Thích

Chia sẻ

Phẫu thuật cắt bỏ khối u, có những phương pháp nào? — Tại sao biên giới cắt bỏ quyết định sự tái phát

Miễn dịchHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Phẫu thuật cắt bỏ khối u ở chó·mèo được chia thành 4 loại dựa trên kích thước biên giới (Margin). Việc lựa chọn phạm vi cắt bỏ phù hợp với tính chất khối u là chìa khóa để ngăn ngừa tái phát.

Phẫu thuật cắt bỏ khối u là gì?

Bác sĩ thú y đánh dấu biên giới cắt bỏ xung quanh khối u trước phẫu thuật

Phẫu thuật cắt bỏ khối u là phẫu thuật loại bỏ khối u hình thành trong cơ thể bằng phương pháp ngoại khoa. Điều quan trọng nhất là biên giới (Margin), tức là loại bỏ bao nhiêu mô bình thường cùng với khối u. Nếu biên giới không đủ, tế bào ung thư còn sót lại có thể tái phát, do đó phạm vi cắt bỏ được xác định khác nhau tùy theo loại khối u và mức độ ác tính. Việc kiểm tra tính chất khối u trước bằng sinh thiết là cơ bản trước khi phẫu thuật.

Có 4 loại phẫu thuật cắt bỏ khối u

Chia thành bốn loại dựa trên phạm vi cắt bỏ (biên giới).

Cắt nội nang (Intracapsular): Phương pháp chỉ cạo bên trong khối u. Trong ung thư học ngoại khoa thú y, chỉ được chỉ định rất hiếm, hạn chế trong các tình huống cực kỳ giới hạn như loại bỏ nội dung nang.

Cắt biên giới (Marginal): Loại bỏ ngay bên ngoài lớp vỏ bao quanh khối u. Được lựa chọn khi mục tiêu là giảm kích thước khối u (phẫu thuật giảm nhẹ·giảm khối lượng) hơn là chữa khỏi, hoặc khi cắt rộng khó khăn do hạn chế giải phẫu.

Cắt rộng (Wide): Loại bỏ bao gồm đủ mô bình thường xung quanh khối u. Đây là phẫu thuật tiêu chuẩn cho khối u ác tính, với biên giới 3cm được khuyến nghị cho sarcoma mô mềm, và 1~3cm tùy theo cấp độ mô học cho u tế bào mast.

Cắt căn trị (Radical): Loại bỏ toàn bộ khoang giải phẫu chứa khối u (bao gồm lớp cơ·xương).

Bảng so sánh 4 loại phẫu thuật cắt bỏ khối u

Hạng mục	Cắt nội nang	Cắt biên giới	Cắt rộng	Cắt căn trị
Biên giới (dự phòng)	Bên trong khối u	0cm (lớp vỏ)	1~3cm (tùy loại khối u·cấp độ)	Toàn bộ khoang
Khối u áp dụng	Một số tổn thương dạng nang (hiếm)	Mục đích giảm nhẹ·giảm khối lượng / Hạn chế giải phẫu	Sarcoma mô mềm ác tính·u tế bào mast...	Ung thư xương·ung thư xâm lấn
Nguy cơ tái phát	Cao	Trung bình	Thấp	Rất thấp
Thời gian phục hồi	Ngắn hạn	Ngắn·trung hạn	Trung hạn	Dài hạn (trên vài tháng)
Tổn thương chức năng	Gần như không	Ít	Trung bình	Lớn (bao gồm cắt bỏ chi)

Phân loại phương pháp cắt bỏ dựa trên giáo trình Ung thư học Ngoại khoa Thú y (Veterinary Surgical Oncology). Thời gian phục hồi thay đổi đáng kể tùy theo phạm vi phẫu thuật·trạng thái cá thể nên hãy kiểm tra với bác sĩ thú y phụ trách.

Phẫu thuật nào được quyết định dựa trên điều gì?

Phạm vi cắt bỏ được quyết định bởi ba yếu tố: mức độ ác tính·vị trí·kích thước của khối u. - Mức độ ác tính: Kiểm tra lành tính/ác tính, cấp độ (Grade) bằng sinh thiết trước phẫu thuật. Cấp độ càng cao thì cần biên giới càng rộng. - Vị trí: Chân·bề mặt cơ thể có thể thực hiện cắt rộng, nhưng mặt·cơ quan nội tạng có hạn chế giải phẫu lớn. - Kích thước: Khối u càng lớn thì việc đảm bảo biên giới an toàn càng khó, có thể phải cân nhắc cắt căn trị hoặc cắt bỏ chi. Bác sĩ thú y lập kế hoạch sau khi kiểm tra ranh giới và di căn bằng hình ảnh (CT·siêu âm).

Bác sĩ thú y kiểm tra ranh giới khối u ở chó qua hình ảnh CT

Nếu biên giới không đủ, nguy cơ tái phát·di căn tăng lên

Nếu kết quả kiểm tra bệnh lý sau phẫu thuật cho thấy tế bào ung thư còn sót lại ở biên giới cắt bỏ (Dirty Margin), xác suất tái phát tại cùng vị trí tăng đáng kể. Đặc biệt, các khối u có tính xâm lấn cao như sarcoma mô mềm·u tế bào mast, nếu biên giới mô học được xác định là không hoàn chỉnh (incomplete), nguy cơ tái phát tại chỗ và di căn tăng đáng kể, do đó việc đảm bảo biên giới đầy đủ rất quan trọng. Bắt buộc phải nhận và kiểm tra kết quả bệnh lý sau phẫu thuật, nếu biên giới không đủ cần thảo luận với bác sĩ thú y về việc tiếp tục phẫu thuật lại hoặc xạ trị.

