Thích

Chia sẻ

Nếu chó của bạn đột nhiên trở nên uể oải và nôn mửa — Dấu hiệu cấp cứu và điều trị của nhiễm toan ceton do đái tháo đường

Nội tiếtCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bệnh nhiễm toan ceton do đái tháo đường (DKA) ở chó là một cấp cứu nội tiết, xảy ra khi thiếu insulin khiến các thể ceton tích tụ trong máu. Đội tư vấn thú y đã tổng hợp toàn diện từ triệu chứng, chẩn đoán, điều trị cho đến phương pháp chăm sóc dinh dưỡng và insulin suốt đời sau khi xuất viện.

Nhiễm toan ceton do đái tháo đường ở chó là gì?

Bệnh toan ceton do đái tháo đường (Diabetic Ketoacidosis, DKA) ở chó là một tình trạng cấp cứu nội tiết, xảy ra khi cơ thể thiếu hụt nghiêm trọng insulin khiến đường huyết tăng vọt, đồng thời quá trình phân giải mỡ diễn ra nhanh chóng làm tích tụ các thể ceton trong máu và khiến máu bị axit hóa. Bệnh biểu hiện đồng thời các triệu chứng như tăng đường huyết, tăng ceton máu, toan chuyển hóa, mất nước và mất cân bằng điện giải. Đây là tình trạng cấp cứu có tỷ lệ tử vong cao, do đó việc nhập viện để điều trị kịp thời là yếu tố quan trọng nhất. Nếu chậm trễ trong việc xử trí thích hợp, tình trạng bệnh có thể nhanh chóng tiến triển nặng, đe dọa tính mạng. Khi chó xuất hiện các dấu hiệu như nôn mửa, suy nhược cơ thể và hơi thở có mùi ngọt, cần đưa ngay đến bệnh viện thú y mà không được trì hoãn.

Tại sao lại xảy ra tình trạng nhiễm toan ceton? — Nguyên nhân và cơ chế phát bệnh

Bệnh nhiễm toan ceton do đái tháo đường (DKA) chủ yếu xảy ra ở chó mắc bệnh tiểu đường. Khi thiếu insulin, các tế bào không thể sử dụng đủ glucose làm nguồn năng lượng. Thay vào đó, cơ thể phân giải chất béo để tạo ra các thể ceton, trong đó axit acetoacetic và axit beta-hydroxybutyric mang tính axit, đồng thời sinh ra cả acetone. Sự tích tụ quá mức các thể ceton khiến máu bị axit hóa (nhiễm toan chuyển hóa tăng khoảng ion âm) và làm mất cân bằng điện giải do natri và kali bị đào thải qua thận. Các nguyên nhân kích hoạt chính bao gồm: tiểu đường chưa được chẩn đoán, ngừng tiêm insulin, các bệnh đi kèm như nhiễm khuẩn, căng thẳng nghiêm trọng hoặc mắc đồng thời hội chứng Cushing. Ở chó cái chưa triệt sản, những thay đổi hormone như thời kỳ động dục có thể khiến đường huyết trở nên bất ổn.

7 triệu chứng không được bỏ qua

Nôn mửa: Chó nôn liên tục và mất hẳn cảm giác thèm ăn.

Suy nhược: Chó trông mệt mỏi rõ rệt so với bình thường, ít vận động hơn.

Đa khát, đa niệu: Chó uống nước rất nhiều và đi tiểu thường xuyên.

Hơi thở có mùi ngọt: Do sự hiện diện của thể ketone, hơi thở có mùi acetone (ngọt hoặc chua).

Giảm ăn: Chó hoàn toàn không quan tâm đến thức ăn hoặc chỉ ăn một chút.

Giảm cân: Chó sụt cân đáng kể trong thời gian ngắn.

Rối loạn hô hấp: Có thể xuất hiện tình trạng hô hấp nhanh và nông bất thường.

Nếu xuất hiện các triệu chứng này, hãy đưa chó đến ngay bệnh viện cấp cứu.

Chó có ý thức mơ hồ hoặc không phản ứng / Chó bị co giật / Chó nôn không ngừng và mất nước nghiêm trọng / Chó thở có mùi ngọt và cực kỳ suy nhược. Nếu chó gặp bất kỳ triệu chứng nào trong số này, cần đưa ngay đến bệnh viện thú y cấp cứu 24 giờ.

