Thích

Chia sẻ

Hướng dẫn về các triệu chứng giai đoạn đầu, chẩn đoán, điều trị, tiên lượng và chăm sóc bệnh ung thư biểu mô chuyển tiếp bàng quang ở chó

Khối u/Ung thưCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bài viết này tổng hợp dựa trên bằng chứng y khoa về ung thư bàng quang phổ biến nhất ở chó, tức ung thư biểu mô chuyển tiếp (TCC), bao gồm các triệu chứng giai đoạn đầu, chẩn đoán, điều trị, tiên lượng và phương pháp chăm sóc tại nhà.

Ung thư biểu mô bàng quang ở chó là gì?

Hình ảnh bác sĩ thú y thực hiện siêu âm bụng cho chó

Ung thư biểu mô chuyển tiếp bàng quang (Transitional Cell Carcinoma, TCC) ở chó là khối u ác tính phát sinh từ các tế bào biểu mô chuyển tiếp (tế bào biểu mô đường tiết niệu) bao phủ niêm mạc bàng quang. Đây là bệnh lý thường được nhắc đến như một ví dụ điển hình khi nói về các khối u ở đường tiết niệu dưới trong các giáo trình thú y, nên là loại khối u bàng quang khá phổ biến và được biết đến rộng rãi. Vì việc phát hiện sớm đóng vai trò quan trọng tiên lượng, nên việc nhận biết các triệu chứng giai đoạn đầu là yếu tố then chốt. Nếu chó xuất hiện các triệu chứng kéo dài như máu trong nước tiểu (tiểu máu), đi tiểu nhiều lần nhưng lượng ít (tiểu rắt), hoặc khó tiểu, phải rặn mới ra được dù đã vào chỗ đi vệ sinh, thì có thể đây không chỉ là viêm bàng quang đơn thuần. Đặc biệt, nếu bạn đang nuôi các giống chó có báo cáo mắc TCC như Shetland Sheepdog, hoặc nếu các triệu chứng tiểu máu và tiểu rắt không cải thiện rõ rệt dù đã dùng kháng sinh, chúng tôi khuyến nghị nên thực hiện xét nghiệm nước tiểu định kỳ và các xét nghiệm chuyên sâu.

Tại sao lại xảy ra? Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ

Ung thư biểu mô chuyển tiếp bàng quang là khối u hình thành khi các tế bào đường tiết niệu biến đổi ác tính và tăng sinh. Cụ thể, đây là khối u phát triển bất thường từ các tế bào biểu mô đường tiết niệu cấu tạo nên niêm mạc bàng quang, nhưng nguyên nhân chính xác khiến bệnh xuất hiện ở một số chó nhất định vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn.

Vị trí xuất hiện: Khối u không chỉ mọc ở bàng quang mà còn có thể xuất hiện ở niệu đạo, và trong những trường hợp hiếm gặp, có thể xâm lấn đến thận hoặc niệu quản.

Vị trí thường gặp: Trong bàng quang, khối u thường mọc ở vùng tam giác (trigone) nơi niệu quản nối vào, gây khó khăn cho việc chẩn đoán và điều trị.

Giống chó đã được báo cáo: Có những giống chó như Shetland Sheepdog đã được ghi nhận mắc TCC, vì vậy chủ nuôi cần theo dõi triệu chứng ở những chó thuộc các giống này một cách cẩn thận hơn.

Thay vì quá chú trọng vào các mức độ rủi ro chưa được xác lập rõ ràng, việc đưa chó có các triệu chứng đường tiết niệu dưới kéo dài như tiểu máu, tiểu tiện thường xuyên đi kiểm tra sớm là điều quan trọng hơn.

Danh sách kiểm tra các triệu chứng ban đầu dễ bị bỏ sót

Các triệu chứng của ung thư biểu mô chuyển tiếp bàng quang rất giống với viêm bàng quang, vì vậy nếu tình trạng không cải thiện dù đã dùng kháng sinh, việc thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu là bắt buộc.

Tiểu máu (máu trong nước tiểu): Đây là dấu hiệu thường gặp nhất, với màu sắc có thể thay đổi từ hồng nhạt đến đỏ thẫm.

Tiểu rắt (pollakiuria): Chó đi vệ sinh thường xuyên nhưng lượng nước tiểu mỗi lần rất ít.

