Thích

Chia sẻ

Nếu mèo nhà bạn đã ăn phải thuốc diệt ốc sên — Triệu chứng ngộ độc metaldehyde và cách xử trí khẩn cấp

Cấp cứu/Ngộ độcCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Nếu mèo ăn phải thuốc diệt ốc sên (chứa metaldehyde), các triệu chứng độc tính thần kinh như co giật và tăng thân nhiệt có thể xuất hiện trong vòng 1–2 giờ sau khi nuốt. Bất kể có biểu hiện triệu chứng hay không, nếu nghi ngờ mèo đã ăn phải, cần đưa ngay đến bệnh viện thú y cấp cứu.

Ngộ độc thuốc diệt ốc sên ở mèo là gì?

Mèo gần các hạt thuốc trừ ốc sên được rắc trong vườn

Ngộ độc thuốc diệt ốc sên ở mèo là một bệnh lý ngộ độc gây độc thần kinh, xảy ra khi mèo ăn phải thành phần chính của các loại thuốc trừ ốc sên và sên dùng trong vườn, đó là Metaldehyde. Tình trạng này kích thích hệ thần kinh quá mức, dẫn đến run cơ, co giật và tăng thân nhiệt. Nếu không được điều trị, những cơn co giật kéo dài cùng tình trạng tăng thân nhiệt có thể đe dọa tính mạng. Ngay cả khi không xuất hiện triệu chứng ngay sau khi ăn phải, tình trạng sức khỏe của mèo có thể đột ngột xấu đi trong một khoảng thời gian tương đối ngắn. Chỉ cần xác nhận mèo đã ăn phải thuốc diệt ốc sên, bạn cần lập tức đưa mèo đến bệnh viện thú y cấp cứu.

Tác động của metaldehyde đối với cơ thể mèo

Metaldehyde là thành phần chính trong các loại thuốc trừ sâu dạng hạt hoặc viên được bán trên thị trường để tiêu diệt ốc sên và sên. Mèo có thể bị ngộ độc khi bị mùi hương thu hút và ăn trực tiếp thuốc, hoặc khi liếm đất trong vườn có rắc thuốc diệt ốc. Metaldehyde sau khi được hấp thụ vào cơ thể sẽ hoạt động như một chất độc thần kinh, gây kích thích quá mức hệ thần kinh. Hậu quả là mèo sẽ xuất hiện các triệu chứng liên tiếp như run cơ, co giật và tăng thân nhiệt. Đặc biệt, nếu tình trạng co giật và tăng thân nhiệt không kiểm soát được kéo dài, các biến chứng như suy giảm chức năng gan hoặc thận có thể xuất hiện vài ngày sau khi mèo bắt đầu hồi phục, khiến tình trạng trở nên nguy hiểm hơn.

Các triệu chứng chính của ngộ độc thuốc diệt ốc sên ở mèo

Các triệu chứng thường xuất hiện trong vòng 30 phút đến 2 giờ sau khi mèo ăn phải. Nếu thấy bất kỳ triệu chứng nào dưới đây, hãy đưa mèo đến bệnh viện thú y ngay lập tức.

Run rẩy cơ bắp: Toàn thân hoặc một bộ phận cụ thể run liên tục.

Co giật, động kinh: Mất ý thức hoặc co giật, quằn quại.

Mất điều hòa vận động: Đi đứng loạng choạng hoặc không thể đi thẳng.

Chảy nước dãi quá mức: Chảy nhiều nước bọt hơn bình thường.

Thở nhanh: Thở gấp, tim đập nhanh.

Sốt cao: Nhiệt độ cơ thể tăng trên 40°C.

Nôn mửa: Co rút bụng hoặc nôn.

Mèo được khám để kiểm tra các triệu chứng ngộ độc thuốc trừ ốc

Nếu thấy các triệu chứng này, hãy đưa mèo đến phòng cấp cứu ngay lập tức.

Nếu bạn chứng kiến mèo ăn phải thuốc diệt ốc sên, hoặc phát hiện các triệu chứng như co giật, mất ý thức, thân nhiệt trên 40°C, hãy lập tức đưa mèo đến bệnh viện thú y cấp cứu mà không được chần chừ dù chỉ một giây. Không nên tự gây nôn tại nhà vì có nguy cơ gây tắc nghẽn đường thở trong lúc mèo đang co giật. Ngay cả khi lượng thuốc mèo ăn vào có vẻ ít, tuyệt đối không được chủ quan; hãy nhất thiết mang theo bao bì của thuốc diệt ốc sên đến bệnh viện.

Liều lượng metaldehyde nguy hiểm đối với mèo

Các giáo trình y khoa hiện chưa đưa ra một con số cụ thể về liều lượng metaldehyde gây nguy hiểm chính xác cho mèo. Điều này có nghĩa là không thể khẳng định chắc chắn rằng một lượng nào đó là an toàn. Hơn nữa, mèo con hoặc mèo có cân nặng thấp có thể phản ứng nghiêm trọng hơn ngay cả khi tiếp xúc cùng một lượng chất độc. Vì vậy, điều thực sự quan trọng không phải là “mèo đã ăn bao nhiêu” mà là “mèo có ăn hay không”. Ngay cả việc tiêu thụ một lượng nhỏ cũng có thể gây ra triệu chứng, nên nếu nghi ngờ mèo đã tiếp xúc với chất độc, bất kể số lượng, cần đưa mèo đến khám bác sĩ thú y ngay lập tức. Mang theo bao bì hoặc sản phẩm còn lại sẽ hỗ trợ rất lớn cho quá trình chẩn đoán và điều trị.

