Thích
Chia sẻ
멍실장
냉동 수술(크라이오) 종양 치료, 우리 아이에게 가능할까요?

Phẫu thuật đông lạnh (Cryosurgery) cho thú cưng là gì? — Có thể áp dụng cho khối u của bé không?

Miễn dịchHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Phẫu thuật đông lạnh là thủ thuật làm đông và phá hủy tế bào khối u bằng nitơ lỏng ở -196 độ C. Đặc biệt hữu ích cho khối u nhỏ, nông và thú cưng cao tuổi hoặc có nguy cơ gây mê.

Phẫu thuật đông lạnh (Cryosurgery) là gì?

Hình ảnh đưa đầu dò đông lạnh lại gần khối u trên da chó
Phẫu thuật đông lạnh (Cryosurgery) là thủ thuật xâm lấn tối thiểu làm đông và phá hủy tế bào khối u bằng nitơ lỏng hoặc nitơ oxit ở -196 độ C. Thường được sử dụng để loại bỏ các tổn thương nông như mụn cóc da, khối u da nhỏ, u nhỏ quanh mí mắt và miệng. Điều quan trọng nhất là 'đây không phải là phương pháp điều trị cho mọi khối u, mà chỉ hiệu quả khi vị trí, kích thước và loại phù hợp'. Đối với khối u nội tạng lớn hoặc khối u có độ ác tính cao, phẫu thuật cắt bỏ truyền thống vẫn là ưu tiên.

Tại sao nên cân nhắc phẫu thuật đông lạnh?

Cắt bỏ khối u thông thường cần quá trình cắt bằng dao mổ và khâu lại. Quá trình này đi kèm với gây mê toàn thân và thời gian khâu cũng như phục hồi. Phẫu thuật đông lạnh thường chỉ cần gây tê tại chỗ hoặc an thần ngắn, nên có thể là giải pháp thay thế cho thú cưng cao tuổi hoặc có bệnh tim/phổi khiến việc gây mê toàn thân gặp rủi ro. Lượng máu mất ít và bản thân thủ thuật thường chỉ kéo dài dưới 10~20 phút. Tuy nhiên, không nên chọn chỉ vì 'trông có vẻ đơn giản', mà cần có sinh thiết khối u trước.

Phẫu thuật đông lạnh so với phẫu thuật cắt bỏ thông thường

Hạng mụcPhẫu thuật đông lạnhPhẫu thuật cắt bỏ
Phạm vi gây mêGây tê tại chỗ và an thần nhẹGây mê toàn thân
Lượng máu mấtRất ítTrung bình đến nhiều
Cần khâuKhông (tự rụng theo vảy)Cần
Kích thước khối u áp dụngTổn thương nông, nhỏ và nông (kích thước và chỉ định do bác sĩ thú y quyết định)Hạn chế
Sử dụng sinh thiếtKhuyến nghị xét nghiệm riêng trước thủ thuậtXét nghiệm mô cắt bỏ ngay
Thời gian phục hồi1~2 tuần (tiêu chuẩn rụng vảy; tái sắc tố mất vài tháng)2~4 tuần

Đánh giá của bác sĩ thú y thay đổi tùy theo loại và vị trí khối u

Có thể áp dụng cho loại khối u nào?

Các tổn thương phù hợp với phẫu thuật đông lạnh thường nằm gần bề mặt và có ranh giới rõ ràng. - Mụn cóc mô (Papilloma): Các nốt nhỏ quanh môi và mí mắt - U tuyến bã nhờn: Khối u lành tính phổ biến ở thú cưng cao tuổi - U nang da nhỏ: Khối u dưới 1cm có ranh giới rõ ràng - U mí mắt: Khối u nhỏ ở rìa mí mắt - Khối u lành tính nhỏ quanh hậu môn: Khi đáp ứng điều kiện về kích thước và vị trí Ngược lại, đối với các khối u nghi ngờ xâm lấn mô xung quanh như u tế bào mast, hoặc các khối u ranh giới không rõ ràng, phẫu thuật cắt bỏ để đảm bảo biên độ rộng là ưu tiên.
Bác sĩ thú y quan sát khối u nhỏ trên mí mắt mèo qua kính lúp

Những điểm cần kiểm tra trước khi thực hiện thủ thuật

Phẫu thuật đông lạnh không phải là 'làm đông là xong'. Nếu làm đông ngay khi chưa biết tổn thương là lành tính hay ác tính, có thể bỏ sót khối u ác tính không được điều trị đầy đủ chỉ bằng đông lạnh, dẫn đến tái phát. Phẫu thuật đông lạnh có thể điều trị được tổn thương lành tính, nhưng thường không phải là phương pháp chữa khỏi hoàn toàn đối với u hắc tố ác tính hoặc u tế bào mast. Vì vậy, cần xác định loại và cấp độ khối u trước bằng xét nghiệm chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA) hoặc sinh thiết, sau đó quyết định phương pháp điều trị phù hợp dựa trên kết quả. Ngoài ra, các tổn thương không thể xác định được 'độ sâu', vùng có nhiều mạch máu/thần kinh, khối u lớn hoặc xâm lấn sâu khiến việc đảm bảo phạm vi đông lạnh đầy đủ gặp khó khăn thì không phải là đối tượng của phẫu thuật đông lạnh. Việc áp dụng kích thước cần được bác sĩ thú y đánh giá toàn diện dựa trên tính nông, độ rõ ràng của ranh giới và vị trí khối u để tự quyết định.