Tiểu khó (stranguria): Chó rặn mạnh khi cố gắng tiểu nhưng nước tiểu khó chảy ra và có thể biểu hiện phản ứng đau đớn.

Tiểu không tự chủ: Chó có thể không giữ được nước tiểu và bị rò rỉ.

Tắc nghẽn tiểu tiện: Khi khối u tiến triển, niệu đạo có thể bị tắc, khiến nước tiểu gần như không thể bài tiết ra ngoài, hoặc dẫn đến tình trạng giãn bể thận (hydronephrosis) do áp lực tích tụ ngược về thận.

Nếu các triệu chứng tái phát hoặc không thuyên giảm sau khi dùng kháng sinh, bạn cần đưa chó đến bệnh viện thú y ngay.

Chó gặp khó khăn khi đi tiểu và chủ nuôi lo lắng

Các dấu hiệu cho thấy cần đưa chó đến phòng khám thú y ngay lập tức

Nếu thấy máu rõ rệt trong nước tiểu, hoặc chó đi vệ sinh hàng chục lần mỗi ngày nhưng lượng nước tiểu rất ít, hoặc tình trạng tiểu máu và tiểu nhiều lần vẫn tiếp diễn dù đã dùng kháng sinh hơn hai tuần, thì cần tiến hành xét nghiệm chuyên sâu ngay lập tức. Nếu niệu đạo bị tắc hoàn toàn, tình trạng này có thể trở thành cấp cứu.

Làm thế nào để chẩn đoán?

Ung thư biểu mô chuyển tiếp bàng quang được chẩn đoán dựa trên tổng hợp nhiều xét nghiệm.

Xét nghiệm nước tiểu và tế bào học: Quan sát dưới kính hiển vi để xác định các tế bào khối u trong nước tiểu.

Siêu âm ổ bụng: Đánh giá độ dày thành bàng quang, vị trí khối u cũng như mức độ xâm lấn vào thận và hạch bạch huyết.

Chụp CT: Là phương pháp chẩn đoán hình ảnh chính xác, giúp xác định ba chiều phạm vi khối u và tình trạng di căn.

Nội soi bàng quang kết hợp sinh thiết: Trực tiếp quan sát bên trong bàng quang bằng camera và lấy mẫu mô để chẩn đoán xác định.

Xét nghiệm đột biến gen BRAF: Là xét nghiệm không xâm lấn qua nước tiểu, phát hiện đột biến gen đặc trưng ở hơn 80% trường hợp TCC ở chó, hỗ trợ chẩn đoán sớm.

Việc chỉ sử dụng kháng sinh trong thời gian dài trước khi chẩn đoán xác định có thể làm chậm trễ việc phát hiện bệnh.

Phương pháp điều trị — Tìm hiểu từng bước

Ung thư biểu mô chuyển tiếp bàng quang thường khởi phát ở vùng tam giác bàng quang (nơi niệu quản nối vào), nên việc phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn khối u thường gặp khó khăn. Do đó, phác đồ điều trị kết hợp với trọng tâm là hóa dược thường được ưu tiên áp dụng.

Liệu pháp NSAID (Piroxicam): Đây là liệu pháp nhằm mục đích ức chế khối u và giảm đau. Khi sử dụng đơn độc piroxicam, tỷ lệ đáp ứng được báo cáo khoảng 18%.

Hóa trị chống ung thư: Khi kết hợp piroxicam với các thuốc chống ung thư như doxorubicin, mitoxantrone và carboplatin, tỷ lệ đáp ứng có thể tăng lên khoảng 35% theo các báo cáo.

Xạ trị: Liệu pháp này được thực hiện tại một số bệnh viện chuyên khoa và đã có các báo cáo về những trường hợp áp dụng thành công.

Phẫu thuật: Do vị trí của khối u khiến việc cắt bỏ hoàn toàn trở nên khó khăn, phẫu thuật thường chỉ nhằm mục đích cắt bỏ một phần hoặc đảm bảo thông suốt niệu đạo. Đồng thời, cần cân nhắc đến nguy cơ khối u di căn đến vùng phẫu thuật.

Kế hoạch điều trị sẽ thay đổi tùy thuộc vào vị trí khối u, tình trạng di căn và thể trạng chung của chó.

