn thân bằng 2~3 chiếc chăn mềm

Đệm sưởi: Bắt buộc phải đặt lên trên khăn (cấm tiếp xúc trực tiếp)

Chai nước ấm: Quấn khăn rồi đặt cạnh bụng

Chặn gió: Tránh gió lùa từ sàn, gió từ điều hòa hoặc quạt điện

Tuyệt đối không sử dụng máy sấy tóc và chiếu điện. Sách giáo khoa thú y phân loại chiếu điện (electric blankets) cùng với túi ngũ cốc làm nóng bằng vi sóng là thiết bị tuyệt đối không được dùng để giữ ấm cho thú cưng. Dù có trải khăn hay chăn, việc điều chỉnh nhiệt khó khăn và có nguy cơ bỏng nhiệt độ thấp nên không phù hợp làm thiết bị giữ ấm tại nhà.

Mèo đang hồi phục tại nhà được quấn trong chăn

Những sai lầm chủ nuôi thường gặp

Sai lầm phổ biến nhất là tạo nhiệt quá mức do 'muốn làm bé ấm nhanh'. Đặt túi nước nóng trực tiếp lên bụng không qua khăn hoặc dùng máy sấy thổi trực tiếp có thể gây bỏng nhiệt độ thấp. Ngoài ra, cho uống nước lạnh khi bé chưa tỉnh hoàn toàn khỏi thuốc gây mê có thể gây nguy cơ viêm phổi hít. Chỉ cho uống nước sau thời gian bác sĩ thú y cho phép, ở nhiệt độ phòng và từng lượng nhỏ. Thời điểm bắt đầu cho ăn lại cũng khác nhau tùy loại phẫu thuật và tình trạng của bé, nên tuân thủ đúng hướng dẫn xuất viện và thời điểm bác sĩ thú y thông báo là an toàn nhất.

Cách kiểm tra xem thân nhiệt đã phục hồi chưa

Tại nhà, giá trị đo bằng nhiệt kế hậu môn là chính xác nhất. Sau khi xuất viện, kiểm tra mỗi 2 giờ khoảng 3 lần, nếu thân nhiệt nằm trong khoảng 38.3~39.2℃ thì có thể coi đã vào giai đoạn ổn định. Khi tai và đầu ngón chân ấm lại, nướu trở về màu hồng tươi, bé tự thay đổi tư thế hoặc bắt đầu nhìn vào mắt bạn là dấu hiệu hồi phục tốt. Ghi chép lại sẽ rất hữu ích khi tư vấn với bác sĩ thú y vào ngày hôm sau.

Để cùng chăm sóc miễn dịch và tốc độ hồi phục

Nếu hạ thân nhiệt kéo dài, lưu lượng máu đến mô (tưới máu) giảm và chuyển hóa thuốc chậm lại, làm tăng đồng thời nguy cơ nhiễm trùng vết mổ và chậm hồi phục. Vì vậy, 'giữ ấm + nghỉ ngơi đầy đủ + bổ sung protein' là tam giác hồi phục. Từ thời điểm bác sĩ thú y cho phép, cho ăn thức ăn hồi phục mềm, dễ tiêu hóa với lượng nhỏ nhiều lần, không tự ý ngừng thuốc giảm đau đã kê đơn. Nếu đau nhiều, việc phục hồi thân nhiệt cũng chậm lại. Với chó già và mèo có miễn dịch yếu, nên giảm tiếp xúc với thú cưng khác trong 1 tuần sau khi xuất viện.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-23

Câu hỏi thường gặp

Con tôi vẫn run sau phẫu thuật. Có sao không?

Đây là phản ứng thường gặp trong quá trình tỉnh lại sau gây mê. Nếu run rẩy vẫn tiếp diễn dù đã quấn chăn và duy trì nhiệt độ trong nhà trên 24℃, hoặc run rẩy đột ngột dừng lại và trở nên uể oải, hãy liên hệ ngay với bệnh viện. Đặc biệt, khi có vẻ như run rẩy đã dừng lại, đó có thể là dấu hiệu tiến triển thành hạ thân nhiệt nặng, tuyệt đối không được chủ quan mà phải đo thân nhiệt ngay lập tức.

