Thích

Chia sẻ

강아지 안구 돌출·프로프토시스 자주 묻는 질문 Q&A — 보호자가 꼭 알아야 할 핵심

Nếu mắt của chó bị lồi ra — Xử lý cấp cứu proptosis và thời gian vàng

Sức khỏe mắtHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Tình trạng mắt lồi ở chó là một cấp cứu y tế khẩn cấp. Bạn cần nắm rõ các yếu tố như giống chó, nguyên nhân, cách xử trí ngay lập tức và khả năng điều trị. Meongsiljang đã tổng hợp những thông tin cốt lõi mà chủ nuôi cần biết dưới dạng câu hỏi và trả lời.

Tình trạng mắt lồi, hay còn gọi là proptosis, ở chó là một tình trạng cấp cứu khẩn cấp.

Chú chó bị mắt lồi ra khỏi hốc mắt, bác sĩ thú y đang chuẩn bị phẫu thuật

Tình trạng lồi mắt ở chó, hay còn gọi là proptosis, là một trường hợp cấp cứu nghiêm trọng khi nhãn cầu bị lệch ra khỏi hốc mắt một phần hoặc hoàn toàn. Tình trạng này thường do chấn thương gây ra, chẳng hạn như va chạm, tai nạn xe cộ hoặc đánh nhau với những con chó khác, và phổ biến nhất ở các giống chó đầu ngắn (brachycephalic). - Nguyên nhân gây lồi mắt: Phần lớn do chấn thương, và dễ xảy ra hơn ở các giống chó có cấu trúc giải phẫu với hốc mắt nông và mắt nhô ra phía trước như giống chó đầu ngắn. Việc đưa chó đến bệnh viện ngay lập tức là bắt buộc. - Thời điểm xử trí cấp cứu: Càng sớm càng tốt. Được biết, khả năng phục hồi thị lực sẽ cao hơn nếu việc điều trị được thực hiện nhanh chóng, mức độ lệch nhãn cầu ít và phản xạ ánh sáng đồng tử (PLR) vẫn còn hoặc đồng tử vẫn co lại. - Lưu ý cho người chăm sóc: Hãy dùng khăn sạch che phủ để bảo vệ bề mặt mắt khỏi bị khô, tuyệt đối không dùng tay ấn hay đẩy mắt vào. Việc đưa mắt trở lại vị trí sẽ được thực hiện tại bệnh viện dưới gây mê toàn thân, vì vậy hãy đưa chó đến bệnh viện ngay lập tức và tuân theo chỉ dẫn của bác sĩ thú y.

Tại sao tình trạng sa mắt lại xảy ra?

Tình trạng mắt lồi ở chó, hay còn gọi là proptosis, chủ yếu do chấn thương gây ra. Các nguyên nhân điển hình bao gồm va chạm khi chơi đùa, tai nạn xe cộ, đánh nhau với chó khác hoặc té ngã. - Nguy cơ ở các giống chó đầu ngắn: Mắt nằm ở vị trí phía trước và hốc mắt nhỏ khiến chúng rất dễ bị tổn thương khi có tác động lực. Đây là đặc điểm của cấu trúc giải phẫu, đồng thời cũng chịu ảnh hưởng của các yếu tố di truyền. - Cấu trúc cố định nhãn cầu suy yếu: Các mô bao quanh mắt bị suy yếu, khiến mắt dễ bị lồi ra. - Phản ứng sau chấn thương: Khi các mô xung quanh mắt bị tổn thương do va đập, mắt có thể bị đẩy lồi ra ngoài. - Tầm quan trọng của việc phòng ngừa: Việc sử dụng dây dắt và bịt mõm khi ra ngoài là bắt buộc. Cần giảm thiểu các kích thích từ bên ngoài và cung cấp môi trường an toàn cho chó.

Ở các giống chó mặt ngắn (brachycephalic) có mắt nhô ra phía trước, hốc mắt thường nông.

Nguyên nhân chính của sa mắt là gì?

Nguyên nhân chính gây lồi mắt ở chó là chấn thương. Các trường hợp điển hình bao gồm va chạm khi chơi đùa, tai nạn xe cộ, đánh nhau với chó khác hoặc té ngã. - Điểm yếu về giải phẫu của các giống chó mõm ngắn: Mắt nằm ở vị trí phía trước và hốc mắt nhỏ khiến chúng dễ bị tổn thương khi có va chạm. Đây là đặc điểm cấu trúc di truyền, thuộc về giới hạn sinh học. - Suy yếu mô quanh nhãn cầu: Các mô giữ cố định mắt bị yếu đi, làm tăng nguy cơ lồi mắt. - Ảnh hưởng của kích thích bên ngoài: Những chuyển động đột ngột hoặc va đập gây áp lực trực tiếp lên mắt. - Cần thiết phải quản lý phòng ngừa: Bắt buộc phải sử dụng dây dắt và bịt mõm khi ra ngoài, đồng thời đảm bảo không gian chơi đùa an toàn.