Bác sĩ thú y và đội ngũ hỗ trợ chuẩn bị cho việc điều trị ung thư cho chó

Tiên lượng và cách chăm sóc tại nhà cho chó

Ung thư biểu mô chuyển tiếp bàng quang là bệnh lý mà trong nhiều trường hợp, trọng tâm điều trị không nằm ở việc chữa khỏi hoàn toàn mà là duy trì chất lượng cuộc sống và giảm nhẹ các triệu chứng cho chó. Tiên lượng bệnh rất đa dạng, phụ thuộc vào vị trí khối u, mức độ tiến triển và phản ứng với điều trị, do đó có sự khác biệt lớn giữa từng cá thể.

Đảm bảo chó uống đủ nước: Giúp rửa trôi niêm mạc bàng quang và hỗ trợ phòng ngừa nhiễm trùng đường tiết niệu.

Kiểm tra nước tiểu định kỳ: Xét nghiệm tế bào trong nước tiểu cho phép xác định nhanh chóng phản ứng với điều trị và tình trạng tái phát.

Cải thiện khả năng tiếp cận khu vực vệ sinh: Cho chó đi dạo thường xuyên hoặc đặt đệm vệ sinh trong nhà ở vị trí gần gũi, dễ tiếp cận.

Theo dõi sự thèm ăn và cân nặng: Nếu có bất kỳ thay đổi nào về sự thèm ăn trong quá trình hóa trị, cần báo ngay cho bác sĩ thú y điều trị.

Kiểm tra tác dụng phụ của thuốc chống viêm không steroid (NSAID): Nếu xuất hiện nôn mửa hoặc phân có máu, cần ngừng dùng thuốc ngay lập tức và đưa chó đến cơ sở thú y.

Nếu thấy các dấu hiệu tắc nghẽn niệu đạo như chó hầu như không đi tiểu được, đây có thể là tình trạng cấp cứu, cần đưa chó đến bệnh viện ngay lập tức.

Những điều chủ nuôi chó thuộc giống có nguy cơ cao cần biết

Nếu bạn đang nuôi các giống chó có báo cáo về TCC, chẳng hạn như Shetland Sheepdog, hoặc lo lắng về các triệu chứng bàng quang tái phát, hãy cân nhắc thực hiện xét nghiệm tế bào nước tiểu và siêu âm ổ bụng định kỳ khi chó bước vào giai đoạn trung niên và cao tuổi. Ngay cả khi không có triệu chứng, việc phát hiện sớm sẽ giúp bạn xem xét các phương án chẩn đoán và điều trị nhanh hơn. Đặc biệt, nếu tình trạng tiểu máu và tiểu tiện nhiều lần không thuyên giảm dù đã dùng kháng sinh và tiếp tục tái phát, việc không chỉ xem đó là viêm bàng quang đơn thuần mà tiến hành xét nghiệm chuyên sâu sẽ an toàn hơn.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-29

Câu hỏi thường gặp

Làm thế nào để phân biệt giữa ung thư biểu mô chuyển tiếp bàng quang và viêm bàng quang?

Các triệu chứng rất giống nhau nên nếu không siêu âm hoặc soi tế bào nước tiểu thì khó phân biệt. Nếu dùng kháng sinh 1–2 tuần mà tiểu máu và tiểu nhiều lần không thuyên giảm hoặc tái phát, cần làm xét nghiệm chuyên sâu. Viêm bàng quang thường cải thiện khi dùng kháng sinh, nhưng khối u biểu mô chuyển dạng (TCC) lại ít đáp ứng với kháng sinh.

Có thể chữa khỏi hoàn toàn bằng phẫu thuật không?

Khối u chuyển tiếp tế bào (TCC) thường xuất hiện ở vùng tam giác bàng quang, khiến việc cắt bỏ hoàn toàn trở nên khó khăn. Do đó, thay vì chỉ phẫu thuật, các bác sĩ thú y thường kết hợp điều trị bằng thuốc hoặc thực hiện phẫu thuật một phần để đảm bảo đường thông niệu đạo. Việc tham vấn bác sĩ chuyên khoa ung thư để xác định vị trí khối u và tình trạng di căn, từ đó xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp, là rất quan trọng.

Trong quá trình điều trị ung thư, chúng ta quản lý các tác dụng phụ như thế nào?

