Thích

Chia sẻ

Hướng dẫn hoàn chỉnh về chuẩn bị và quá trình sinh nở cho chó

Miễn dịchHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Tổng hợp toàn bộ quá trình sinh nở mà chủ nuôi cần biết, từ chuẩn bị cuối thai kỳ, 3 giai đoạn sinh nở, đến nhận định tình huống khẩn cấp. Cùng tìm hiểu cách sơ cứu cho chó con mới sinh.

Sinh nở ở chó là gì? Những điều cốt lõi chủ nuôi cần biết

Chủ nuôi nhẹ nhàng xoa bụng bên cạnh chó mẹ cuối thai kỳ

Quá trình sinh nở ở chó thường diễn ra khoảng 63~65 ngày tính từ ngày phối giống (ngày phối giống đầu tiên), rộng hơn là trong khoảng 60~70 ngày, là hiện tượng sinh lý tự nhiên chia thành 3 giai đoạn: chuyển dạ, đẻ và hậu sản. Chuẩn bị chiếm 80%. Hãy chuẩn bị sẵn sàng từ 1 tuần trước ngày dự kiến sinh: lồng đẻ, nhiệt kế, khăn sạch và số điện thoại liên hệ ban đêm của bệnh viện thú y. Nếu chuyển dạ bắt đầu nhưng không có chó con nào ra sau hơn 2 giờ, hoặc cơn đau đẻ mạnh kéo dài hơn 20 phút mà không tiến triển sinh nở thì phải đưa đến bệnh viện ngay lập tức.

Dự đoán thời gian mang thai và thời điểm sinh

Thời gian mang thai của chó trung bình khoảng 63 ngày nhưng có sự khác biệt lớn giữa các cá thể nên thường sinh trong khoảng 60~70 ngày. Để biết chính xác ngày dự sinh, tính toán dựa trên thời điểm rụng trứng sẽ chính xác hơn là thời điểm phối giống. Vì ngay cả khi phối giống cùng ngày, thời điểm rụng trứng và thụ tinh khác nhau sẽ dẫn đến sự chênh lệch ngày sinh. Xét nghiệm hormone hoàng thể (LH) hoặc đo nồng độ progesterone tại bệnh viện thú y sẽ giúp ước lượng ngày rụng trứng và thời điểm sinh. Khi sinh sắp đến, nhiệt độ trực tràng có xu hướng giảm nhẹ so với bình thường, hạ thân nhiệt nhẹ trước và sau sinh có thể là bình thường. Từ thời điểm này khả năng chuyển dạ bắt đầu ngay rất cao nên hãy quan sát chó mẹ cẩn thận.

Danh sách kiểm tra đồ dùng chuẩn bị sinh

Hạng mục	Mục đích sử dụng	Thời điểm chuẩn bị
Lồng đẻ	Không gian an toàn cho chó mẹ và chó con	2 tuần trước sinh
Nhiệt kế số	Dự đoán thời điểm sinh bằng cách phát hiện giảm nhiệt độ	1 tuần trước sinh
Trên 10 khăn sạch	Lau chó con, giữ ấm cho chó mẹ	1 tuần trước sinh
Chỉ nha khoa·kéo khử trùng	Buộc và cắt rốn (nếu cần)	1 tuần trước sinh
Cân điện tử (đơn vị 1g)	Đo cân nặng chó con sơ sinh	1 tuần trước sinh
Số điện thoại liên hệ ban đêm của bệnh viện thú y	Chuẩn bị cho tình huống khẩn cấp	2 tuần trước sinh

Hãy lắp đặt lồng đẻ từ 2 tuần trước để chó mẹ có thể làm quen trước

3 giai đoạn sinh — Diễn biến theo khung giờ

Quá trình sinh của chó diễn ra qua 3 giai đoạn. Giai đoạn 1 (mở cổ tử cung) kéo dài 6~24 giờ, tử cung bắt đầu co bóp, chó mẹ bồn chồn, thở hổn hển và có hành vi làm tổ. Giai đoạn 2 (đẻ) là giai đoạn chó con ra ngoài cùng với cơn đau đẻ thực sự, chó con đầu tiên thường ra trong vòng 30 phút~2 giờ sau khi bắt đầu chuyển dạ. Khoảng cách giữa các chó con trung bình 30 phút~1 giờ nhưng tối đa 4 giờ vẫn là bình thường. Giai đoạn 3 (hậu sản) là giai đoạn mỗi chó con đi kèm một nhau thai.

