Hướng dẫn xử lý khẩn cấp hạ thân nhiệt cho chó và mèo trong đợt rét đậm

Miễn dịchCẩm nang triệu chứngDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Tổng hợp theo tiêu chuẩn y khoa về các dấu hiệu khẩn cấp và cách xử lý trong vòng 1 giờ cho thú cưng bị hạ thân nhiệt đột ngột do rét đậm. Xem hướng dẫn hành động theo từng giai đoạn: run rẩy, suy nhược, suy giảm ý thức.

Khẩn cấp hạ thân nhiệt do rét đậm là gì?

Chó đang run rẩy trong đợt rét đậm cùng chủ nuôi

Khẩn cấp hạ thân nhiệt do rét đậm là tình huống khẩn cấp khi nhiệt độ môi trường giảm đột ngột khiến thân nhiệt sâu của chó và mèo giảm đáng kể so với mức bình thường, đe dọa chức năng các cơ quan. Xử lý nhanh quyết định tiên lượng nên cần ứng phó ngay khi phát hiện triệu chứng. Nếu cơ thể run rẩy dữ dội, phản ứng chậm chạp, nướu chuyển màu nhợt nhạt hoặc xanh thì phải giữ ấm và di chuyển đến bệnh viện ngay lập tức. Nếu tình trạng hạ thân nhiệt tiến triển, cơn run có thể biến mất, ý thức trở nên mơ hồ và tim có thể xuất hiện các rối loạn nhịp như nhịp chậm hoặc loạn nhịp. Giai đoạn run rẩy dừng lại và cơ thể rũ xuống này không phải là dấu hiệu hồi phục mà là tín hiệu nguy hiểm, không còn thời gian để trì hoãn.

Tiêu chuẩn thân nhiệt theo từng giai đoạn hạ thân nhiệt

Phương pháp xử lý hoàn toàn khác nhau tùy theo thân nhiệt. Đo nhiệt độ hậu môn bằng nhiệt kế trực tràng gia đình là chính xác nhất. Nhiệt kế đo tai có sai số lớn nên không được khuyến nghị dùng để đánh giá tình huống khẩn cấp. Nếu không biết giai đoạn mà vội vàng ngâm vào nước nóng sẽ gây nguy hiểm, hãy kiểm tra tình trạng của thú cưng trước theo bảng dưới đây.

Tiêu chuẩn thân nhiệt và xử lý theo từng giai đoạn

Hạng mục	Nhẹ	Trung bình	Nặng
Thân nhiệt sâu	32~37℃	28~32℃	Dưới 28℃
Dấu hiệu chính	Run rẩy dữ dội, co ro	Giảm run rẩy, suy nhược, khó đứng	Suy giảm ý thức, đồng tử giãn, nhịp chậm
Xử lý tại nhà	Chăn·Di chuyển vào nhà	Quấn khăn và đến bệnh viện ngay	Giữ ấm khi di chuyển + Khẩn cấp mức 119
Tốc độ làm ấm lại	Có thể giữ ấm thụ động	Cần làm ấm lại chủ động tại bệnh viện	Làm ấm trung tâm (bác sĩ thú y thực hiện)

Việc đánh giá mức độ nặng dựa trên các triệu chứng lâm sàng như có run rẩy hay không, trạng thái ý thức chính xác hơn là chỉ dựa vào số liệu thân nhiệt (tiêu chuẩn phân loại chức năng y học hồi sức thú y). Mất cơn run rẩy có thể xuất hiện trong một khoảng thân nhiệt khá rộng nên các số liệu trên chỉ mang tính tham khảo, việc làm ấm lại cần ưu tiên làm ấm phần thân trung tâm hơn là phần ngoại vi.

Các dấu hiệu khẩn cấp cần kiểm tra

Nếu thấy các dấu hiệu dưới đây sau khi tiếp xúc với rét đậm thì tình trạng hạ thân nhiệt đang diễn ra. Điều thực sự quan trọng là thời điểm cơn run rẩy dừng lại. Đây không phải là dấu hiệu hồi phục mà là tín hiệu nguy hiểm cho thấy chức năng điều hòa thân nhiệt đã bị hỏng. - Run rẩy dữ dội: Triệu chứng điển hình của giai đoạn nhẹ, việc bắt đầu giữ ấm lúc này rất quan trọng - Dừng run rẩy + Suy nhược: Dấu hiệu tiến vào giai đoạn trung bình, đến bệnh viện ngay lập tức - Thay đổi màu nướu: Nhợt nhạt hoặc tím tái có nghĩa là tuần hoàn suy giảm - Nhịp chậm (nhịp tim chậm): Nếu đo được thấp hơn đáng kể so với nhịp tim bình thường tùy giống và kích thước cơ thể, đây là dấu hiệu gợi ý hạ thân nhiệt trung bình đến nặng - Suy giảm ý thức: Nếu phản ứng yếu khi gọi tên thì cần vận chuyển khẩn cấp

