Thích

Chia sẻ

Cách đọc chỉ số BUN và creatinine ở chó — Giải thích kết quả xét nghiệm chức năng thận

ThậnHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bài viết này tổng hợp cách chủ nuôi tự giải thích các chỉ số BUN, creatinine và SDMA trên đơn xét nghiệm máu của chó, cùng với các ngưỡng bình thường và ý nghĩa theo từng giai đoạn.

Chỉ số thận của chó — Tổng quan các điểm chính

Chụp cận cảnh kết quả xét nghiệm thận của chó

Chỉ số thận của chó là thuật ngữ chung chỉ ba chỉ số chức năng thận được xác định qua xét nghiệm máu: BUN (nitơ ure), creatinine và SDMA. Điều quan trọng nhất không phải là một con số đơn lẻ mà là xu hướng biến đổi. So với một lần xét nghiệm, việc theo dõi diễn biến qua các lần xét nghiệm lặp lại cách nhau 6 tháng đến 1 năm sẽ phản ánh chính xác hơn tình trạng sức khỏe thận của chó. Ngay cả khi chỉ số nằm trong khoảng bình thường, nếu có xu hướng tăng dần, đó có thể là dấu hiệu của bệnh thận giai đoạn đầu.

BUN, creatinin và SDMA lần lượt có ý nghĩa gì?

Ba chỉ số này đều phản ánh khả năng lọc chất thải của thận, nhưng mức độ nhạy khác nhau. - BUN (Nitơ ure): Là chất thải từ quá trình chuyển hóa protein. Chỉ số này dễ biến động do chịu ảnh hưởng bởi chế độ ăn, tình trạng mất nước hoặc xuất huyết đường tiêu hóa. - Creatinine (Creatinin): Là chất thải được sản xuất ổn định từ cơ bắp. Chỉ số này phản ánh chức năng thận ổn định hơn so với BUN. - SDMA (Dimethylarginine đối xứng): Là chỉ số phát hiện sớm, bắt đầu tăng khi chức năng thận suy giảm khoảng 40%. SDMA phát hiện thay đổi nhanh hơn nhiều so với Creatinine (thường tăng khi thận suy giảm khoảng 75%) và ít bị ảnh hưởng bởi tuổi tác, kích thước cơ thể hay khối lượng cơ bắp, nên cho kết quả ổn định hơn.

Mức độ bình thường của các chỉ số thận ở chó (giá trị tham khảo)

Hạng mục	정상 범위	주의 단계	비고
BUN	8~25 mg/dL	25~50 mg/dL	식이·탈수에 영향 큼
크레아티닌	0.3~1.3 mg/dL	1.4~2.8 mg/dL	근육량에 영향
SDMA	0~14 µg/dL	14~20 µg/dL	조기 발견용
요비중(USG)	1.030 이상	1.013~1.029	함께 봐야 의미 있음

검사 기관·기기별 참고치가 다를 수 있어요. 꼭 검사지의 참고 범위 칸과 비교하세요.

Với chỉ số này, cần đưa chó đến tái khám tại bệnh viện ngay lập tức.

Nếu chỉ số creatinin vượt quá 2,8 mg/dL, BUN vượt quá 50 mg/dL hoặc SDMA vượt quá 25 µg/dL dù chỉ một lần, chó cần được thực hiện các xét nghiệm bổ sung (xét nghiệm nước tiểu, đo huyết áp và siêu âm ổ bụng). Tình trạng càng khẩn cấp nếu kèm theo giảm ăn, nôn mửa, khát nước nhiều và đi tiểu nhiều. Ngay cả khi chó trông khỏe mạnh, chức năng thận phải suy giảm trên 75% thì creatinin mới vượt ra ngoài ngưỡng bình thường, do đó không nên xem nhẹ tình trạng "tăng nhẹ một lần".

Chỉ số hơi cao một chút — Liệu có phải là vấn đề thực sự về thận không?

BUN và creatinine có thể biến động do các yếu tố ngoài thận. Trước khi xét nghiệm, cần kiểm tra các điểm sau để xác định xem có thực sự là vấn đề về thận hay không. - Tình trạng nhịn ăn: BUN có thể tăng tạm thời ngay sau khi ăn chế độ giàu protein. Khuyến cáo nhịn ăn 12 giờ trước khi xét nghiệm. - Tình trạng mất nước: Sau những ngày nắng nóng, nôn mửa hoặc tiêu chảy, BUN có thể tăng do các yếu tố ngoài thận (tăng tiền thận). - Khối lượng cơ: Chó lớn có nhiều cơ thường có mức creatinine hơi cao, trong khi chó già hoặc chó bị teo cơ thường có mức thấp hơn. - Kết quả đơn lẻ so với xu hướng: Không nên kết luận chỉ dựa trên một lần xét nghiệm mà nên khuyến cáo xét nghiệm lại sau 2–4 tuần.

