Nếu chó đột ngột trở nên uể oải và đi loạng choạng — dấu hiệu cảnh báo bệnh não gan và cách xử trí khẩn cấp

Bệnh não gan ở chó là một rối loạn thần kinh xảy ra khi các chất độc tích tụ trong não do chức năng gan suy giảm. Việc phát hiện sớm và chăm sóc phù hợp là rất quan trọng.

Bệnh não gan ở chó là một bệnh lý thần kinh do suy giảm chức năng gan.

Bệnh não gan ở chó là một rối loạn thần kinh xảy ra khi gan không xử lý được các chất độc hại một cách bình thường, khiến amoniac và các chất khác tích tụ trong máu, dẫn đến suy giảm chức năng não. Nguyên nhân phổ biến nhất ở chó là tình trạng máu đi vòng qua gan, gọi là shunt tĩnh mạch cửa hệ thống (shunt tĩnh mạch cửa), nhưng bệnh cũng có thể xuất hiện do các bệnh gan mắc phải như bệnh gan mạn tính hoặc xơ gan. Vì các triệu chứng thường mơ hồ và xuất hiện từng đợt, việc quan sát kỹ lưỡng của chủ nuôi đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm. - Suy giảm chức năng gan: Gan không loại bỏ được đủ lượng amoniac, khiến nồng độ amoniac trong máu tăng cao (tăng amoniac máu). - Tác động của nhiều chất độc hại: Không chỉ riêng amoniac, mà còn có các axit amin thơm, GABA và nhiều chất khác cùng góp phần gây rối loạn chức năng não. - Vi khuẩn đường ruột tạo ra amoniac: Amoniac do vi khuẩn đường ruột sản xuất ra không được gan lọc sạch, mà đi vào toàn bộ cơ thể và gây ra các triệu chứng. Vì các triệu chứng ban đầu thường nhẹ, chủ nuôi cần quan sát chú ý.

Nguyên nhân chính là suy giảm chức năng gan và mất cân bằng vi khuẩn đường ruột.

Nguyên nhân gây bệnh não gan ở chó có thể bắt nguồn từ cả các bệnh lý gan bẩm sinh và mắc phải. Nguyên nhân phổ biến nhất ở chó là tình trạng shunt tĩnh mạch cửa hệ thống bẩm sinh (shunt tĩnh mạch cửa), trong khi các bệnh lý tế bào gan khuếch tán như xơ gan, hoại tử gan và nhiễm mỡ gan cũng là những nguyên nhân gây bệnh. Trong các trường hợp này, gan không thể loại bỏ đủ lượng amoniac, dẫn đến sự gia tăng các chất độc trong máu. - Shunt tĩnh mạch cửa hệ thống: Máu đi vòng qua gan, khiến các độc tố như amoniac từ ruột chảy trực tiếp vào toàn bộ cơ thể. - Suy giảm chức năng tế bào gan: Do xơ gan, hoại tử và các nguyên nhân khác, lượng mô gan hoạt động giảm đi, làm suy yếu khả năng loại bỏ amoniac. - Sản xuất amoniac bởi vi khuẩn đường ruột: Vi khuẩn trong ruột tạo ra một lượng lớn amoniac, và chất này không được lọc hiệu quả. - Các yếu tố khác như axit amin thơm: Cùng với amoniac, các axit amin thơm cũng tham gia vào quá trình phát triển bệnh não gan. Các yếu tố này tương tác phức tạp với nhau, dẫn đến sự khởi phát của bệnh não gan.

Các triệu chứng chính bao gồm các bất thường về thần kinh và thay đổi hành vi.

Các triệu chứng chính của bệnh não gan ở chó bao gồm những thay đổi thần kinh do rối loạn chức năng não như nhầm lẫn tinh thần, mất phương hướng, hành vi quay vòng, thay đổi mô hình giấc ngủ, suy nhược và co giật. Những triệu chứng này thường xuất hiện một cách tinh tế và ngắt quãng, khiến chúng khó nhận biết ở giai đoạn đầu, vì vậy chủ nuôi cần quan sát kỹ lưỡng.

Nhầm lẫn tinh thần: Mất phương hướng và có hành vi quay vòng.

Rối loạn giấc ngủ: Mô hình giấc ngủ thay đổi, chẳng hạn như buồn ngủ vào ban ngày và tỉnh táo vào ban đêm.

Thay đổi hành vi: Bỗng nhiên thể hiện hành vi hung hăng hoặc sợ hãi.

Co giật: Bỗng nhiên run rẩy hoặc lên cơn co giật, trong trường hợp nặng có thể tiến triển đến hôn mê.

Suy nhược: Không di chuyển cả ngày và ở yên tại một chỗ.

Chẩn đoán được thực hiện bằng cách tổng hợp kết quả xét nghiệm máu, hình ảnh não và đánh giá chức năng gan.