Chẩn đoán bệnh nhiễm toan ceton do đái tháo đường (DKA) được thực hiện như thế nào?

Bác sĩ thú y sẽ xác nhận chẩn đoán DKA thông qua xét nghiệm máu (đường huyết, thể ketone, điện giải, cân bằng axit-bazơ) và xét nghiệm nước tiểu (ketone niệu, đường niệu). Khi đường huyết vượt quá ngưỡng thận (khoảng 10–12 mmol/L, tương đương 180–216 mg/dL), đường niệu sẽ xuất hiện; trong trường hợp DKA, đường huyết tăng cao hơn nhiều so với ngưỡng này và tình trạng máu bị axit hóa cũng được xác nhận. Ngoài ra, bác sĩ sẽ đồng thời đánh giá các bệnh đi kèm như viêm tụy hoặc nhiễm trùng thông qua xét nghiệm công thức máu (thường thấy bạch cầu trung tính tăng), hóa sinh huyết thanh, chỉ số enzyme tụy và siêu âm ổ bụng. Nhiều trường hợp chó được phát hiện mắc DKA ngay từ lần đầu tiên, khi bệnh tiểu đường chưa được chẩn đoán trước đó.

Điều trị nhập viện cho bệnh DKA — Tiến hành theo từng giai đoạn

Điều trị truyền dịch: Mục tiêu đầu tiên là khắc phục tình trạng mất nước và mất cân bằng điện giải. Chúng tôi bù đắp lượng nước bằng cách truyền dịch tĩnh mạch như dung dịch muối sinh lý 0,9% và bổ sung các điện giải như kali và photpho. Trong quá trình điều trị, tình trạng hạ kali máu, hạ photpho máu và hạ magie máu thường xảy ra, vì vậy cần kiểm tra các chỉ số này thường xuyên.

Tiêm insulin: Bổ sung insulin thiếu hụt qua đường tĩnh mạch hoặc dưới da để hạ đường huyết một cách từ từ. Bác sĩ thú y sẽ theo dõi sát sao đường huyết và điện giải, đồng thời điều chỉnh tốc độ truyền thuốc một cách chậm rãi.

Điều chỉnh toan máu: Khi máu bị axit hóa nghiêm trọng, chúng tôi sẽ đồng thời điều chỉnh trạng thái cân bằng axit-bazơ.

Điều trị nguyên nhân: Cần tìm và điều trị đồng thời các bệnh đi kèm như nhiễm trùng hoặc viêm tụy để quá trình hồi phục diễn ra thuận lợi.

Chó đang được truyền dịch tại bệnh viện thú y

4 việc chăm sóc cần làm tại nhà sau khi xuất viện

Duy trì lịch trình insulin ổn định: Tiêm dưới da ngay sau bữa ăn vào cùng một thời điểm mỗi ngày. Bảo quản insulin trong tủ lạnh và không lắc lọ thuốc.

Nhận biết dấu hiệu hạ đường huyết: Nếu chó đột ngột run rẩy hoặc ngã gục, đó là dấu hiệu hạ đường huyết. Hãy liên hệ ngay với bác sĩ thú y.

Chế độ ăn uống nhất quán: Cho chó ăn cùng một lượng thức ăn giống nhau vào cùng một thời điểm mỗi ngày là chìa khóa để ổn định đường huyết.

Theo dõi đường huyết: Sử dụng máy đo đường huyết tại nhà, lấy máu từ tĩnh mạch tai hoặc đệm chân để ghi lại chỉ số, giúp bác sĩ thú y điều chỉnh liều lượng chính xác hơn.

Các điểm cần lưu ý để ngăn ngừa tái phát và chăm sóc dài hạn

Chó mắc bệnh tiểu đường dễ bị mất ổn định đường huyết trong các tình huống đi kèm như nhiễm trùng, căng thẳng, động dục hoặc mang thai. Với chó cái chưa triệt sản, sự thay đổi hormone có thể làm thay đổi nhu cầu insulin, vì vậy bạn nhất thiết phải tham khảo ý kiến bác sĩ thú y. Sau khi tình trạng ổn định, chó mắc tiểu đường cần được kiểm tra định kỳ khoảng 3 tháng/lần để theo dõi đường huyết và điều chỉnh liều lượng insulin, đồng thời phát hiện sớm các bệnh đi kèm như viêm tụy hay nhiễm trùng – điều này rất quan trọng để ngăn ngừa tái phát. Trên thực tế, một số chó có thể tái phát nhiễm toan ceton do tiểu đường (DKA) sau khi xuất viện, vì vậy việc chăm sóc liên tục là cần thiết.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-28

Câu hỏi thường gặp

Bệnh DKA ở chó có thể chữa khỏi hoàn toàn không?

