Thích

Chia sẻ

Kháng kháng sinh ở thú cưng là gì? — Tại sao thuốc không còn tác dụng và cách ngăn chặn

Miễn dịchHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Kháng kháng sinh có thể là mối đe dọa đối với cả thú cưng và chủ nuôi. Tìm hiểu nguyên nhân gây kháng thuốc và cách sử dụng kháng sinh đúng cách.

Kháng kháng sinh là gì?

Chủ nuôi đang tư vấn với bác sĩ thú y tại phòng khám thú y

Kháng kháng sinh là hiện tượng vi khuẩn trong cơ thể thú cưng phát triển khả năng kháng lại thuốc do tiếp xúc lặp đi lặp lại với kháng sinh, khiến việc điều trị bằng các loại kháng sinh hiện có trở nên khó khăn. Điều quan trọng nhất là chủ nuôi có thể giảm đáng kể nguy cơ kháng thuốc chỉ bằng cách sử dụng kháng sinh đúng cách. Vi khuẩn kháng thuốc từ thú cưng có thể lây sang người, đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến sức khỏe của cả gia đình.

Nguyên nhân gây kháng kháng sinh

Kháng kháng sinh xảy ra chủ yếu trong ba trường hợp.

Sử dụng kháng sinh không cần thiết: Việc sử dụng khi không cần thiết, như trong các trường hợp nhiễm virus, có thể khiến cả vi khuẩn bình thường cũng phát triển khả năng kháng thuốc.

Không tuân thủ thời gian điều trị: Nếu ngừng thuốc giữa chừng vì triệu chứng đã cải thiện, vi khuẩn còn sót lại sẽ tiếp tục nhân lên với khả năng kháng thuốc.

Tự ý dùng thuốc: Việc tự ý sử dụng thuốc được kê đơn trước đó hoặc thuốc của động vật khác có thể dẫn đến liều lượng và thời gian không phù hợp, làm tăng nguy cơ kháng thuốc.

Các loại vi khuẩn kháng thuốc chính được phát hiện ở thú cưng

Dưới đây là các loại vi khuẩn kháng thuốc điển hình cần lưu ý ở thú cưng.

Vi khuẩn kháng thuốc	Động vật thường bị nhiễm	Đặc điểm
Staphylococcus aureus kháng Methicillin	Chó, mèo	Nhiều chủng có nguồn gốc từ bệnh viện người và một số vẫn nhạy cảm với kháng sinh thế hệ đầu
Staphylococcus kháng Methicillin (kiểu thú cưng)	Chủ yếu là chó	Kháng đa thuốc phổ biến nên các lựa chọn điều trị rất hạn chế
Staphylococcus kháng đa thuốc	Chó, mèo	Kháng đồng thời nhiều loại kháng sinh

Các tình huống nghi ngờ nhiễm vi khuẩn kháng thuốc

Có thể nghi ngờ nhiễm vi khuẩn kháng thuốc trong các trường hợp sau.

Khi không có cải thiện dù đã dùng kháng sinh: Nếu điều trị bằng kháng sinh phù hợp, thường sốt sẽ giảm và triệu chứng bắt đầu cải thiện trong vòng một ngày. Nếu đã dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ thú y nhưng sau thời gian dự kiến triệu chứng vẫn không cải thiện chút nào, có thể nghi ngờ khả năng nhiễm vi khuẩn kháng thuốc.

Khi nhiễm trùng tái phát ở cùng một vị trí: Nếu viêm da hoặc nhiễm trùng tai thường xuyên tái phát sau điều trị hoặc vết thương không lành nhanh, nguyên nhân có thể là do vi khuẩn kháng thuốc.

Khi thay đổi nhiều loại kháng sinh vẫn không hiệu quả: Trong trường hợp này, bắt buộc phải thực hiện xét nghiệm nuôi cấy vi khuẩn và xét nghiệm độ nhạy kháng sinh. Nuôi cấy và xét nghiệm độ nhạy là phương pháp chắc chắn nhất để xác định loại thuốc nào có hiệu quả với vi khuẩn đó.

Tuyệt đối cấm tự ý dùng thuốc

Tuyệt đối không được cho thú cưng dùng kháng sinh dành cho người mà không có chỉ định của bác sĩ thú y, hoặc tự ý sử dụng thuốc còn sót lại từ trước. Nếu liều lượng và loại thuốc không phù hợp, kết quả có thể chỉ làm tăng vi khuẩn kháng thuốc. Dù triệu chứng có vẻ giống nhau, vi khuẩn gây bệnh có thể khác nhau, vì vậy bắt buộc phải được bác sĩ thú y khám và kê đơn.

Nguyên tắc sử dụng kháng sinh đúng cách

Để phòng ngừa kháng thuốc, chủ nuôi cần tuân thủ các nguyên tắc sau.

Uống đủ liệu trình theo chỉ định: Dù triệu chứng đã cải thiện, vẫn phải hoàn thành việc dùng thuốc trong thời gian bác sĩ thú y quy định. Nếu ngừng giữa chừng, vi khuẩn còn sót lại sẽ phát triển khả năng kháng thuốc.

Tuân thủ liều lượng chính xác: Không được tự ý tăng hoặc giảm liều lượng mà bác sĩ thú y đã tính toán theo cân nặng.