Thủ thuật được thực hiện như thế nào?

Thường được thực hiện theo trình tự sau. 1. - Xét nghiệm trước: Kiểm tra tình trạng toàn thân và tính chất khối u qua xét nghiệm máu và chọc hút tế bào bằng kim nhỏ 2. - An thần và gây tê tại chỗ: Thường thực hiện bằng thuốc an thần ngắn và gây tê tại chỗ thay vì gây mê toàn thân 3. - Áp dụng đông lạnh: Làm đông tổn thương bằng đầu dò hoặc bình xịt nitơ lỏng. Chu kỳ đông lạnh - rã đông tiêu chuẩn là lặp lại 3 lần quá trình làm đông nhanh tổn thương và mô xung quanh sau đó rã đông chậm để tối đa hóa phá hủy mô 4. - Hoàn tất: Không khâu lại, để nguyên thì vảy sẽ hình thành và tự rụng trong 1~2 tuần Bản thân thủ thuật kéo dài khoảng 10~20 phút.
Kỹ thuật viên thú y cầm thiết bị phun nitơ lỏng bên cạnh chó đang an thần

Chăm sóc tại nhà sau thủ thuật

Vùng phẫu thuật đông lạnh có thể đỏ hoặc sưng trong 2~3 ngày đầu. Sau đó vảy đen sẽ hình thành và tự rụng trong 1~2 tuần. Những gì chủ nuôi cần làm rất đơn giản. - Không cho liếm: Đeo vòng Elizabeth - Không tiếp xúc với nước: Không tắm ít nhất 7 ngày - Không tự ý bóc vảy: Nguyên nhân gây sẹo và chảy máu - Kiểm tra: Liên hệ bệnh viện nếu có mủ, chảy máu kéo dài hoặc có mùi Vảy sẽ rụng trong 1~2 tuần, nhưng quá trình tái sắc tố để vùng da phục hồi màu sắc ban đầu có thể mất vài tháng. Dù sự khác biệt màu da còn tồn tại trong thời gian dài, đây là phản ứng bình thường trong quá trình phục hồi nên không cần lo lắng.

Những trường hợp phẫu thuật đông lạnh không phải là giải pháp

Đối với các khối u có tính xâm lấn và độ ác tính cao như u tế bào mast, u hắc tố ác tính, sarcoma mô mềm, việc đảm bảo biên độ an toàn đầy đủ bằng đông lạnh là khó khăn. Ngoài ra, đối với các khối u không thể dự đoán được độ sâu như ung thư biểu mô vảy miệng ở mèo, cũng không khuyến nghị điều trị đơn thuần bằng phẫu thuật đông lạnh. Trong những trường hợp này, tiêu chuẩn là phẫu thuật cắt bỏ + xét nghiệm mô bệnh học + hóa trị/xạ trị nếu cần. Khi bác sĩ thú y nói 'không phải đối tượng phẫu thuật đông lạnh', hãy nhất định hỏi rõ lý do.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-26

Câu hỏi thường gặp

Phẫu thuật đông lạnh có đau không?
Trong quá trình thủ thuật, gây tê tại chỗ giúp giảm đau gần như hoàn toàn. Tuy nhiên, vùng da có thể hơi đau hoặc ngứa trong 1~2 ngày sau thủ thuật. Nếu dùng thuốc giảm đau theo chỉ định của bác sĩ thú y, hầu hết sẽ qua nhanh.
Có thể làm nhiều khối u cùng lúc không?
Nếu là các tổn thương lành tính nhỏ và cách xa nhau, có thể thực hiện 2~3 cái trong một phiên. Tuy nhiên, bác sĩ thú y sẽ quyết định dựa trên vị trí, độ sâu và tình trạng thú cưng.
Khả năng tái phát là bao nhiêu?
Khối u lành tính hầu hết ít tái phát, nhưng nếu làm đông chỉ dựa trên 'ngoại hình' mà không sinh thiết, khối u ác tính có thể còn sót lại và tái phát. Đó là lý do sinh thiết trước rất quan trọng.
Có thể áp dụng cho mèo không?
Có, đặc biệt thường dùng cho khối u da nhỏ và u mí mắt ở mèo cao tuổi. Tuy nhiên, mèo nhạy cảm với gây mê nên cần tư vấn trước với bác sĩ thú y.
Chi phí có rẻ hơn phẫu thuật cắt bỏ không?
Khác nhau tùy bệnh viện và khu vực nên khó nói con số cụ thể không có nguồn. Thông thường, việc bỏ qua gây mê toàn thân giúp giảm gánh nặng chi phí, nhưng nhất định phải xác nhận qua tư vấn trực tiếp.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Tài liệu tham khảo

[1] Fossum TW. Preoperative and intraoperative care of the surgical patient. In: Small Animal Surgery, 3rd ed. Elsevier; 2007.

[2] Withrow SJ, Vail DM, Page RL. Withrow and MacEwen's Small Animal Clinical Oncology, 5th ed. Elsevier; 2013.

[3] Small Animal Anesthesia and Pain Management: A Color Handbook, 3rd ed.

Phẫu thuật đông lạnh (Cryosurgery) cho thú cưng là gì? | Meongsiljang