Hình ảnh bác sĩ thú y kiểm tra màu nướu và nhịp tim của chó

Những tình huống cần đến bệnh viện ngay lập tức

Nếu thuộc một trong các trường hợp dưới đây, phải đến bệnh viện khẩn cấp 24 giờ ngay lập tức trong khi vẫn giữ ấm trong quá trình di chuyển. • Khi đo thân nhiệt dưới 35℃ • Khi cơn run rẩy dừng lại và cơ thể rũ xuống • Khi hầu như không có phản ứng dù được gọi tên • Khi nướu chuyển màu nhợt nhạt hoặc tím • Khi chó nhỏ, chó con hoặc mèo già có kích thước nhỏ bị tiếp xúc với rét đậm hơn 30 phút Cấm tuyệt đối việc ngâm nước nóng hoặc phun máy sấy trực tiếp một cách vội vàng. Nguyên tắc làm ấm lại trong y học hồi sức thú y đối với hạ thân nhiệt là làm ấm phần thân trung tâm trước hơn là phần ngoại vi, việc áp dụng nhiệt mạnh đột ngột lên bề mặt da không thuộc phương pháp sơ cứu an toàn.

Những bé nào có nguy cơ cao hơn?

Ngay cả khi nhiệt độ như nhau, vẫn có nhóm nguy cơ cao bị hạ thân nhiệt nhanh hơn. - Chó nhỏ·Giống chó cảnh nhỏ (toy): Tỷ lệ trọng lượng trên diện tích bề mặt cơ thể nhỏ nên mất nhiệt nhanh - Chó con dưới 3 tháng·Chó già: Chức năng trung tâm điều hòa thân nhiệt yếu - Giống lông ngắn·Vừa cạo lông: Thiếu lớp cách nhiệt nên dễ bị gió lạnh - Thể hình gầy·Bệnh nhân mãn tính: Thiếu cách nhiệt từ mỡ và cơ - Mèo: Mèo ngoài trời bị ướt do tuyết hoặc mưa sẽ mất nhiệt nhanh chóng, chú ý không chui vào khoang động cơ xe

Việc cần làm ở nhà trước khi đến bệnh viện

Nếu thời gian di chuyển mất từ 20~30 phút trở lên thì hãy bắt đầu làm ấm lại thụ động. Sách giáo khoa y học hồi sức thú y lấy nguyên tắc làm ấm từ phần trung tâm. 1. Lau nhanh lông ướt bằng khăn khô 2. Quấn toàn bộ thân bằng chăn khô (tránh đầu và chân) 3. Đặt chai nước ấm (đã quấn khăn ít nhất 2 lớp) vào nách và bụng 4. Duy trì nhiệt độ trong nhà 25~28℃, chắn gió 5. Không ép uống nước hoặc ăn khi đang ở trạng thái hạ thân nhiệt Động vật bị hạ thân nhiệt, đặc biệt là chó con, có phản xạ nuốt yếu nên cho ăn bằng miệng có nguy cơ viêm phổi hít. Việc cho ăn hoặc bù nước an toàn hơn khi thân nhiệt đã tăng lên một mức độ nào đó và có chỉ định của bác sĩ thú y. Nếu đặt túi sưởi·bóng đèn nhiệt hoặc túi nhiệt trực tiếp lên da có thể gây bỏng hoặc bỏng nhiệt độ thấp, vì vậy phải quấn khăn dày và ưu tiên phương pháp làm ấm phần thân trung tâm nếu có thể.