Chó mẹ sau khi sinh đang cho chó con sơ sinh bú sữa trong lồng đẻ

Dấu hiệu nguy hiểm cần đưa đến bệnh viện ngay lập tức

Nếu gặp bất kỳ trường hợp nào dưới đây, đừng chần chừ mà phải được cấp cứu ngay. ① Cơn đau đẻ mạnh kéo dài hơn 20 phút nhưng không có chó con ra ② Cơn đau đẻ nhẹ kéo dài hơn 2 giờ ③ Khoảng cách giữa các chó con kéo dài hơn 4 giờ ④ Có dịch màu đen xanh từ âm hộ nhưng không có chó con ra ⑤ Nhiệt độ chó mẹ trên 39.5℃ hoặc dưới 36℃ ⑥ Chó mẹ mất ý thức hoặc co giật. Trong những trường hợp này có thể có nguy cơ liệt tử cung, khó đẻ, sản giật nên có thể cần mổ lấy thai.

Những việc chủ nuôi cần hỗ trợ trong khi sinh

Về cơ bản, chó tự sinh con, bóc màng ối và cắn đứt rốn. Chủ nuôi ưu tiên hàng đầu là quan sát yên lặng. Tuy nhiên nếu chó mẹ không thể bóc màng ối thì hãy lau mặt chó con trước bằng khăn sạch để hỗ trợ hô hấp. Nếu không thể cắt rốn thì buộc chỉ nha khoa cách rốn chó con khoảng 2~3cm và cắt bên ngoài điểm đó bằng kéo đã khử trùng. Ngay sau khi chó con ra hãy đưa ngay đến chó mẹ để bú sẽ hỗ trợ hành vi làm mẹ và co bóp tử cung.

Hình ảnh các dụng cụ vô trùng như kéo, chỉ nha khoa, khăn, cân điện tử được sắp xếp gọn gàng khi chó sinh

Điểm chăm sóc 24 giờ đầu cho chó con sơ sinh

Chó con sơ sinh không có khả năng điều chỉnh thân nhiệt nên giữ ấm là quan trọng nhất. Duy trì nhiệt độ bên trong lồng đẻ ở mức 29~32℃ trong tuần đầu tiên. - Tiêu thụ sữa đầu: Phải cho ăn sữa đầu của chó mẹ càng sớm càng tốt sau khi sinh để truyền miễn dịch. - Đo cân nặng: Đo mỗi ngày cùng một giờ với đơn vị 1g để kiểm tra cân nặng có tăng đều đặn không. - Kiểm tra hô hấp·tiếng khóc: Nếu không khóc hoặc có màu tím ngay sau khi sinh thì phải đưa đến bệnh viện ngay lập tức. Nếu cân nặng lúc sinh thấp hơn 25% so với trung bình của giống thì nguy cơ tử vong ở chó con sơ sinh cao.

Lưu ý chăm sóc chó mẹ sau sinh

Trong 24 giờ sau sinh, chó mẹ có dịch màu xanh~đỏ đen (sản dịch) là bình thường. Tuy nhiên nếu thấy dịch có mùi hôi hoặc mủ thì là dấu hiệu nghi ngờ nhiễm trùng tử cung (tử cung tích mủ). Ngoài ra nếu chó mẹ run, co giật, thở hổn hển trong vòng 1~3 tuần sau sinh thì có thể có nguy cơ sản giật (hạ canxi máu) cần cấp cứu. Đặc biệt chó nhỏ có nguy cơ sản giật cao nên cần chú ý. Vì nhu cầu năng lượng của chó mẹ tăng cao trong thời kỳ cho con bú nên phải cung cấp đủ lượng thức ăn chuyên dụng cho thai kỳ·cho con bú theo chế độ tự do để đảm bảo tiết đủ sữa mẹ.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-20

Câu hỏi thường gặp

Đã qua ngày dự sinh nhưng không có cơn đau đẻ. Có ổn không?

