Khối u tuyến thượng thận ở chó là gì? — Câu hỏi thường gặp dành cho chủ nuôi về triệu chứng, chẩn đoán và điều trị

Khối u/Ung thưHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Khối u tuyến thượng thận ở chó thường không biểu hiện rõ ràng trong giai đoạn đầu, khiến việc phát hiện sớm trở nên khó khăn. Dưới đây là những thông tin cốt lõi mà chủ nuôi cần nắm rõ.

Khối u tuyến thượng thận ở chó là gì?

Sơ đồ giải phẫu minh họa khối u ở tuyến thượng thận của chó

Khối u tuyến thượng thận ở chó là khối u phát triển tại tuyến thượng thận (vỏ thượng thận), gây rối loạn chức năng của tuyến này. Điển hình là các khối u có chức năng (khối u nội tiết) tiết quá nhiều cortisol; những khối u này có thể là u lành tính (adenoma) hoặc u ác tính (adenocarcinoma), với tỷ lệ giữa lành tính và ác tính tương đương nhau. Một số trường hợp là khối u không có chức năng, không tiết hormone. Khoảng 15% các ca tăng chức năng vỏ thượng thận tự phát (bệnh Cushing) ở chó bắt nguồn từ các khối u tuyến thượng thận này. Bệnh thường gặp hơn ở chó trung niên và cao tuổi, với nguy cơ cao hơn ở các giống như Dachshund, Boxer, Boston Terrier và Poodle Miniature. Vì các triệu chứng tiến triển chậm nên giai đoạn đầu khó nhận biết, việc khám sức khỏe định kỳ là rất quan trọng. Bác sĩ thú y sẽ nghi ngờ và chẩn đoán phân biệt khối u tuyến thượng thận thông qua xét nghiệm máu và siêu âm bụng, vì đây là một bệnh lý có thể ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể.

Nguyên nhân chính của khối u tuyến thượng thận là gì?

Nguyên nhân chính xác của khối u tuyến thượng thận vẫn chưa được làm rõ. Tuy nhiên, hội chứng Cushing (tăng sản xuất vỏ tuyến thượng thận) thường gặp hơn ở chó trung niên và cao tuổi, và một số giống như Dachshund, Boxer, Boston Terrier và Poodle Miniature có nguy cơ mắc bệnh cao hơn, cho thấy tuổi tác và giống chó có thể là yếu tố nguy cơ. Các tế bào vỏ tuyến thượng thận tăng sinh bất thường, dẫn đến việc tiết ra quá mức hoặc không kiểm soát được các hormone như cortisol, gây ra nhiều ảnh hưởng khác nhau trên toàn cơ thể. Vì bệnh tiến triển chậm và âm thầm nên rất khó nhận biết những thay đổi ở giai đoạn đầu. Hiện chưa có phương pháp phòng ngừa được thiết lập, nhưng việc phát hiện sớm thông qua kiểm tra sức khỏe định kỳ sẽ hỗ trợ rất lớn cho quá trình chẩn đoán và điều trị.

Ảnh chụp dưới kính hiển vi cho thấy sự tăng sinh bất thường của tế bào trong mô tuyến thượng thận.

Các triệu chứng chính của khối u tuyến thượng thận là gì?

Triệu chứng của khối u tuyến thượng thận thay đổi tùy thuộc vào việc khối u có tiết hormone hay không. Khối u chức năng tiết cortisol gây ra hội chứng Cushing (tăng sản tuyến thượng thận), dẫn đến các triệu chứng như uống nhiều nước và đi tiểu nhiều (PU/PD), ăn nhiều, bụng chướng (bụng ếch), uể oải, suy nhược cơ, thở hổn hển, da mỏng đi hoặc rụng lông đối xứng hai bên. Khối u không chức năng không tiết hormone thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, khiến việc phát hiện bệnh bị chậm trễ. Đặc biệt, khối u tuyến thượng thận ác tính có thể xâm lấn vào các mạch máu lân cận (như tĩnh mạch hoành phúc mạc, tĩnh mạch chủ dưới, v.v.). Khi khối u xâm nhập vào mạch máu, có thể gây chảy máu đột ngột trong khoang bụng, dẫn đến sốc. Nếu chó có triệu chứng uống nhiều, đi tiểu nhiều và ăn nhiều lặp đi lặp lại, nên đưa đến khám sớm. Khi các triệu chứng trở nên rõ rệt, khối u thường đã tiến triển, do đó chẩn đoán sớm là yếu tố then chốt.