Có thể dùng chiếu điện hoặc đệm sưởi không?

Không nên sử dụng chiếu điện (electric blankets). Sách giáo khoa thú y đã quy định rõ chiếu điện là thiết bị tuyệt đối không được dùng để giữ ấm cho thú cưng. Lý do là khi chưa tỉnh hoàn toàn khỏi thuốc gây mê, bé không nhận biết được sự nóng nên nguy cơ bỏng nhiệt độ thấp rất cao. Thay vào đó, hãy quấn khăn quanh chai nước ấm đặt cạnh bụng, hoặc sử dụng đệm sưởi chuyên dụng bắt buộc phải đặt lên trên khăn để sử dụng gián tiếp là an toàn hơn.

Cần đo thân nhiệt bao nhiêu lần?

Trong 2~3 giờ ngay sau khi xuất viện, kiểm tra mỗi 1 giờ, sau đó khi ổn định thì kiểm tra mỗi 2~3 giờ. Nếu thân nhiệt giảm dưới 36℃ hoặc tăng trên 40℃, hãy liên hệ ngay với bệnh viện.

Hạ thân nhiệt có nguy hiểm hơn ở mèo so với chó không?

Những bé có kích thước nhỏ hoặc gầy, con non, động vật già có tỷ lệ diện tích bề mặt cơ thể trên trọng lượng cơ thể lớn và lượng mỡ·cơ ít nên mất nhiệt nhanh hơn. Mèo cũng có thể giảm thân nhiệt nhanh hơn trong cùng điều kiện nếu kích thước nhỏ hoặc gầy, vì vậy cần giữ ấm đặc biệt cẩn thận cho mèo nhỏ, non hoặc già.

Khi nào thì có thể cho uống nước hoặc ăn?

Hướng dẫn của bác sĩ thú y là ưu tiên hàng đầu. Thời điểm bắt đầu lại cho uống nước và ăn sau khi tỉnh khỏi gây mê khác nhau tùy loại phẫu thuật và tình trạng của bé, nên cần nhận hướng dẫn chính xác từ bác sĩ thú y khi xuất viện. Thông thường, sau khi xác nhận bé nuốt tốt không bị nôn, sẽ tiến hành cho ăn thức ăn hồi phục mềm với lượng nhỏ nhiều lần.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

So sánh bệnh viện thú y cấp 1 và cấp 2

Tác dụng và hướng dẫn bổ sung Vitamin C

7 giống chó chân ngắn hàng đầu

Thức ăn kê đơn (thức ăn trị liệu) cho mèo: Khi nào cần thiết và cách cho ăn như thế nào?

Cách cho thức ăn vào đồ chơi KONG cho chó và 5 công thức an toàn

Hướng dẫn ý nghĩa viết tắt đơn thuốc — Hiểu ngay SID·BID·PRN

Quyết định và quy trình an tử cho thú cưng

Ung thư phổi ở mèo là gì? — Khi ung thư di căn đến phổi, những triệu chứng nào sẽ xuất hiện?

Từ điển viết tắt kết quả xét nghiệm - Cách đọc kết quả xét nghiệm của bé

Cách kiểm tra hạch bạch huyết tại nhà

Tài liệu tham khảo

[1] Fossum TW. Preoperative and intraoperative care of the surgical patient. In: Small Animal Surgery, 3rd ed. Elsevier, 2007.

[2] Grimm KA et al. Veterinary Anesthesia and Analgesia: Lumb and Jones, 5th ed. Wiley-Blackwell, 2015.

[3] Small Animal Anesthesia and Pain Management: A Color Handbook, 3rd Edition.

[4] Hosgood G, Scholl DT. Evaluation of age as a risk factor for perianesthetic morbidity and mortality in the dog. J Vet Emerg Crit Care, 1998;8(3):222-36.