Lưu ý đặc biệt cho mèo·chó con·động vật già

Mèo có xu hướng che giấu cơn đau nên tình trạng hạ thân nhiệt thường được phát hiện muộn. Trong thời gian rét đậm, nếu thú cưng có thể tiếp cận ngoài trời thì hãy kiểm tra kỹ thân nhiệt, màu nướu và khả năng phản ứng sau khi về nhà. Chó con·mèo con nếu nhiệt độ trực tràng giảm dưới 34.4℃ có thể xuất hiện ức chế hô hấp, nhịp chậm, suy giảm chức năng miễn dịch và có thể kèm theo hạ đường huyết cùng với hạ thân nhiệt nên có thể cần bổ sung đường theo chỉ định của bác sĩ thú y. Động vật già cần điều chỉnh tốc độ làm ấm lại do các bệnh nền tim·thận nên bắt buộc phải được xử lý tại bệnh viện.

Các điểm quản lý phòng ngừa trong đợt rét đậm

Để giảm thiểu tình huống khẩn cấp, việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt trong thời gian có cảnh báo rét đậm là chắc chắn nhất. - Thời gian dạo bộ: Khi nhiệt độ dưới -5℃ thì rút ngắn trong vòng 10~15 phút - Quần áo·Giày ủng: Chó nhỏ·giống lông ngắn mặc áo khoác chống gió, đi giày bảo vệ bàn chân khi có tuyết - Nhiệt độ trong nhà: Duy trì 18~24℃, tránh ngủ gần cửa sổ bị gió lùa - Quản lý lông ướt: Lau khô hoàn toàn chân và bụng bằng khăn ngay sau khi dạo bộ - Cấm chờ trong xe: Trong xe tắt máy sưởi sẽ lạnh nhanh hơn ngoài trời Nếu đang vận hành điểm cho ăn ngoài trời thì việc cung cấp nơi trú ẩn bằng xốp và chăn cách nhiệt cho mèo hoang cũng rất hữu ích.

Hình ảnh chó đi dạo mặc áo giữ ấm và giày ủng mùa đông

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-27

Câu hỏi thường gặp

Nếu dùng máy sấy thổi gió ấm thì có phục hồi nhanh hơn không?

Việc phun trực tiếp là nguy hiểm. Nguyên tắc làm ấm lại hạ thân nhiệt được khuyến nghị trong y học hồi sức thú y là làm ấm phần thân trung tâm (bụng·nách) trước hơn là phần ngoại vi da. Phương pháp gia nhiệt nhanh bề mặt bằng máy sấy không phù hợp với nguyên tắc này nên phương pháp đặt chai nước ấm đã quấn khăn vào nách·bụng an toàn hơn.

Có thể tin vào giá trị đo bằng nhiệt kế đo tai không?

Trong tình huống khẩn cấp thì nhiệt kế trực tràng chính xác hơn. Nhiệt kế đo tai có thể bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ môi trường·lông nên có thể khác với thân nhiệt sâu thực tế. Nếu tập cách sử dụng nhiệt kế trực tràng một lần trong lúc bình thường thì có thể đánh giá tình trạng chính xác hơn khi khẩn cấp.

Nếu thân nhiệt đã trở lại bình thường thì không cần đến bệnh viện sao?

Sau khi trải qua hạ thân nhiệt từ mức nhẹ trở lên, các biến chứng như loạn nhịp·bỏng lạnh có thể xuất hiện sau vài giờ. Đặc biệt chó con hoặc động vật già có thể kèm theo hạ đường huyết nên khuyến nghị kiểm tra tại bệnh viện trong vòng 24 giờ dù cơn run đã dừng và đã lấy lại sức.

Mèo ở ban công 30 phút rồi vào nhà có vẻ ổn. Cần kiểm tra gì?

Hãy kiểm tra màu nướu (hồng là bình thường), nhịp thở, có phản ứng khi gọi tên không, chân·đầu tai có lạnh hơn bình thường không. Nếu có hiện tượng co ro·giảm ăn khác với bình thường thì có thể đang trong quá trình phục hồi hạ thân nhiệt nên cho nghỉ ngơi ở nơi ấm áp và đi khám nếu có thay đổi.

Ngủ ôm túi nhiệt có ổn không?

Tiếp xúc trực tiếp với da có nguy cơ bỏng nhiệt độ thấp. Hãy quấn ít nhất 2 lớp khăn và chỉ đặt ở một bên nơi ngủ để thú cưng có thể tránh xa nếu thấy nóng. Không sử dụng cho thú cưng bị suy giảm ý thức mà phải đưa đến bệnh viện.

Chia sẻ