Quản lý sau phẫu thuật như thế nào?

Quản lý phục hồi khác nhau tùy theo phạm vi cắt bỏ. - Đeo vòng cổ Elizabeth: Cần mặc cho đến khi tháo chỉ để ngăn liếm vùng phẫu thuật. - Hạn chế đi dạo: Sau cắt rộng·cắt căn trị cần thời gian nghỉ ngơi đầy đủ theo chỉ định của bác sĩ thú y, tăng dần hoạt động từ những lần đi vệ sinh ngắn. - Quản lý ống dẫn lưu: Phẫu thuật lớn có lắp ống dẫn lưu dịch tiết. Quản lý để vùng không bị ướt. - Kiểm tra kết quả bệnh lý: Khi có kết quả sinh thiết cuối cùng sau phẫu thuật, bắt buộc phải kiểm tra biên giới·di căn. - Khám định kỳ: Theo dõi tái phát bằng hình ảnh theo chu kỳ bác sĩ thú y phụ trách khuyến nghị tùy theo loại khối u·mức độ ác tính.

Chó đang phục hồi sau phẫu thuật với vòng cổ Elizabeth

Mèo cũng áp dụng cùng tiêu chuẩn?

Nguyên tắc cơ bản giống nhau, nhưng sarcoma vị trí tiêm ở mèo (FISS) là đặc biệt. Khối u ác tính thông thường có biên giới cơ bản 2~3cm, nhưng sarcoma vị trí tiêm ở mèo cần cắt bỏ 5cm xung quanh, 2 lớp cơ xuống dưới hoặc bao gồm cả xương để giảm tỷ lệ tái phát. Do phạm vi cắt bỏ lớn như vậy nên xảy ra mất mô đáng kể, trong một số trường hợp có thể kèm theo phẫu thuật tái tạo. Nếu sờ thấy khối u ở vị trí tiêm của mèo, cần kiểm tra khả năng là khối u chứ không phải phản ứng đơn thuần.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-26

Câu hỏi thường gặp

Khối u lành tính cũng cần phẫu thuật?

Vị trí và kích thước là vấn đề. U mỡ không ảnh hưởng chức năng và không phát triển có thể theo dõi. Nhưng nếu phát triển nhanh, hoặc gây loét·chảy máu·cản trở vận động thì dù là lành tính cũng cần loại bỏ.

Có thể điều trị chỉ bằng xạ trị hoặc hóa trị thay vì phẫu thuật?

Tùy theo loại khối u. Các khối u lan rộng toàn thân như u lympho có trường hợp điều trị hóa trị là trọng tâm. Ngược lại, khối u rắn cục bộ như ung thư biểu mô tế bào vảy thì phẫu thuật đảm bảo biên giới đầy đủ là điều trị cơ bản, xác định phạm vi cắt bỏ theo loại khối u và cấp độ. Khi khó đảm bảo biên giới do vị trí hoặc có khả năng khối u còn sót lại ở biên giới cắt bỏ thì có thể kết hợp xạ trị bổ trợ. Như vậy, hầu hết khối u rắn đều chọn phẫu thuật là lựa chọn đầu tiên, xạ trị·hóa trị được sử dụng cùng như điều trị bổ trợ.

Biên giới ra không đủ. Phải làm sao?

Có ba lựa chọn. ① Phẫu thuật lại để cắt bỏ thêm mô còn sót, ② Xạ trị để loại bỏ tế bào ung thư còn sót, ③ Theo dõi. Quyết định tùy theo loại khối u·vị trí·trạng thái vật nuôi sau khi thảo luận với bác sĩ thú y.

Chi phí phẫu thuật khoảng bao nhiêu?

Thay đổi đáng kể tùy theo phạm vi cắt bỏ, thời gian gây mê, có kiểm tra bệnh lý hay không nên khó hướng dẫn chung. Khuyến nghị tư vấn trước báo giá bao gồm CT·sinh thiết tại bệnh viện bạn đến.

Đã lớn tuổi thì có thể phẫu thuật không?

Tuổi không phải là chống chỉ định phẫu thuật. Đánh giá nguy cơ gây mê bằng kiểm tra chức năng tim·thận·gan rồi quyết định. Cần cân nhắc giữa nguy cơ khi để khối u và nguy cơ phẫu thuật.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

So sánh bệnh viện thú y cấp 1 và cấp 2

Tác dụng và hướng dẫn bổ sung Vitamin C

7 giống chó chân ngắn hàng đầu

Tổng hợp hoàn hảo lịch trình hàng ngày và mô hình hoạt động của mèo

Hướng dẫn thuốc Clomipramine cho hành vi

Thuốc Benazepril cho chó, tại sao dùng? — Tác dụng bảo vệ tim·thận và lưu ý

Omeprazole cho chó·mèo là gì? — Tổng hợp hiệu quả và lưu ý của thuốc ức chế axit dạ dày

Mèo cũng có thể huấn luyện được không — Hướng dẫn từng bước từ cơ bản clicker đến thành công đầu tiên

Cơ bản huấn luyện gọi (Come) — Tạo chú chó chạy đến khi gọi

Huấn luyện đi dạo với dây dắt lỏng, bắt đầu như thế nào?

Tài liệu tham khảo

[1] Kudnig S.T., Séguin B., Veterinary Surgical Oncology, 2nd Edition, Wiley-Blackwell, 2022

[2] Vail D.M., Thamm D.H., Liptak J.M., Withrow and MacEwen's Small Animal Clinical Oncology, 6th Edition, Elsevier, 2019

[3] Liptak J.M., Forrest L.J., Soft Tissue Sarcomas - Small Animal Clinical Oncology, Chapter 21, 2013