Thích

Chia sẻ

Hướng dẫn hoàn chỉnh phân biệt các mẫu hình tế bào (viêm·khối u·tăng sinh)

Miễn dịchHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Tổng hợp sự khác biệt giữa ba mẫu hình (viêm·khối u·tăng sinh) được xác định trong xét nghiệm tế bào của chó·mèo và ý nghĩa của từng mẫu hình ở tầm nhìn của chủ nuôi.

Mẫu hình tế bào là gì?

Hình ảnh phòng xét nghiệm y khoa thú y quan sát phiến tế bào dưới kính hiển vi

Mẫu hình tế bào là ba bức tranh lớn (viêm·khối u·tăng sinh) xuất hiện khi quan sát tế bào lấy từ khối u·dịch tiết·dịch cơ thể của thú cưng dưới kính hiển vi. Điều cần kiểm tra đầu tiên là tên mẫu hình được ghi trên kết quả. Dù trông giống 'khối u', hướng điều trị sẽ hoàn toàn khác nhau tùy theo mẫu hình, vì vậy nếu chủ nuôi nắm được khái niệm cơ bản sẽ hiểu giải thích của bác sĩ thú y nhanh hơn nhiều.

Xét nghiệm tế bào được thực hiện như thế nào?

Xét nghiệm tế bào chủ yếu được thực hiện theo phương thức hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA, Fine Needle Aspiration). Đây là quá trình chọc kim tiêm mỏng vào khối u hoặc hạch bạch huyết để lấy tế bào, sau đó bôi lên phiến, nhuộm màu và quan sát dưới kính hiển vi. Đối với thú cưng, thủ thuật này ít gây khó chịu, chỉ chảy một chút máu và hầu hết có thể thực hiện ngay tại phòng khám mà không cần gây mê. Tuy nhiên, tổn thương nội tạng có thể được thực hiện dưới hướng dẫn siêu âm.

So sánh nhanh các mẫu hình viêm · khối u · tăng sinh

Hạng mục	Mẫu hình viêm	Mẫu hình khối u	Mẫu hình tăng sinh
Tế bào chủ yếu xuất hiện	Bạch cầu trung tính·Đại thực bào·Tế bào lympho	Nhiều tế bào bất thường cùng loại	Tế bào mô gần bình thường
Ý nghĩa	Nhiễm trùng·Dị ứng·Phản ứng tự miễn	Khả năng khối u lành tính/ác tính	Trạng thái mô tăng lên do kích thích
Mức độ khẩn cấp	Tùy nguyên nhân	Trung bình~Cao	Thấp
Bước tiếp theo	Nuôi cấy·Điều trị thuốc	Sinh thiết·Xét nghiệm hình ảnh	Theo dõi hoặc loại bỏ

Kết quả thực tế thường gặp trường hợp hai mẫu hình trộn lẫn

Mẫu hình viêm: Ý nghĩa là gì?

Mẫu hình viêm là trường hợp nhiều tế bào miễn dịch được nhìn thấy trong xét nghiệm tế bào. Nguyên nhân sẽ khác nhau tùy thuộc vào loại tế bào nào xuất hiện và số lượng bao nhiêu. - Ưu thế bạch cầu trung tính: Khả năng nhiễm khuẩn·áp-xe cao - Ưu thế đại thực bào: Có thể là dấu hiệu kích thích mãn tính·nấm - Tế bào lympho·tế bào plasma: Nghi ngờ phản ứng tự miễn·dị ứng - Bạch cầu ái toan: Khả năng phản ứng liên quan ký sinh trùng·dị ứng Không phải tất cả các trường hợp viêm đều nhẹ. Nhiều trường hợp cần xét nghiệm nuôi cấy hoặc xét nghiệm bổ sung để tìm nguyên nhân.

Hình ảnh bác sĩ thú y thực hiện hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA) cho chó

Không được an tâm chỉ vì là mẫu hình viêm

Ngay cả với mẫu hình viêm, nếu nghi ngờ nhiễm khuẩn bắt buộc phải thêm xét nghiệm nuôi cấy. Việc tự ý thay đổi thuốc kháng sinh có thể tạo ra vi khuẩn kháng thuốc, và nếu tiến triển thành viêm mãn tính, cuối cùng có thể phải phẫu thuật. Đừng bỏ qua với suy nghĩ 'vì là viêm nên chỉ cần bôi thuốc mỡ là được'.

Mẫu hình khối u: Phân biệt lành tính và ác tính như thế nào?

Mẫu hình khối u là trường hợp nhiều tế bào bất thường cùng loại xuất hiện thành cụm. Bác sĩ thú y sẽ đánh giá tổng hợp kích thước tế bào·hình dạng nhân·tiểu nhân·nguyên phân... - Dấu hiệu lành tính: Kích thước tế bào đồng đều, nhân nhỏ và tròn, nguyên phân hiếm - Dấu hiệu ác tính: Kích thước tế bào khác nhau (bất đồng hình), nhân lớn và không đều (bất đồng nhân·phì đại nhân), thường thấy tế bào đa nhân hoặc nguyên phân bất thường Nếu từ 3 chỉ số ác tính này trở lên xuất hiện cùng lúc, nhiều trường hợp có thể chẩn đoán ác tính chỉ bằng xét nghiệm tế bào. Tuy nhiên, khi chỉ số không rõ ràng hoặc có viêm kèm theo, hoặc là khối u tế bào không dễ bong, thì cần xác nhận cuối cùng bằng sinh thiết (xét nghiệm mô học).

