Thích

Chia sẻ

신장 질환 강아지, 마취해도 괜찮을까 — 보호자가 알아야 할 위험과 안전 관리

Chó bị bệnh thận, có an toàn khi gây mê không — Những rủi ro và quản lý an toàn chủ nuôi cần biết

Miễn dịchHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Gây mê cho chó suy giảm chức năng thận, việc lựa chọn thuốc và quản lý dịch truyền là then chốt. Chúng tôi đã tổng hợp quy trình chủ nuôi cần biết từ kiểm tra trước đến giai đoạn phục hồi.

Gây mê cho chó bệnh thận là gì?

Gây mê cho bệnh nhân bệnh thận là phương pháp gây mê điều chỉnh chính xác thuốc, dịch truyền và huyết áp nhằm giảm thiểu gánh nặng lên thận khi chó suy giảm chức năng thận cần phẫu thuật hoặc xét nghiệm. Trọng tâm là duy trì lưu lượng máu đến thận. Nếu huyết áp giảm trong quá trình gây mê, lưu lượng máu đến thận sẽ giảm, có thể làm tổn thương chức năng thận còn lại, do đó kiểm tra trước và quy trình cá nhân hóa quan trọng hơn nhiều so với gây mê thông thường.

Tại sao gây mê cho bệnh nhân bệnh thận lại nguy hiểm?

Thận là cơ quan bài tiết một lượng đáng kể thuốc gây mê. Khi chức năng thận suy giảm, thuốc có thể tồn tại lâu trong cơ thể khiến độ sâu hoặc thời gian gây mê tăng lên. Ngoài ra, hạ huyết áp thường gặp trong quá trình gây mê dẫn trực tiếp đến giảm lưu lượng máu đến thận. Theo sách giáo khoa gây mê thú y, bệnh nhân bệnh thận mạn tính có nguy cơ tổn thương thận cấp (AKI) sau gây mê cao hơn đáng kể so với bệnh nhân bình thường. Do đó, đánh giá trước và lựa chọn thuốc quyết định kết quả.

Xét nghiệm bắt buộc trước gây mê

- Xét nghiệm máu: Bắt buộc kiểm tra BUN, creatinine, SDMA, điện giải (đặc biệt là kali). - Xét nghiệm nước tiểu: Đánh giá khả năng cô đặc của thận qua tỷ trọng, protein niệu, cặn nước tiểu. - Đo huyết áp: Bệnh nhân thận thường kèm theo tăng huyết áp nên cần ổn định trước. - Đánh giá tim: Kiểm tra tình trạng quá tải qua siêu âm tim hoặc điện tâm đồ. - Xét nghiệm hình ảnh: Siêu âm ổ bụng để xem các bất thường về kích thước và cấu trúc thận.

Thiết bị xét nghiệm máu và siêu âm trước khi gây mê

Tiêu chuẩn cần hoãn hoặc đánh giá lại gây mê

Nếu thuộc các trường hợp sau, an toàn hơn là hoãn lịch gây mê và tiến hành ổn định nội khoa trước. Đó là khi creatinine tăng đột ngột hoặc có tăng kali máu vượt quá giới hạn trên bình thường (khoảng 5,9 mEq/L). Tăng kali máu có thể gây thay đổi điện tâm đồ (ví dụ: kéo dài khoảng P-R) nên phải điều chỉnh bằng canxi, glucose, insulin trước khi tiến hành. Ngoài ra, nếu mất nước hoặc giảm thể tích máu nghiêm trọng, lưu lượng máu đến thận sẽ giảm do hạ huyết áp trong gây mê làm tăng nguy cơ tổn thương thận cấp, do đó phải điều chỉnh bằng dịch truyền trước. Nguyên tắc cũng là ổn định trước khi tiến hành trong trường hợp kèm theo tăng huyết áp không kiểm soát được hoặc thiếu máu nặng. Nếu tiến hành gượng ép, nguy cơ biến chứng thận và tim mạch trong quá trình gây mê sẽ tăng lên.

So sánh thuốc gây mê được khuyến nghị/cần thận trọng cho bệnh nhân thận

Hạng mục	Sử dụng cho bệnh nhân thận	Đặc điểm
Propofol	Khuyến nghị	Tác dụng ngắn, thường dùng làm thuốc gây mê khởi phát
Alfaxalone	Khuyến nghị	Có thể dùng làm thuốc gây mê khởi phát, tính ổn định tim mạch tương đối tốt
Isoflurane/Sevoflurane	Khuyến nghị	Ưu tiên hàng đầu để duy trì gây mê qua đường hô hấp, chuyển hóa qua thận gần như không có
Ketamine	Thận trọng	Có khả năng ức chế cơ tim ở bệnh nhân suy nhược, tránh dùng đơn độc
NSAIDs (Meloxicam v.v.)	Thận trọng	Tránh hoặc sử dụng thận trọng trước và sau gây mê do nguy cơ giảm lưu lượng máu đến thận, hoãn sử dụng nếu phục hồi chưa đầy đủ
Kháng sinh aminoglycoside	Chống chỉ định	Độc tính thận mạnh, tránh dùng ở bệnh nhân thận

Bác sĩ thú y sẽ lựa chọn cuối cùng tùy theo tình trạng bệnh nhân

Liệu pháp truyền dịch: Cốt lõi của gây mê thận

Tiêu chuẩn là bắt đầu truyền dịch tĩnh mạch từ 12~24 giờ trước gây mê để điều chỉnh mất nước. Trong quá trình gây mê, duy trì dịch đẳng trương (LRS, Plasma-Lyte) với tốc độ cao hơn một chút so với bệnh nhân thông thường (5~10mL/kg/giờ) để bảo vệ lưu lượng máu đến thận. Điều chỉnh loại dịch theo mức kali và đồng thời theo dõi lượng nước tiểu và nhịp thở để tránh phù phổi do truyền quá nhiều dịch.