Sơ đồ hoạt hình minh họa cơ chế khiến mắt lồi ra ở chó có mõm ngắn.

Việc đưa chó đến bệnh viện ngay lập tức là bắt buộc.

Trong trường hợp mắt bị lồi, việc điều trị càng nhanh thì khả năng bảo tồn thị lực càng cao. Khả năng phục hồi thị lực được biết là tốt hơn khi còn tồn tại phản xạ ánh sáng đồng tử (PLR), đồng tử co lại và mức độ lệch vị trí nhãn cầu ít. Ngược lại, tiên lượng sẽ xấu đi nếu có nhiều cơ vận động nhãn cầu bị rách, giác mạc và củng mạc bị thủng, hoặc xuất huyết tiền phòng (hyphema). Vì không thể tự xử lý tại nhà, bạn cần đưa chó đến bệnh viện ngay lập tức. Càng trì hoãn, tiên lượng càng có thể xấu đi.

Phương pháp xử trí cấp cứu là gì?

Trong trường hợp nhãn cầu bị lồi ra, việc quan trọng nhất là phải bảo vệ bề mặt mắt khỏi tình trạng khô. Bạn hãy dùng một chiếc khăn đã thấm nước sạch (nước muối sinh lý sẽ tốt hơn) đắp lên mắt để ngăn ngừa khô mắt. - Tuyệt đối không ấn hoặc đẩy mắt vào: Việc điều trị nhãn cầu lồi phải được thực hiện tại bệnh viện dưới gây mê toàn thân. Nếu tự ý dùng tay đẩy vào, bạn có thể làm tổn thương thêm các mô. - Di chuyển an toàn: Trong khi bảo vệ mắt, bạn cần đưa chó đến bệnh viện một cách ổn định và an toàn nhất có thể. - Tuân thủ chỉ dẫn của bác sĩ thú y: Sau khi đến bệnh viện, chó cần được khám ngay lập tức. Bác sĩ sẽ đánh giá và đưa ra hướng xử trí, chẳng hạn như bảo tồn nhãn cầu hay phẫu thuật cắt bỏ nhãn cầu (enucleation). - Vai trò của người chăm sóc: Sự quyết đoán và hành động nhanh chóng là yếu tố then chốt để bảo tồn thị lực. Việc đưa chó đến bệnh viện ngay lập tức là yếu tố quyết định.

Chủ nhân dùng khăn ẩm sạch để che mắt cho chú chó bị lồi mắt và đưa đến bệnh viện

Mức độ nguy cơ proptosis (lồi mắt): So sánh theo từng giống chó

Hạng mục	위험도	특징
푸들	낮음	비단두종, 눈구멍이 깊어 충격에 덜 취약
시츄	높음	단두종, 가장 흔한 호발 품종, 눈구멍 얕고 눈 돌출
퍼그	높음	단두종, 호발 품종, 눈이 앞쪽·눈구멍 얕음
라사압소	높음	단두종, 호발 품종, 눈구멍 얕고 눈 돌출

프로프토시스는 단두종(브라키세팔)에서 가장 흔하며, 특히 시츄·퍼그·라사압소에서 잘 발생해요. 눈구멍이 얕고 눈이 앞쪽으로 돌출돼 있기 때문이에요.

Phương pháp điều trị và tiên lượng như thế nào?

Bệnh sa nhãn cầu cần được phẫu thuật ngay lập tức. Thủ thuật phẫu thuật bao gồm việc làm ẩm bề mặt nhãn cầu bằng dung dịch sinh lý, sau đó đưa mắt trở lại vị trí ban đầu dưới gây mê toàn thân và cố định trong 10–14 ngày bằng khâu mí mắt tạm thời (tarsorrhaphy). Nếu tình trạng sưng nề mí mắt nghiêm trọng, có thể cần thực hiện phẫu thuật cắt góc mắt ngoài. - Tầm quan trọng của thời điểm phẫu thuật: Việc điều trị càng nhanh, độ lệch của nhãn cầu càng ít và phản xạ ánh sáng đồng tử còn tồn tại thì khả năng phục hồi thị lực càng cao. Trong trường hợp tổn thương quá nặng, khó bảo tồn, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật lấy mắt. - Chăm sóc sau phẫu thuật: Cần chăm sóc để bảo vệ mắt, đồng thời phòng ngừa nhiễm trùng và tránh làm tổn thương giác mạc. - Các yếu tố quyết định tiên lượng: Tiên lượng thường xấu đi nếu có rách cơ vận động nhãn cầu ngoài, rách giác mạc – củng mạc hoặc xuất huyết tiền phòng. - Lưu ý cho chủ nuôi: Sau phẫu thuật, việc khám sức khỏe định kỳ và duy trì môi trường sống an toàn là bắt buộc.