Bệnh não gan ở chó được chẩn đoán dựa trên tổng hợp các triệu chứng thần kinh và kết quả xét nghiệm. Để có chẩn đoán đáng tin cậy, lý tưởng nhất là cần xác nhận đồng thời ba yếu tố: ① các triệu chứng thần kinh phù hợp với rối loạn chức năng não, ② tăng nồng độ amoniac trong máu (tăng amoniac huyết), và ③ bằng chứng suy giảm chức năng gan. - Xét nghiệm máu: Xác nhận tình trạng tăng nồng độ amoniac và bất thường về men gan (ALT, AST). - Đánh giá chức năng gan: Phân tích axit mật, albumin, các yếu tố đông máu và các chỉ số khác để đánh giá tình trạng chức năng gan. - Xét nghiệm hình ảnh: Siêu âm ổ bụng được sử dụng để đánh giá cấu trúc gan và xác định xem có tồn tại dị dạng tĩnh mạch cửa hay không; nếu cần, chụp ảnh não sẽ được thực hiện để phân biệt với các bệnh lý não khác. - Sinh thiết gan: Có thể tiến hành sinh thiết mô để xác định rõ nguyên nhân. - Phân tích triệu chứng lâm sàng: Đánh giá toàn diện các thay đổi hành vi và bất thường thần kinh. Tại cơ sở thú y, tất cả các thông tin này sẽ được tổng hợp để đưa ra chẩn đoán chính xác.

Việc điều trị sẽ được thực hiện từng bước thông qua thuốc men, kiểm soát chế độ ăn uống và loại bỏ nguyên nhân gây bệnh.

Việc điều trị bệnh não gan ở chó tập trung vào việc hạ thấp nồng độ amoniac trong máu và kiểm soát các bệnh lý nguyên nhân. - Điều trị bằng thuốc: Sử dụng lactulose để giảm hấp thu amoniac trong ruột, đồng thời dùng các kháng sinh như neomycin, metronidazole và ampicillin để kiểm soát vi khuẩn đường ruột sản sinh amoniac. - Chế độ ăn điều chỉnh protein: Thay vì hạn chế protein một cách quá mức, hãy cung cấp lượng protein phù hợp và sử dụng các nguồn protein dễ tiêu hóa như đậu và sản phẩm từ sữa để giảm thiểu sự hình thành amoniac. - Điều chỉnh môi trường đường ruột: Lactulose giúp làm axit hóa các chất chứa trong đại tràng, ngăn cản sự hấp thu amoniac và thúc đẩy đào thải chúng qua phân. - Điều trị nguyên nhân: Kết hợp điều trị phù hợp với các bệnh lý nền như viêm gan, xơ gan hoặc dị dạng tĩnh mạch cửa. - Theo dõi định kỳ: Thường xuyên kiểm tra tình trạng sức khỏe thông qua xét nghiệm máu và đánh giá chức năng gan. Trong các trường hợp cấp cứu như co giật, có thể cần nhập viện để điều trị. Việc điều trị đòi hỏi sự chăm sóc kiên trì và liên tục.

Chăm sóc tại nhà cần chú trọng đến việc điều chỉnh chế độ ăn uống và kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Quản lý bệnh não gan ở chó cần được duy trì đều đặn tại nhà. Bạn cần tuân thủ chính xác chế độ ăn và lịch dùng thuốc được kê đơn, đồng thời theo dõi tình trạng sức khỏe của thú cưng thông qua xét nghiệm máu và đánh giá chức năng gan theo chu kỳ mà bác sĩ thú y khuyến nghị. Nếu có bất kỳ triệu chứng nào đột ngột xấu đi, hãy đưa chó đến bệnh viện ngay lập tức.

Chế độ ăn kiểm soát protein: Thay vì hạn chế protein quá mức, hãy duy trì lượng protein phù hợp bằng thức ăn đặc biệt dành cho chó mắc bệnh gan; các nguồn protein từ đậu và sản phẩm sữa thường dễ tiêu hóa hơn.

Dùng thuốc: Cho chó uống đúng giờ các loại thuốc được kê đơn như lactulose và kháng sinh.

Khám định kỳ: Thực hiện xét nghiệm máu và đánh giá chức năng gan theo định kỳ.

Giảm thiểu căng thẳng: Tránh thay đổi môi trường sống đột ngột hoặc tập thể dục quá sức.

Quản lý lượng nước uống: Cung cấp đủ nước để ngăn ngừa tình trạng mất nước.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-06-07

Câu hỏi thường gặp

Nội dung liên quan

Top 5 thực phẩm bổ sung gan chứa milk thistle (silymarin) cho chó — Hướng dẫn so sánh hàm lượng silybin và tỷ lệ hấp thu

Tổng hợp những loại thức ăn kê đơn tốt nhất cho chó bị bệnh gan và các tiêu chí lựa chọn

Hướng dẫn về hiệu quả và ứng dụng NAC cho gan và hô hấp

Xét nghiệm máu thận mèo (BUN·Cr·SDMA) toàn tập — từ đọc chỉ số đến quản lý

Những thứ gây hại cho thận mèo — Thuốc, chất gây độc thận và cách xử lý khẩn cấp

Nếu mèo cắn phải hoa lily — Độc tính thận do lily và thời gian vàng trong suy thận cấp

Nếu chỉ số phốt-pho của mèo bạn cao — Điểm quản lý tăng phosphat máu và chất gắn kết phosphat

Sàng lọc sớm bệnh thận ở mèo (SDMA) — Tại sao cần thiết và khi nào nên xét nghiệm

Nếu lo lắng về tình trạng mèo mất nước — nguyên nhân tổn thương thận và thời điểm cần đến bệnh viện

Khi mèo nhà bạn đột ngột mệt mỏi — Triệu chứng suy thận cấp (AKI) và thời điểm điều trị