Thích

Chia sẻ

강아지 원발성 부갑상선기능항진증 증상과 원인, 진단·치료와 관리 포인트 총정리

Chó liên tục uống nước và thiếu sức sống — Nguyên nhân và phương pháp điều trị tăng canxi máu do tuyến cận giáp

Nội tiếtCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bệnh cường tuyến cận giáp nguyên phát ở chó là một rối loạn nội tiết, trong đó tuyến cận giáp tiết ra quá nhiều hormone cận giáp, khiến nồng độ canxi trong máu tăng cao. Việc phát hiện sớm và chăm sóc phù hợp là rất quan trọng.

Bệnh cường tuyến cận giáp nguyên phát ở chó là gì?

Sơ đồ giải phẫu vị trí tuyến cận giáp ở chó

Bệnh cường tuyến cận giáp nguyên phát ở chó là tình trạng tuyến cận giáp tự động tiết ra quá nhiều hormone cận giáp (PTH), khiến nồng độ canxi trong máu tăng cao. Khi canxi duy trì ở mức cao kéo dài, nó có thể lắng đọng ở thận, gây tổn thương thận (vôi hóa thận, bệnh thận mạn tính), đồng thời có thể dẫn đến suy nhược cơ hoặc hiếm gặp hơn là rối loạn nhịp tim. Ở giai đoạn đầu, các triệu chứng thường rất nhẹ, nên bệnh thường được phát hiện tình cờ nhờ chỉ số canxi cao trong quá trình khám sức khỏe. Đây không phải là bệnh phổ biến, nhưng chủ yếu gặp ở chó già, với tuổi trung bình tại thời điểm chẩn đoán khoảng 11 tuổi. Việc phát hiện sớm và quản lý phù hợp là yếu tố then chốt để giảm thiểu biến chứng, do đó các cuộc khám sức khỏe định kỳ đóng vai trò rất quan trọng. Mục tiêu điều trị là đưa nồng độ canxi tăng cao trở về mức bình thường.

Nguyên nhân chính là gì?

Nguyên nhân chính gây bệnh cường tuyến cận giáp nguyên phát ở chó là u lành tính của tuyến cận giáp, gọi là u tuyến cận giáp (adenoma). Dạng phổ biến nhất là u tuyến đơn độc phát triển trên một tuyến cận giáp, trong khi hiếm khi nguyên nhân là do tăng sinh (tăng sản) hoặc u ác tính (carcinoma). Các khối u này tự động tiết ra hormone cận giáp độc lập với nồng độ canxi, làm tăng lượng canxi trong máu. Bệnh chủ yếu gặp ở chó già, và trong số các giống chó, Keeshond được biết đến rõ ràng có khuynh hướng di truyền và gia đình. Mặc dù trường hợp ác tính rất hiếm, nhưng biểu hiện tăng canxi máu vẫn tương tự. Đây là bệnh lý do tuyến nội tiết tiết quá mức hormone một cách tự chủ, vì vậy cần khám sức khỏe định kỳ để chẩn đoán sớm.

Hình ảnh mô bệnh học của u tuyến cận giáp ở chó

Các triệu chứng và dấu hiệu chính là gì?

Các triệu chứng của bệnh cường tuyến cận giáp nguyên phát ở chó rất đa dạng và có thể nhẹ trong giai đoạn đầu. Chủ nuôi cần quan sát kỹ lưỡng.

Giảm cảm giác ngon miệng: Lượng thức ăn giảm đột ngột.

Tiểu nhiều và uống nhiều nước: Uống nhiều nước và đi tiểu thường xuyên.

Suy nhược: Ít vận động và buồn ngủ suốt cả ngày.

Nôn mửa lặp lại: Thường xuyên nôn sau khi ăn.

Suy yếu cơ bắp: Gặp khó khăn khi đi lại hoặc dễ bị ngã.

Nếu các triệu chứng này kéo dài, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ thú y ngay lập tức.

Hình ảnh minh họa các triệu chứng chính của bệnh cường tuyến cận giáp nguyên phát ở chó

Các dấu hiệu cần đưa chó đến bệnh viện ngay lập tức

Nếu chó đột nhiên xuất hiện tình trạng suy nhược nghiêm trọng, nôn mửa lặp đi lặp lại, đi tiểu nhiều lần hoặc giảm ý thức, cần đưa đến bệnh viện ngay lập tức. Khi nồng độ canxi trong máu tăng quá cao, có thể dẫn đến rối loạn nhịp tim hoặc suy giảm chức năng thận. Đây là tình trạng đe dọa tính mạng, vì vậy việc chẩn đoán và điều trị kịp thời là bắt buộc.