Hình ảnh chú chó suy nhược do khối u tuyến thượng thận, kèm theo tình trạng bụng chướng và suy giảm sức mạnh cơ bắp.

Các dấu hiệu cần đưa chó đến bệnh viện ngay lập tức

Nếu chó đột ngột mệt mỏi, chán ăn, nôn hoặc tiêu chảy lặp đi lặp lại, nướu nhợt nhạt, rơi vào trạng thái sốc như sắp ngất xỉu hoặc ý thức mơ hồ, cần đưa đến bệnh viện ngay lập tức. Khối u ác tính ở tuyến thượng thận có thể xâm lấn các mạch máu lân cận, gây chảy máu đột ngột vào khoang bụng, dẫn đến tình trạng cấp cứu đe dọa tính mạng. Ngoài ra, nếu chó đồng thời xuất hiện tiểu nhiều, ăn nhiều và bụng chướng, nên đưa đi kiểm tra càng sớm càng tốt.

Khối u tuyến thượng thận được chẩn đoán như thế nào?

Khối u tuyến thượng thận được chẩn đoán dựa trên tổng hợp nhiều xét nghiệm. Trước tiên, xét nghiệm máu được thực hiện để đánh giá tình trạng hormone như cortisol, sau đó các xét nghiệm chức năng như kích thích ACTH hoặc ức chế dexamethasone liều cao (HDDST) được dùng để xác nhận hội chứng Cushing và tìm ra nguyên nhân. Siêu âm ổ bụng giúp quan sát kích thước, hình dạng của tuyến thượng thận cũng như mức độ xâm lấn của khối u vào các mạch máu hoặc mô xung quanh, từ đó hỗ trợ phân biệt giữa nguyên nhân từ tuyến yên và tuyến thượng thận. Khi cần thiết, chụp CT hoặc MRI được chỉ định để xác định chính xác hơn kích thước khối u, mức độ xâm lấn mạch máu và khả năng di căn; tuy nhiên, các phương tiện hình ảnh này chỉ cho biết vị trí mà không thể xác định được liệu mô đó có đang tiết quá mức hormone hay không. Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ dưới hướng dẫn siêu âm (FNA) có thể xác định nguồn gốc khối u (ví dụ: có xuất phát từ vỏ tuyến thượng thận hay không), nhưng việc phân biệt khối u lành tính hay ác tính vẫn còn khó khăn. Việc chẩn đoán chính xác là yếu tố thiết yếu để xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp.

Có những phương pháp điều trị nào cho khối u tuyến thượng thận?

Việc điều trị u tuyến thượng thận phụ thuộc vào tính chất, vị trí của khối u và mức độ di căn. Đối với u tuyến thượng thận có hoạt động nội tiết, phương pháp điều trị ưu tiên là phẫu thuật cắt bỏ tuyến thượng thận chứa khối u (phẫu thuật cắt tuyến thượng thận). Tuy nhiên, nếu khối u có kích thước lớn, xâm lấn vào các mạch máu hoặc cơ quan lân cận, hoặc đã di căn, thì phẫu thuật sẽ gặp nhiều khó khăn. Ngay cả khi được thực hiện bởi bác sĩ phẫu thuật giàu kinh nghiệm, nguy cơ biến chứng và tử vong trước và sau mổ vẫn tương đối cao, do đó cần quyết định thận trọng. Trong trường hợp phẫu thuật khó thực hiện hoặc cần hỗ trợ điều trị, việc kiểm soát nội khoa bằng các loại thuốc như Mitotane (o,p'-DDD) hoặc Trilostan sẽ được áp dụng để điều hòa lượng cortisol tiết ra quá mức. Phương pháp điều trị phù hợp cần được xác định riêng biệt cho từng trường hợp sau khi tham khảo ý kiến bác sĩ thú y, dựa trên tình trạng khối u và thể trạng của bệnh nhân. Trong suốt quá trình điều trị, việc khám và theo dõi định kỳ là bắt buộc.