Chó có thể xuất hiện các triệu chứng như giảm cảm giác ngon miệng, nôn mửa và mệt mỏi. Nếu sau khi điều trị, chó bị nôn mửa dữ dội, đi ngoài ra máu hoặc sốt cao, hãy liên hệ ngay với bác sĩ thú y. Hãy đảm bảo chó uống đủ nước hơn bình thường và chuyển sang chế độ ăn dễ tiêu hóa để hỗ trợ quá trình phục hồi.

Kiểm tra đột biến gen BRAF là gì?

Đây là xét nghiệm xác định các đột biến gen đặc trưng thường gặp ở ung thư biểu mô chuyển tiếp (TCC) ở chó, thông qua mẫu nước tiểu. Đột biến này xuất hiện ở tỷ lệ cao (khoảng 95% theo báo cáo) trong các trường hợp TCC ở chó, rất hữu ích cho chẩn đoán sớm. Nhờ đó, bác sĩ có thể nghi ngờ TCC mà không cần sinh thiết mô, giúp ích khi triệu chứng không rõ ràng hoặc dùng để tầm soát cho các giống chó có nguy cơ cao.

Sau khi chẩn đoán, thời gian sống trung bình là bao lâu?

Tiên lượng phụ thuộc rất lớn vào phương pháp điều trị và mức độ tiến triển của khối u. Tỷ lệ đáp ứng khi chỉ dùng đơn thuần thuốc piroxicam khoảng 18%, trong khi kết hợp thêm hóa trị liệu ung thư thì tỷ lệ này tăng lên khoảng 35%. Thời gian sống của mỗi con chó có sự biến thiên lớn nên khó đưa ra kết luận chắc chắn, nhưng việc phát hiện sớm sẽ giúp mở rộng các lựa chọn điều trị và duy trì chất lượng cuộc sống cho thú cưng lâu hơn.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

7 điểm quản lý ung thư tế bào chuyển tiếp ở chó (ung thư bàng quang) do bác sĩ thú y chỉ ra — từ triệu chứng đến cách chăm sóc

7 điểm chăm sóc quan trọng mà chủ nuôi cần lưu ý đối với u hắc tố khoang miệng ở chó, do bác sĩ thú y đề xuất

Tổng hợp những gợi ý hàng đầu và tiêu chí lựa chọn về chăm sóc giảm nhẹ và nâng cao chất lượng cuộc sống cho chó mắc khối u

Nếu cún cưng của bạn uể oải và đi đứng chòng chành — Triệu chứng hạ đường huyết và cách sơ cứu, chăm sóc khẩn cấp

Nếu chú chó nhà bạn liên tục run rẩy và cơ thể cứng đờ — Nguyên nhân và các điểm điều trị quan trọng của chứng hạ canxi máu

Nếu chó thường xuyên tìm nước uống và đi tiểu nhiều hơn, hãy kiểm tra nguyên nhân gây tăng đường huyết và khả năng mắc bệnh tiểu đường

Nếu chó đột ngột mất thị lực — nguyên nhân do tăng huyết áp nội tiết và thời điểm xét nghiệm

Chó của bạn bị tiểu đường và mắt bị mờ — Triệu chứng đục thủy tinh thể, bệnh thần kinh và cách chăm sóc

Nếu bạn cảm thấy có khối u ở cổ mèo — Chẩn đoán và các điểm điều trị quan trọng về nốt và nang tuyến giáp

Mèo của bạn có vẻ bất thường sau khi sinh — Các dấu hiệu nguy hiểm và cách xử lý khi rối loạn hormone thai kỳ và cho con bú

Tài liệu tham khảo

[1] Withrow SJ, Vail DM, Page RL. Withrow & MacEwen's Small Animal Clinical Oncology, 5th Ed. Saunders, 2013. Chapter: Tumors of the Urinary System (Knapp DW, McMillan SK).

[2] Fossum TW et al. Small Animal Surgery, 5th Ed. Elsevier Mosby, 2019.

[3] Ettinger SJ, Feldman EC, Côté E. Textbook of Veterinary Internal Medicine, 8th Ed. Elsevier, 2017.

[4] Decker B, Parker HG, Dhawan D, et al. Homologous Mutation to Human BRAF V600E Is Common in Naturally Occurring Canine Bladder Cancer — Evidence for a Relevant Model System and Overlooked Clinical Opportunity. Clin Cancer Res, 2015.