Nếu đã quá 65 ngày kể từ ngày phối giống mà chó mẹ chưa có dấu hiệu chuyển dạ, hãy đưa đến bệnh viện thú y để siêu âm và kiểm tra hormone. Khi thai quá ngày dự sinh (thai già tháng), nguy cơ thai chết lưu sẽ tăng cao, có thể cần phải kích thích sinh hoặc mổ lấy thai.

Chó con ra ngược có bình thường không?

Chó thường sinh theo tư thế mông trước (chân ra trước) và được coi là bình thường. Tuy nhiên nếu chỉ có chân ra và dừng hơn 20 phút thì là tình huống cần hỗ trợ nên hãy liên hệ bệnh viện.

Chó mẹ không chăm sóc chó con. Phải làm sao?

Nếu chó mẹ thờ ơ hoặc từ chối thì chủ nuôi phải trực tiếp giữ ấm, cho uống sữa, kích thích đi vệ sinh (kích thích hậu môn bằng gạc ấm). Cho ăn sữa công thức chuyên dụng cho chó cách 2~3 giờ và tư vấn ngay với bác sĩ thú y.

Sau sinh bao nhiêu ngày thì nên đến bệnh viện thú y?

Nên cho cả mẹ và các con chó đều được khám trong vòng 24–48 giờ sau khi sinh. Với chó mẹ, bác sĩ sẽ kiểm tra tình trạng tử cung và xem có còn nhau thai sót lại không; với chó con, sẽ kiểm tra các vấn đề như hở hàm ếch, nhiễm trùng rốn và cân nặng.

Có thể mang thai lần sau khi nào?

Khoa sản khoa thú y khuyến nghị phối giống lần sau sau khi bỏ qua 1~2 chu kỳ động dục (khoảng 1 năm 6 tháng~2 năm sau) vì sức khỏe chó mẹ. Sinh liên tục gây áp lực lớn cho cả chó mẹ và chó con.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

So sánh bệnh viện thú y cấp 1 và cấp 2

Tác dụng và hướng dẫn bổ sung Vitamin C

7 giống chó chân ngắn hàng đầu

Di truyền và đặc điểm của mèo tam thể (Calico) — Tại sao hầu hết là cái?

Xử lý khẩn cấp ngộ độc vật nuôi

Hướng dẫn sơ cứu cơ bản cho thú cưng — Cách xử lý hồi sinh tim phổi, nghẹt thở và chảy máu

Nguyên nhân và điều trị loét giác mạc ở mèo

Thức ăn nướng lò là gì? Ưu nhược điểm và tiêu chí lựa chọn

Nguyên nhân và cách chăm sóc viêm dạ dày ở chó

Gây mê phẫu thuật cho chó, có an toàn không? Từ đánh giá rủi ro đến chăm sóc phục hồi

Tài liệu tham khảo

[1] Münnich, A. and Küchenmeister, U. (2014). Causes, diagnosis and therapy of common diseases in neonatal puppies in the first days of life. Reprod. Domest. Anim. 49 (Suppl 2): 64–74.

[2] Mila H, Grellet A, Chastant-Maillard S. Prognostic value of birth weight and early weight gain on neonatal and pediatric mortality: a longitudinal study on 870 puppies. 7th International Symposium on Canine and Feline Reproduction, 2012.

[3] Johnston, S.A. (2017). Veterinary Surgery: Small Animal, 2nd Edition.

[4] Lavely, J.A. (2006). Pediatric neurology of the dog and cat. Vet. Clin. North Am. Small Anim. Pract. 36 (3): 475–501.