Bản thân tình trạng nhiễm ceton do đái tháo đường (DKA) có thể được hồi phục nhờ chăm sóc tích cực. Tuy nhiên, bệnh đái tháo đường tiềm ẩn thường đòi hỏi phải quản lý suốt đời. Nếu duy trì đều đặn việc tiêm insulin và kiểm soát chế độ ăn uống, chú chó của bạn vẫn có thể sống khỏe mạnh.

Tiêm insulin tại nhà có khó không?

Ban đầu có thể hơi lạ, nhưng với sự hướng dẫn và luyện tập cùng bác sĩ thú y, hầu hết các chủ nuôi đều có thể thành thạo. Tiêm dưới da chỉ cần nhấc nhẹ da và dùng kim nhỏ chích vào, nên chó cũng không cảm thấy đau nhiều.

Chó bị tiểu đường có những loại thực phẩm nào không nên ăn không?

Cần tránh các loại đồ ăn vặt, trái cây và carbohydrate đơn giản có chỉ số đường huyết cao vì chúng có thể làm tăng đột ngột lượng đường trong máu. Cách an toàn nhất là cho chó ăn đều đặn thức ăn giàu chất xơ, có chỉ số đường huyết thấp theo chỉ định của bác sĩ thú y.

Sau khi chó phục hồi khỏi bệnh nhiễm toan ceton do đái tháo đường (DKA), bạn cần đưa chó đến bệnh viện thường xuyên như thế nào?

Đối với chó đã ổn định bệnh tiểu đường, chúng tôi khuyến nghị thăm khám định kỳ mỗi 2–4 tuần trong vài tháng đầu, sau đó khoảng mỗi 3 tháng một lần. Việc kiểm tra đường huyết theo đường cong sẽ giúp đánh giá và điều chỉnh liều lượng insulin.

Bệnh DKA có thể tái phát không?

Vâng, việc bỏ sót liều insulin hoặc nhiễm trùng có thể khiến bệnh tái phát. Quản lý đều đặn và phát hiện sớm các triệu chứng bất thường là chìa khóa để ngăn ngừa tái phát.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

7 sản phẩm hỗ trợ quản lý thay đổi hormone ở chó sau khi triệt sản, theo lời khuyên của bác sĩ thú y

7 dấu hiệu và biện pháp chăm sóc bệnh suy giáp ở chó do bác sĩ thú y chỉ ra

7 dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp về nhiễm toan ceton do tiểu đường ở chó — những triệu chứng không được bỏ qua

Nếu bạn cảm thấy có khối u ở cổ mèo — Chẩn đoán và các điểm điều trị quan trọng về nốt và nang tuyến giáp

Mèo của bạn có vẻ bất thường sau khi sinh — Các dấu hiệu nguy hiểm và cách xử lý khi rối loạn hormone thai kỳ và cho con bú

Mèo uể oải và chỉ muốn uống nước — Nguyên nhân và phương pháp điều trị bệnh cường tuyến cận giáp nguyên phát

Mèo nhà tôi cứ nằm vật ra và co giật — Nguyên nhân gây hạ đường huyết do khối u và thời điểm điều trị

Mèo uống quá nhiều nước — Nguyên nhân gây tăng canxi máu và thời điểm cần đưa đến bệnh viện thú y

Hướng dẫn toàn diện về việc theo dõi đường huyết ở mèo — Từ đo lường đến diễn giải và quản lý

Chế độ ăn cho mèo bị tiểu đường nên được xây dựng như thế nào? — Những điểm cốt lõi trong quản lý dinh dưỡng để kiểm soát đường huyết

Tài liệu tham khảo

[1] Little, S. (2024). The Dog Care Handbook: Things I Wish My Vet Had Told Me. 5M Publishing.

[2] Hall, E.J. & Katharine, F. (2020). Notes on Canine Internal Medicine, 4th Ed. Wiley-Blackwell.

[3] Schaer, M. & Gaschen, F. (Eds.) (2022). Clinical Medicine of the Dog and Cat, 4th Ed. CRC Press.