Hình ảnh một chú chó đang hồi phục sau phẫu thuật khối u tuyến thượng thận

Bảng so sánh theo phương pháp điều trị

Hạng mục	적용 시기	효과	부작용
수술(부신절제술)	종양이 국소적이고 절제 가능할 때	높음(완전 제거 시 근치 기대)	수술 전후 합병증·사망 위험이 비교적 높음
미토테인(o,p'-DDD)	수술이 어렵거나 전이가 있을 때	코르티솔 과다 분비 조절	부신피질 손상 등 부작용 가능, 모니터링 필요
트릴로스탄	호르몬 과다 증상 조절이 필요할 때	코르티솔 합성 억제	정기적인 용량 조절·모니터링 필요

수술은 기능성 부신 종양의 우선 치료로 고려되고, 미토테인·트릴로스탄은 과도한 코르티솔 분비를 조절하는 내과적 관리예요. 치료 방법은 종양의 크기·위치·전이 여부와 환자 상태에 따라 달라지므로 수의사와 상의 후 결정해야 해요.

Các điểm cần lưu ý khi chăm sóc chó tại nhà

Việc dùng thuốc cho chó cần được thực hiện chính xác. Bạn nên ghi chép đều đặn lượng thức ăn và nước uống của chó, đồng thời điều chỉnh mức độ vận động phù hợp. Để giảm căng thẳng, hãy duy trì một môi trường yên tĩnh và giữ cho chó có nhịp sinh hoạt ổn định. Nếu phát hiện bất kỳ tác dụng phụ nào từ thuốc, hãy thông báo ngay cho bác sĩ thú y. Đừng bỏ qua các cuộc kiểm tra định kỳ và hẹn tái khám tại phòng khám. Việc chăm sóc kỹ lưỡng tại nhà đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả điều trị.

Bức tranh về một chú chó đang nghỉ ngơi thoải mái trong môi trường yên tĩnh, với thuốc và nước đã được chuẩn bị sẵn.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-06-07

Câu hỏi thường gặp

Khối u tuyến thượng thận ở chó có thể điều trị được không?

Có thể điều trị được. Các khối u tuyến thượng thận có chức năng có thể được loại bỏ bằng phẫu thuật (cắt bỏ tuyến thượng thận) hoặc kiểm soát việc tiết quá mức cortisol bằng các loại thuốc như mitotane (o,p'-DDD) và trilostan. Việc phát hiện sớm và phác đồ điều trị phù hợp với từng bệnh nhân là rất quan trọng.

Khối u tuyến thượng thận có lây sang chó khác không?

Không. Khối u tuyến thượng thận không lây nhiễm. Mặc dù có thể có yếu tố di truyền, nhưng bệnh không lây trực tiếp từ con này sang con khác.

Nếu chó bị u tuyến thượng thận, thì thời gian sống còn lại là bao lâu?

Tùy thuộc vào phương pháp điều trị và tình trạng khối u. Nếu được phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn, tuổi thọ của chó có thể được kéo dài đáng kể; ngoài ra, cũng có thể kiểm soát và quản lý bằng cách dùng thuốc để điều chỉnh nội tiết tố. Tuy nhiên, phẫu thuật khối u tuyến thượng thận tiềm ẩn nguy cơ biến chứng và tử vong, nên tiên lượng sẽ thay đổi tùy theo tình trạng bệnh nhân. Do đó, để có dự báo chính xác nhất, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ thú y trực tiếp chăm sóc chó.

Có thể phòng ngừa được không?

Hiện chưa có biện pháp phòng ngừa chính xác. Tuy nhiên, việc khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện bệnh sớm. Càng lớn tuổi, chó càng cần được kiểm tra sức khỏe thường xuyên.

Trong quá trình điều trị bằng thuốc, nếu xuất hiện tác dụng phụ thì cần làm gì?

Nếu xuất hiện các tác dụng phụ như giảm cảm giác ngon miệng, nôn mửa, tiêu chảy hoặc sốc, hãy thông báo ngay cho bác sĩ thú y. Có thể cần điều chỉnh phác đồ dùng thuốc.

Chia sẻ