Phân loại IRIS — 4 giai đoạn của bệnh thận

Hiệp hội Nghiên cứu Thận Quốc tế (IRIS) phân chia bệnh thận mạn tính thành 4 giai đoạn dựa trên nồng độ creatinine. Giai đoạn càng cao đồng nghĩa với chức năng thận còn lại càng ít. Việc xác định giai đoạn được thực hiện dựa trên giá trị trung bình của ít nhất hai lần đo lặp lại trong trạng thái nhịn ăn và đủ nước. Không xác định giai đoạn chỉ dựa trên một kết quả đơn lẻ.

Tiêu chuẩn creatinine theo giai đoạn IRIS (chó)

Hạng mục	크레아티닌(mg/dL)	임상 의미	보호자 행동
Stage 1	< 1.4	신장 손상 있으나 수치 정상	SDMA·요검사로 확인, 6개월마다 재검
Stage 2	1.4~2.8	경증 — 증상 없거나 미세	식이 관리 시작, 3~6개월마다 재검
Stage 3	2.9~5.0	중등도 — 다음다뇨·식욕저하	처방식·인 제한·약물 시작
Stage 4	> 5.0	중증 — 요독증 증상	입원·수액·집중 치료 필요

단계 판정은 안정 상태에서 2회 이상 측정한 결과로 해요. 단발성 상승은 단계 확정 근거가 안 돼요.

Tại sao xét nghiệm SDMA lại quan trọng?

Chỉ số SDMA bắt đầu tăng khi chức năng thận đã suy giảm khoảng 40%. Ngược lại, creatinine chỉ vượt quá ngưỡng bình thường khi tổn thương thận đạt trên 75%, vì vậy trong quá khứ khi chưa có xét nghiệm SDMA, nhiều trường hợp bệnh thận giai đoạn sớm đã bị bỏ sót. SDMA ít chịu ảnh hưởng bởi tuổi tác, kích thước cơ thể và khối lượng cơ bắp hơn so với creatinine, nên là chỉ số phát hiện sớm đáng tin cậy hơn. - Chó cao tuổi (từ 7 tuổi trở lên): Khuyến nghị bao gồm xét nghiệm SDMA trong mỗi lần kiểm tra sức khỏe định kỳ hàng năm. - Xu hướng chỉ số: Ngay cả khi chỉ số SDMA vẫn nằm trong khoảng bình thường, nếu có xu hướng tăng dần đều qua từng năm, đó có thể là dấu hiệu của những thay đổi ban đầu. - Lưu ý theo giống: Một số giống chó có nguy cơ mắc bệnh thận di truyền, do đó cần được theo dõi sớm hơn. Nếu nghi ngờ chó mắc bệnh thận, bạn cũng nên tham khảo thêm Hướng dẫn về suy thận mạn tính ở chó.

Chó già đang nghỉ ngơi thoải mái tại nhà

Các chỉ số cần được xem xét cùng nhau — Không được giải thích riêng lẻ

Chỉ dựa vào BUN và creatinin có thể dẫn đến hiểu lầm. Trên cùng một bảng xét nghiệm, bạn cần kiểm tra đồng thời photpho (P), kali (K), tỷ trọng nước tiểu (USG) và tỷ lệ protein/nước tiểu (UPC). Ví dụ, ngay cả khi creatinin tăng nhẹ, nếu tỷ trọng nước tiểu từ 1.030 trở lên, điều này có nghĩa là thận vẫn duy trì được khả năng cô đặc. Ngược lại, dù creatinin nằm trong khoảng bình thường, nếu tỷ trọng nước tiểu dưới 1.020 và có protein trong nước tiểu, có thể nghi ngờ tổn thương thận giai đoạn đầu.

Các bước tiếp theo khi kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số cao

Khi chỉ số chức năng thận bất thường, chúng ta sẽ tiếp cận theo từng bước. - Kiểm tra lại sau 2–4 tuần trong trạng thái nhịn ăn và ổn định: Để xác định xem đó có phải là biến động tạm thời hay không. - Thêm xét nghiệm nước tiểu: Kiểm tra tỷ trọng nước tiểu, protein niệu (UPC) và cặn nước tiểu. - Đo huyết áp: Tăng huyết áp thường đi kèm với bệnh thận mạn tính; huyết áp và protein niệu cũng được dùng làm tiêu chí phân loại bổ sung trong các giai đoạn theo IRIS. - Siêu âm bụng: Đánh giá kích thước, cấu trúc thận, cũng như tình trạng sỏi hoặc khối u. - Điều chỉnh chế độ ăn: Cân nhắc sử dụng thức ăn kê đơn hạn chế protein và photpho. - Thiết lập lịch tái khám: Theo dõi định kỳ từ 1 đến 6 tháng tùy theo giai đoạn bệnh. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ thú y trước khi tự ý cho chó dùng thức ăn kê đơn hoặc thực phẩm chức năng.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-06

Câu hỏi thường gặp

Chỉ có BUN hơi cao, còn creatinin thì bình thường. Có phải là vấn đề về thận không?