Chó đang được truyền dịch trong quá trình gây mê

Các điểm theo dõi trong quá trình gây mê

- Huyết áp: Mục tiêu là duy trì huyết áp động mạch trung bình trên 70 mmHg. Nếu giảm, cần điều chỉnh thuốc tăng huyết áp và dịch ngay lập tức. - Lượng nước tiểu: Kiểm tra qua ống thông bàng quang xem có đạt trên 1~2mL/kg/giờ hay không. - Nhiệt độ cơ thể: Hạ thân nhiệt làm giảm thêm lưu lượng máu đến thận, tấm sưởi là bắt buộc. - Độ bão hòa oxy·Điện tâm đồ: Phát hiện sớm rối loạn nhịp tim và thiếu oxy. - Đường huyết·Điện giải: Đánh giá lại qua lấy máu giữa chừng khi gây mê kéo dài.

Cần theo dõi thận cả trong giai đoạn phục hồi sau gây mê

Gây mê kết thúc không có nghĩa là mọi chuyện đã xong. Giai đoạn 24~72 giờ sau phục hồi là thời điểm tổn thương thận bộc lộ. Chủ nuôi cần báo ngay cho bệnh viện nếu xuất hiện các dấu hiệu như giảm ăn, nôn mửa, giảm lượng nước tiểu, uể oải sau khi xuất viện. Thông thường, bác sĩ thú y khuyến nghị xét nghiệm lại (BUN·creatinine·SDMA) trong vòng 1~3 ngày sau gây mê để kiểm tra tình trạng phục hồi. Chi tiết liên quan có thể xem thêm tại Hướng dẫn quản lý bệnh thận mạn tính ở chó.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-29

Câu hỏi thường gặp

Chỉ số thận cao nhưng cần phẫu thuật. Gây mê có an toàn không?

Không phải là chống chỉ định tuyệt đối. Nếu bệnh viện đã thực hiện đầy đủ các bước ổn định trước phẫu thuật (bù dịch và điều chỉnh điện giải), sử dụng các loại thuốc gây mê ít gây gánh nặng cho thận (như propofol và isoflurane) cùng với phác đồ truyền dịch phù hợp, thì ngay cả khi chỉ số xét nghiệm cao, việc phẫu thuật vẫn có thể được tiến hành an toàn. Tuy nhiên, chúng tôi khuyến nghị nên lựa chọn bệnh viện có bác sĩ thú y chuyên khoa gây mê.

Cạo vôi răng cũng nguy hiểm cho thận không?

Cạo vôi răng là gây mê ngắn nhưng bệnh nhân thận cần đánh giá như bệnh nhân thông thường. Không được dùng quy trình nhẹ vì ngắn, phải áp dụng truyền dịch·theo dõi huyết áp như nhau.

Nhịn ăn và hạn chế nước trước sau gây mê thực hiện như thế nào?

Nguyên tắc là nhịn ăn thức ăn đặc 8~12 giờ trước gây mê, nhưng bệnh nhân thận mất nước nguy hiểm nên nhiều trường hợp cho uống nước tự do đến 2~4 giờ trước gây mê. Phải tuân thủ hướng dẫn của bệnh viện.

Sau phục hồi cần quản lý như thế nào ở nhà?

Để nhiều bát nước ở nhiều nơi để uống đủ nước, duy trì thức ăn theo đơn, ghi chép hàng ngày tình trạng ăn uống·lượng nước tiểu·nôn mửa. Nếu có dấu hiệu bất thường hãy liên hệ ngay với bệnh viện.

Chi phí gây mê cho bệnh nhân thận có đắt hơn không?

Có thể phát sinh thêm chi phí so với gây mê thông thường do xét nghiệm trước, truyền dịch nhập viện, sử dụng thiết bị theo dõi gây mê. Tuy nhiên đây là chi phí bắt buộc vì an toàn nên chủ nuôi nên tham khảo báo giá trước.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

So sánh bệnh viện thú y cấp 1 và cấp 2

Tác dụng và hướng dẫn bổ sung Vitamin C

7 giống chó chân ngắn hàng đầu

Câu hỏi thường gặp về chứng tràn dịch màng phổi ở mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về chẩn đoán phân biệt ho mãn tính ở mèo — Những điều cốt lõi chủ nuôi cần nắm rõ

Câu hỏi thường gặp về cách chăm sóc chó trong mùa hè và phòng ngừa say nắng — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Lịch tiêm phòng cơ bản cho chó con – Câu hỏi thường gặp Q&A: Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về cách chăm sóc móng chó — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp khi chó con lần đầu tiên đến thăm khám tại bệnh viện thú y — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần nắm rõ

Câu hỏi thường gặp về kiểm tra sức khỏe định kỳ cho chó theo từng độ tuổi — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Tài liệu tham khảo

[1] Langston CE, Eatroff AE, Chronic Kidney Disease, Small Animal Critical Care Medicine, 3rd Ed

[2] Grimm KA et al., Veterinary Anesthesia and Analgesia: The Fifth Edition of Lumb and Jones, 2015

[3] Polzin DJ, Chronic Kidney Disease in Small Animals, Veterinary Clinics of North America, 2011