Không lưu trữ thuốc còn sót lại: Sau khi điều trị xong, hãy vứt bỏ kháng sinh còn sót lại thay vì giữ lại để dùng sau.

Hạn chế sử dụng với mục đích phòng ngừa: Việc dùng kháng sinh vì 'sợ lỡ đâu' khi chưa xác nhận nhiễm trùng chỉ là con đường nhanh nhất dẫn đến kháng thuốc.

Chủ nuôi đang cho mèo uống thuốc với liều lượng chính xác

Các phương pháp điều trị thay thế ngoài kháng sinh

Không phải mọi trường hợp nhiễm trùng đều cần kháng sinh toàn thân. Trong các trường hợp chưa xác nhận nhiễm trùng hoặc tình trạng nhẹ, việc cân nhắc kỹ lưỡng trước khi dùng kháng sinh toàn thân là điều tốt. Giảm thiểu việc sử dụng kháng sinh không cần thiết hoặc quá mức sẽ giúp giảm nguy cơ hình thành vi khuẩn kháng thuốc. Trên thực tế, việc sử dụng kháng sinh trước đó được biết đến là yếu tố liên quan mạnh nhất đến việc mang vi khuẩn kháng thuốc. Phương pháp điều trị phù hợp phụ thuộc vào loại và vị trí nhiễm trùng, vì vậy nếu nhiễm trùng da tái phát, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để xác định phương pháp điều trị phù hợp nhất cho bé cưng của bạn.

Việc lây truyền vi khuẩn kháng thuốc giữa người và thú cưng

Vi khuẩn kháng thuốc từ thú cưng có thể lây sang chủ nuôi. Theo sách giáo khoa da liễu thú y, Staphylococcus aureus kháng Methicillin được phát hiện ở thú cưng thường là các chủng có nguồn gốc từ bệnh viện người. Ngược lại, người cũng có thể truyền vi khuẩn kháng thuốc sang thú cưng. Khi chăm sóc thú cưng đã xác nhận nhiễm vi khuẩn kháng thuốc, việc rửa tay kỹ lưỡng và tránh tiếp xúc với vùng vết thương là rất quan trọng. Cần đặc biệt chú ý nếu có thành viên trong gia đình có hệ miễn dịch yếu.

Chủ nuôi đang rửa tay sạch sẽ bên cạnh chó cưng

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-19

Câu hỏi thường gặp

Nếu nhiễm vi khuẩn kháng thuốc thì có thể điều trị được không?

Không phải là không thể điều trị. Có thể tìm ra kháng sinh hiệu quả thông qua xét nghiệm nuôi cấy vi khuẩn và xét nghiệm độ nhạy. Tuy nhiên, số lượng kháng sinh có thể sử dụng bị hạn chế và thời gian điều trị có thể kéo dài.

Vi khuẩn kháng thuốc từ thú cưng có lây sang người không?

Có, có thể lây. Đặc biệt, Staphylococcus aureus kháng Methicillin có thể lây truyền hai chiều giữa người và thú cưng. Nếu có thành viên trong gia đình có hệ miễn dịch yếu, cần đặc biệt chú ý đến vệ sinh.

Nếu triệu chứng đã cải thiện thì có thể ngừng kháng sinh giữa chừng không?

Tuyệt đối không được. Dù triệu chứng đã cải thiện, vi khuẩn có thể chưa được loại bỏ hoàn toàn. Chỉ hoàn thành việc dùng thuốc trong thời gian bác sĩ thú y quy định mới có thể ngăn chặn sự hình thành vi khuẩn kháng thuốc.

Xét nghiệm độ nhạy kháng sinh được thực hiện như thế nào?

Đây là xét nghiệm lấy mẫu từ vùng nhiễm trùng, nuôi cấy để xác định loại kháng sinh nào có hiệu quả với vi khuẩn đó. Vì cần một khoảng thời gian nhất định để có kết quả, nên tốt nhất là thảo luận trước với bác sĩ thú y về thời gian và lịch trình trước khi yêu cầu xét nghiệm. Chi phí khác nhau tùy theo bệnh viện, hãy hỏi bác sĩ thú y.

Mèo cũng có vấn đề về kháng kháng sinh không?

Có, nhiễm vi khuẩn kháng thuốc cũng đã được báo cáo ở mèo. Đặc biệt, nhiễm Staphylococcus aureus kháng Methicillin cũng đã được xác nhận ở mèo, và trong trường hợp nhiễm trùng da tái phát, nên thực hiện xét nghiệm độ nhạy.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

So sánh bệnh viện thú y cấp 1 và cấp 2

Tác dụng và hướng dẫn bổ sung Vitamin C

7 giống chó chân ngắn hàng đầu

Câu hỏi thường gặp về tình trạng khớp cắn sai lệch ở mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần nắm rõ

Câu hỏi thường gặp về hôi miệng ở mèo (halitosis) — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về viêm nướu ở mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần nắm rõ

Câu hỏi thường gặp về viêm nướu – miệng mãn tính ở mèo — Những điều cốt lõi chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về tình trạng men răng kém phát triển ở mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về cạo vôi răng và loại bỏ cao răng cho mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về chụp X-quang nha khoa cho mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Tài liệu tham khảo

[1] Jackson H, Marsella R (eds). BSAVA Manual of Canine and Feline Dermatology, 4th Edition. BSAVA, 2021