Hình ảnh kính hiển vi hiển thị mẫu hình tế bào khối u

Mẫu hình tăng sinh: Khác với khối u

Mẫu hình tăng sinh (phì đại, Hyperplasia) là trạng thái số lượng tế bào bình thường tăng lên do kích thích. Bản thân tế bào không bất thường như khối u. Các ví dụ điển hình như sau: - Tăng sinh tuyến bã nhờn: Sần nhỏ thường thấy ở chó già - Tăng sinh phản ứng hạch bạch huyết: Trạng thái hạch bạch huyết to lên do phản ứng với viêm hoặc nhiễm trùng gần đó - Tăng sinh nướu: Hình dạng nướu sưng phồng Tuy nhiên, phì đại thường khó xác định chỉ bằng xét nghiệm tế bào. Đặc biệt, tăng sinh phản ứng hạch bạch huyết có thể to thành khối và bị nhầm lẫn với u lympho, nên khi không chắc chắn có thể xác nhận bằng sinh thiết. Hầu hết không điều trị ngay mà theo dõi diễn biến, nhưng nếu kích thước tăng nhanh hoặc màu sắc thay đổi thì nên làm lại xét nghiệm tế bào hoặc sinh thiết.

Những điều chủ nuôi cần kiểm tra khi nhận kết quả

Khi nhận kết quả xét nghiệm tế bào, chỉ cần kiểm tra ba điều. - Tên mẫu hình: Thuộc về viêm·khối u·tăng sinh - Khuyến nghị xét nghiệm bổ sung: Có cần nuôi cấy·sinh thiết·xét nghiệm hình ảnh không - Chu kỳ tái kiểm tra: Khi nào cần làm lại xét nghiệm Nếu kết quả ghi 'khó chẩn đoán xác định' hoặc 'không chẩn đoán được (Non-diagnostic)' có nghĩa là tế bào chưa được lấy đủ. Lúc này hãy cân nhắc tái kiểm tra hoặc sinh thiết. Liên quan đến vấn đề này, hãy cùng kiểm tra triệu chứng và nguyên nhân sưng hạch bạch huyết ở chó.

Xét nghiệm tế bào không phải là vạn năng

Xét nghiệm tế bào là xét nghiệm nhanh và ít gây khó chịu, nhưng không thể chẩn đoán xác định mọi tổn thương. Đặc biệt, khối u sợi·mô sẹo·tổn thương sâu nội tạng có thể cho kết quả không rõ ràng vì tế bào không dễ bong. Trong những trường hợp này cần kết hợp sinh thiết (xét nghiệm mô học) hoặc xét nghiệm hình ảnh như CT·siêu âm.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-28

Câu hỏi thường gặp

Xét nghiệm tế bào có gây đau nhiều cho bé không?

Vì sử dụng kim mỏng nên kích thích tương đương tiêm phòng. Hầu hết hoàn thành trong vài phút tại phòng khám mà không cần gây mê. Tuy nhiên, tổn thương nội tạng sâu có thể cần an thần hoặc gây mê ngắn.

Nếu kết quả xét nghiệm tế bào là 'viêm' thì khả năng khối u hoàn toàn không còn đúng không?

Không hẳn. Vì nhiều trường hợp khối u có kèm viêm xung quanh, nên nếu kích thước tiếp tục lớn lên hoặc hình dạng thay đổi thì an toàn hơn là làm thêm sinh thiết.

Mất bao lâu để có kết quả xét nghiệm tế bào?

Nếu đọc ngay tại bệnh viện thì có thể kiểm tra trong 30 phút~1 giờ, nếu gửi đến bệnh lý học chuyên môn bên ngoài thì mất khoảng 3~7 ngày. Trường hợp phức tạp có thể mất lâu hơn.

Mèo cũng thường xuyên được làm xét nghiệm tế bào không?

Đúng vậy, mèo cũng thường xuyên sử dụng xét nghiệm tế bào để đánh giá khối u da·sưng hạch bạch huyết·tổn thương trong khoang bụng. Tuy nhiên, mèo nhạy cảm với stress nên trường hợp cần an thần nhiều hơn chó.

Nếu kết quả xét nghiệm tế bào là 'không chẩn đoán được' thì phải làm gì?

Là trường hợp số lượng tế bào lấy được không đủ hoặc nhiễm máu nghiêm trọng. Có thể tái kiểm tra sau 1~2 tuần hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để chuyển sang sinh thiết (xét nghiệm mô học) ngay.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

So sánh bệnh viện thú y cấp 1 và cấp 2

Tác dụng và hướng dẫn bổ sung Vitamin C

7 giống chó chân ngắn hàng đầu

Truyền dịch dưới da cho mèo tại nhà — Quy trình tự thực hiện và những lưu ý quan trọng

Phương pháp điều trị và tiên lượng đối với u lympho ở mèo — Quyết định giữa hóa trị và điều trị bảo tồn

Hướng dẫn cách đọc chỉ số gan (ALT·ALP) ở chó và phạm vi bình thường

Từ điển 100 thuật ngữ y khoa thú y

Liệu pháp kích thích điện TENS có hiệu quả cho khớp chó không?

Tạo không gian thẳng đứng cho mèo — Hướng dẫn hoàn chỉnh về bố trí tháp mèo và kệ

Tổng hợp đặc điểm và tính cách mèo đen — Kiểm chứng mê tín

Tài liệu tham khảo

[1] Raskin, R.E., Meyer, D.J., Small Animal Cytologic Diagnosis: Canine and Feline Disease, 2nd Edition, Chapter 1. Sample Acquisition and Preparation

[2] Hnilica, K.A., Patterson, A.P., BSAVA Manual of Canine and Feline Dermatology, 4th Edition, Chapter on Cytology

[3] Valenciano, A.C., Cowell, R.L., Cowell and Tyler's Diagnostic Cytology and Hematology of the Dog and Cat, 5th Edition