Cảnh phẫu thuật đưa mắt của chó trở lại vị trí ban đầu

Việc ngăn ngừa tái phát và phòng bệnh là rất quan trọng.

Lồi mắt thường do chấn thương gây ra, vì vậy việc quản lý môi trường để giảm thiểu tai nạn và va chạm là ưu tiên hàng đầu. Khi ra ngoài, hãy sử dụng dây dắt, đảm bảo khu vực vui chơi an toàn và hạn chế các tiếp xúc thô bạo với chó khác. Đặc biệt, các giống chó đầu ngắn có mắt nhô ra phía trước nên dễ bị tổn thương hơn khi chịu tác động lực, do đó cần đặc biệt chú ý. Phòng ngừa là yếu tố quan trọng nhất.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-06-03

Câu hỏi thường gặp

Mắt của chó bị lồi ra, tôi nên xử lý như thế nào tại nhà?

Dùng khăn mềm thấm nước sạch (nước muối sinh lý càng tốt) đắp lên mắt để giữ ẩm, tuyệt đối không được ấn hoặc cố đẩy mắt vào. Việc đưa nhãn cầu về lại vị trí cần được thực hiện dưới gây mê toàn thân tại bệnh viện, vì vậy hãy đưa chó đến cơ sở thú y ngay lập tức.

Sa mắt thường gặp ở những giống chó nào?

Tình trạng này thường gặp nhất ở các giống chó đầu ngắn như Shih Tzu, Pug và Lhasa Apso, do vị trí mắt nằm ở phía trước và hốc mắt nông.

Sau khi bị lồi mắt, thị lực có thể phục hồi được không?

Việc điều trị càng nhanh, tình trạng lệch trục nhãn cầu càng ít và phản xạ ánh sáng đồng tử còn tồn tại thì khả năng phục hồi thị lực càng cao. Ngược lại, nếu có rách cơ vận động nhãn cầu ngoài, rách giác mạc – củng mạc hoặc xuất huyết tiền phòng thì tiên lượng sẽ xấu hơn.

Có thể tái phát không?

Lồi mắt (proptosis) thường do chấn thương gây ra. Không có nghĩa là mắt đó sẽ nhất định bị lồi ra lần nữa, nhưng để giảm thiểu tai nạn, bạn cần sử dụng dây dắt khi ra ngoài và quản lý môi trường sống an toàn cho chó.

Bệnh lồi mắt có thể khỏi mà không cần phẫu thuật không?

Việc tự phục hồi mà không phẫu thuật là rất khó. Mắt bị lồi ra cần được đưa trở lại vị trí ban đầu dưới gây mê toàn thân và cố định bằng khâu mí mắt tạm thời; càng trì hoãn, tiên lượng càng xấu đi.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 thực phẩm bổ sung cho mắt chó năm 2026

Tổng hợp những gợi ý hàng đầu và tiêu chí lựa chọn khi chăm sóc chó bị viêm màng bồ đào

7 nguyên tắc chăm sóc quan trọng sau khi xét nghiệm nước mắt (Schirmer) cho chó, do bác sĩ thú y chỉ định

Chỉ số hồng cầu lưới là gì? — Xét nghiệm then chốt phân biệt nguyên nhân thiếu máu ở thú cưng

Xét nghiệm thời gian đông máu (PT·aPTT), ý nghĩa là gì?

Ý nghĩa tỷ lệ Albumin/Globulin (A/G)

Xét nghiệm Aldosterone (Hạ Aldosterone)

Xét nghiệm enzyme tuyến tụy (cPLI·fPLI), tại sao cần thiết?

Xét nghiệm kích thích ACTH (chẩn đoán Cushing)

Phẫu thuật thay khớp háng nhân tạo cho chó, khi nào cần thiết và quá trình phục hồi như thế nào?

Tài liệu tham khảo

[1] Clinical Atlas of Canine and Feline Ophthalmic Disease, 2nd Ed. 2023.

[2] The Dog Care Handbook, Things I Wish My Vet Had Told Me. 2022.

[3] Gilger BC et al. Traumatic ocular proptoses in dogs and cats: 84 cases (1980-1993). J Am Vet Med Assoc. 1995;206(8):11.