Sự tăng riêng lẻ của BUN thường do các nguyên nhân ngoài thận. Các nguyên nhân phổ biến bao gồm tình trạng sau khi ăn chế độ giàu protein, mất nước, xuất huyết đường tiêu hóa và sốt cao. Hãy kiểm tra lại sau 2–4 tuần trong trạng thái nhịn ăn 12 giờ. Nếu BUN vẫn cao hoặc creatinine và SDMA cũng tăng theo, lúc đó mới xem xét vấn đề liên quan đến thận.

Chó già có ít cơ bắp thì creatinine có thấp không?

Đúng vậy. Vì creatinine được sản sinh từ cơ bắp, nên ở những chú chó lớn tuổi bị teo cơ, chỉ số creatinine có thể vẫn nằm trong khoảng bình thường dù chức năng thận đã suy giảm. Trong trường hợp này, việc kết hợp đánh giá thêm SDMA, tỷ trọng nước tiểu và protein niệu sẽ mang lại độ tin cậy cao hơn rất nhiều.

Kết quả xét nghiệm bình thường một lần có nghĩa là có thể yên tâm trong vòng một năm không?

Với chó khỏe mạnh dưới 7 tuổi, xét nghiệm một lần mỗi năm là đủ. Tuy nhiên, với chó từ 7 tuổi trở lên hoặc thuộc các giống có nguy cơ cao mắc bệnh thận (như Cocker Spaniel, Shetland Sheepdog, Sapsali, Bull Terrier, v.v.), chúng tôi khuyến nghị kiểm tra bao gồm chỉ số SDMA mỗi 6 tháng. Theo dõi xu hướng thay đổi theo thời gian quan trọng hơn là chỉ dựa vào một kết quả đơn lẻ.

Trước khi khám, chủ nuôi cần chuẩn bị những gì?

Để có kết quả xét nghiệm thận chính xác, bạn nên cho chó nhịn ăn từ 8 đến 12 giờ trước khi làm xét nghiệm. Tuy nhiên, hãy để chó uống nước thoải mái như bình thường. Ngoài ra, nếu bạn ghi lại các loại thuốc, thực phẩm bổ sung hoặc thay đổi chế độ ăn trong 2 tuần gần đây và mang theo, việc phân tích kết quả sẽ chính xác hơn rất nhiều.

Có thể chỉ xét nghiệm riêng SDMA không?

Về mặt kỹ thuật thì có thể thực hiện, nhưng chúng tôi không khuyến khích. Chỉ số SDMA cần được đánh giá cùng với BUN, creatinin và xét nghiệm nước tiểu để kết quả mới thực sự rõ ràng. Phần lớn các phòng khám thú y thường gói gọn các xét nghiệm này thành một gói kiểm tra chức năng thận, giúp bạn tiết kiệm chi phí mà vẫn đạt hiệu quả cao.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 loại thức ăn kê đơn dành cho mèo bị suy thận mạn tính — Điều chỉnh protein theo từng giai đoạn

Top 5 thực phẩm bổ sung thận cho mèo được khuyên dùng năm 2026

Tổng hợp những loại thức ăn trị liệu cho mèo bị bệnh thận được đánh giá cao nhất và các tiêu chí lựa chọn

Nếu bụng chó bị tích nước — Từ chẩn đoán PLE đến chế độ ăn ít chất béo

Chụp CT cho chó và mèo, chi phí và trường hợp cần thiết

Nguyên lý và ứng dụng liệu pháp exosome cho chó

Hiểu về điều trị y học cổ truyền cho chó (châm cứu·thuốc bắc)

Hướng dẫn thích nghi tuần đầu tiên khi nhận nuôi mèo con

Triệu chứng và phương pháp điều trị viêm da nấm ở chó

Triệu chứng và cách quản lý viêm khớp ở mèo

Tài liệu tham khảo

[1] Langston CE, Eatroff AE. Chronic Kidney Disease. Small Animal Critical Care Medicine, 3rd Ed

[2] IRIS Staging of CKD (International Renal Interest Society) Guidelines, 2023 update

[3] Polzin DJ. Chronic Kidney Disease. Textbook of Veterinary Internal Medicine, 8th Ed