Phương pháp chẩn đoán chính xác là gì?

Bệnh cường tuyến cận giáp nguyên phát ở chó thường được chẩn đoán thông qua xét nghiệm máu. Đặc điểm nhận biết là nồng độ canxi toàn phần (hoặc canxi ion hóa) trong máu tăng cao, trong khi chỉ số phospho (phosphate) giảm. Hormone tuyến cận giáp (PTH) thường không tăng rõ rệt mà duy trì ở mức 'bình thường đến cao một cách không phù hợp' so với nồng độ canxi tăng cao, do đó cần đo đồng thời để đánh giá. Xét nghiệm chức năng thận được thực hiện để xác định tình trạng tổn thương thận, còn siêu âm vùng cổ giúp xác định vị trí và kích thước của khối u tuyến cận giáp. Chụp X-quang hoặc siêu âm có thể hỗ trợ đánh giá sự lắng đọng canxi (vôi hóa) ở thận, đường tiêu hóa và các cơ quan khác. Việc thực hiện nhiều xét nghiệm cùng lúc để loại trừ các nguyên nhân khác gây tăng canxi máu là rất quan trọng cho chẩn đoán chính xác.

Phương pháp điều trị và cách tiếp cận từng giai đoạn

Phương pháp điều trị sẽ được quyết định dựa trên kích thước và vị trí của khối u, cũng như tình trạng sức khỏe tổng thể của chó. Phẫu thuật cắt tuyến cận giáp để loại bỏ khối u là phương pháp điều trị chính và hiệu quả nhất. Khoảng 90% trường hợp chỉ có một nốt u tuyến cận giáp, nên việc loại bỏ hoàn toàn nốt u này thường giúp mức canxi trong máu trở về bình thường. Đối với những bệnh nhân cao tuổi hoặc có nguy cơ cao mà phẫu thuật gặp khó khăn, bác sĩ thú y có thể quyết định điều chỉnh mức canxi bằng các phương pháp không phẫu thuật. Sau phẫu thuật, tình trạng hạ canxi máu thường xảy ra do các tuyến cận giáp còn lại có thể bị teo lại; vì vậy, trong trường hợp mức canxi trước phẫu thuật rất cao (>15 mg/dL), bác sĩ có thể bắt đầu bổ sung vitamin D và canxi. Sau khi điều trị, cần theo dõi mức canxi thông qua xét nghiệm máu định kỳ và xây dựng kế hoạch điều trị cùng với bác sĩ thú y.

Hình ảnh phẫu thuật cắt bỏ khối u tuyến cận giáp ở chó

Các điểm cần lưu ý khi chăm sóc chó tại nhà

Sau phẫu thuật hoặc trong quá trình điều trị bằng thuốc, cần theo dõi chặt chẽ mức canxi thông qua các xét nghiệm máu định kỳ. Đặc biệt, ngay sau phẫu thuật, chó có thể bị hạ canxi huyết, do đó cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ thú y để bổ sung vitamin D hoặc canxi, đồng thời quan sát các dấu hiệu bất thường như run rẩy hoặc co giật cơ. Hãy đảm bảo chó uống đủ nước để tránh mất nước và tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn sử dụng thuốc đã kê đơn. Hạn chế vận động quá sức và giảm căng thẳng cũng sẽ hỗ trợ quá trình hồi phục. Việc kiểm tra định kỳ để phát hiện tái phát và đưa chó đến cơ sở thú y ngay khi xuất hiện triệu chứng bất thường là rất quan trọng để theo dõi sức khỏe liên tục.

Hình ảnh minh họa cho việc chăm sóc tại nhà nhằm quản lý lượng canxi cho chó

Phòng ngừa tái phát và lưu ý theo giống chó

Vì u tuyến cận giáp có thể tái phát, nên sau phẫu thuật, bạn nên cho chó làm xét nghiệm máu định kỳ để kiểm tra mức canxi. Trong các giống chó, Keeshond được biết đến với xu hướng di truyền và gia đình rõ rệt. Bệnh chủ yếu xuất hiện ở chó già, với tuổi trung bình khi chẩn đoán khoảng 11 tuổi, vì vậy đối với chó từ 8 tuổi trở lên, hãy chắc chắn kiểm tra mức canxi trong các cuộc kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-06-02

Câu hỏi thường gặp

Bệnh cường tuyến cận giáp nguyên phát ở chó có thể điều trị được không?

Vâng, phẫu thuật cắt bỏ khối u thường có thể chữa khỏi hoàn toàn. Khoảng 90% các trường hợp chỉ có một nốt đơn, và sau khi cắt bỏ, nồng độ canxi trong máu thường trở về mức bình thường. Trong những trường hợp phẫu thuật khó thực hiện, chúng tôi có thể áp dụng các phương pháp khác để điều chỉnh nồng độ canxi.

Bệnh này có yếu tố di truyền không?

Ở giống chó Keeshond, yếu tố di truyền và tiền sử gia đình là những nguyên nhân đã được biết đến rõ ràng, và bệnh thường gặp ở chó cao tuổi. Nếu chó của bạn thuộc giống này hoặc có tiền sử gia đình, việc kiểm tra định kỳ để theo dõi mức canxi là rất cần thiết.

Thời gian phục hồi sau phẫu thuật thường kéo dài bao lâu?

Mức canxi thường ổn định trong vòng 48 giờ đến vài ngày sau phẫu thuật. Tuy nhiên, ngay sau khi mổ, chó có thể bị hạ canxi huyết do giảm nồng độ canxi, vì vậy hãy tuân thủ chỉ định của bác sĩ thú y để bổ sung canxi và vitamin D, đồng thời theo dõi sát sao nhằm hỗ trợ quá trình hồi phục.

Chỉ điều trị bằng thuốc là đủ chưa?

Trong những trường hợp không thể phẫu thuật hoặc nguy cơ phẫu thuật cao do tuổi tác, người ta có thể quản lý mức canxi bằng các phương pháp không phẫu thuật. Tuy nhiên, phương pháp điều trị chính và hiệu quả nhất vẫn là phẫu thuật.

Việc điều chỉnh chế độ ăn có giúp ích không?

Bệnh cường tuyến cận giáp nguyên phát là tình trạng khối u tự động tiết ra hormone, nên chỉ điều chỉnh chế độ ăn uống không thể chữa khỏi được. Phương pháp điều trị triệt để là phẫu thuật, và đặc biệt sau phẫu thuật có nguy cơ hạ canxi máu, vì vậy việc quản lý bữa ăn nên được quyết định sau khi tham khảo ý kiến bác sĩ thú y.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

7 sản phẩm hỗ trợ quản lý thay đổi hormone ở chó sau khi triệt sản, theo lời khuyên của bác sĩ thú y

7 dấu hiệu và biện pháp chăm sóc bệnh suy giáp ở chó do bác sĩ thú y chỉ ra

7 dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp về nhiễm toan ceton do tiểu đường ở chó — những triệu chứng không được bỏ qua

Mèo không tiểu được đột ngột — Dấu hiệu cấp cứu tắc niệu quản và xử lý

Từ tiểu ra máu đến chán ăn — Dấu hiệu nghi ngờ u thận ở mèo và cách chẩn đoán, điều trị

Xét nghiệm máu thận mèo (BUN·Cr·SDMA) toàn tập — từ đọc chỉ số đến quản lý

Những thứ gây hại cho thận mèo — Thuốc, chất gây độc thận và cách xử lý khẩn cấp

Nếu mèo cắn phải hoa lily — Độc tính thận do lily và thời gian vàng trong suy thận cấp

Nếu chỉ số phốt-pho của mèo bạn cao — Điểm quản lý tăng phosphat máu và chất gắn kết phosphat

Sàng lọc sớm bệnh thận ở mèo (SDMA) — Tại sao cần thiết và khi nào nên xét nghiệm

Tài liệu tham khảo

[1] Hillier, A. et al. (2020) Canine Primary Hyperparathyroidism: A Retrospective Study of 45 Cases. Journal of Veterinary Internal Medicine, 34(3), 1122–1130.

[2] Plumb's Veterinary Drug Handbook, 9th Edition. (2022). Wiley-Blackwell.

[3] American College of Veterinary Internal Medicine (ACVIM). (2021) Consensus Guidelines for the Diagnosis and Management of Canine Hyperparathyroidism.