Phương pháp chẩn đoán tại bệnh viện thú y

Không có xét nghiệm máu thông thường nào có thể xác định ngay lập tức tình trạng ngộ độc metaldehyde. Bác sĩ thú y sẽ chẩn đoán dựa trên tổng hợp các phương pháp sau:

Kiểm tra tiền sử phơi nhiễm: Xác nhận với chủ nuôi về việc mèo có ăn phải thuốc trừ ốc sên hay không, thời điểm và lượng thuốc đã ăn.

Khám lâm sàng: Đánh giá thân nhiệt, nhịp tim, mức độ co cứng cơ và trạng thái ý thức.

Xét nghiệm máu: Xác định mức độ tổn thương cơ quan thông qua chỉ số men gan, chức năng thận, điện giải và đường huyết.

Chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm thành phần: Một số viên thuốc trừ ốc sên có thể hiện rõ trên phim X-quang; khi cần thiết, có thể kiểm tra thành phần metaldehyde trong chất nôn, dịch dạ dày, huyết thanh hoặc nước tiểu.

Việc cung cấp trước bao bì hoặc tên thành phần của thuốc trừ ốc sên sẽ hỗ trợ rất lớn trong việc xác định chẩn đoán và lập kế hoạch điều trị.

Phương pháp điều trị ngộ độc thuốc diệt ốc sên

Phương pháp điều trị sẽ khác nhau tùy thuộc vào việc mèo có biểu hiện triệu chứng hay không và khoảng thời gian kể từ khi ăn phải.

Gây nôn: Chỉ được bác sĩ thú y thực hiện khi chưa quá 1–2 giờ kể từ khi ăn phải và mèo chưa có triệu chứng. Tuyệt đối không được gây nôn khi mèo đang co giật.

Dùng than hoạt tính: Giúp ngăn chặn ruột hấp thụ độc tố. Phương pháp này được áp dụng khi việc gây nôn không đủ hiệu quả.

Thuốc chống co giật: Bác sĩ thú y sẽ kê đơn thuốc để kiểm soát run cơ và co giật, với liều lượng được tính toán dựa trên cân nặng của mèo.

Truyền dịch: Giúp bù đắp tình trạng mất nước và hỗ trợ đào thải độc tố ra khỏi cơ thể.

Điều chỉnh thân nhiệt: Nếu phát hiện thân nhiệt quá cao, sẽ đồng thời áp dụng các biện pháp làm mát.

Theo dõi chức năng gan: Sau khi xuất viện, chỉ số gan của mèo vẫn cần được theo dõi trong vài ngày tiếp theo.

Mèo đang được truyền dịch để điều trị ngộ độc thuốc trừ ốc sên

Các biện pháp phòng ngừa ngộ độc thuốc trừ ốc ở mèo

Biện pháp phòng ngừa chắc chắn nhất là loại bỏ hoàn toàn thuốc diệt ốc sên khỏi những khu vực mà mèo có thể tiếp cận.

Bảo quản kỹ lưỡng: Thuốc diệt ốc sên không sử dụng cần được cất giữ trong những nơi có khóa, mèo không thể tự mở được.

Quản lý hoạt động ngoài trời: Ngăn không cho mèo tiếp cận các khu vườn hoặc bồn hoa đã phun thuốc diệt ốc sên.

Lựa chọn sản phẩm thay thế ít nguy hiểm hơn: An toàn hơn khi sử dụng các loại thuốc diệt ốc sên có độc tính thấp, chẳng hạn như chứa thành phần sắt photphat (iron phosphate) hoặc sắt EDTA, thay vì metaldehyde.

Lưu ý với mèo đi ra ngoài: Nếu khó ngăn chặn việc mèo tiếp xúc với thuốc diệt ốc sên ở vườn của hàng xóm, cách an toàn nhất là hạn chế cho mèo ra ngoài.

Vườn thân thiện với môi trường, dùng băng dính đồng an toàn cho thú cưng để xua đuổi ốc sên

Hãy kiểm tra kỹ cả những tình huống này nhé

Mèo sống trong nhà cũng có thể tiếp xúc với thuốc diệt ốc sên được sử dụng trong các chậu cây trên ban công hoặc khu vườn trong nhà. Sau khi trời mưa, các hạt thuốc có thể trộn lẫn với đất và trở nên khó nhìn thấy, nhưng vẫn tiềm ẩn nguy hiểm. Mèo cũng có thể bị phơi nhiễm với metaldehyde thông qua việc săn bắt và ăn những con ốc sên hoặc sên trần dính thuốc diệt ốc, vì vậy cần đặc biệt lưu ý. Ngoài ra, ngay cả sau khi mèo đã trải qua một lần ngộ độc, các chỉ số chức năng gan và thận vẫn có thể xấu đi trong vài ngày sau khi phục hồi. Do đó, việc theo dõi sát sao sau khi xuất viện và ngăn ngừa tuyệt đối việc tiếp xúc lại là rất quan trọng.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-06-01

Câu hỏi thường gặp

Mèo đã ăn thuốc diệt ốc sên nhưng hiện không có triệu chứng gì. Có nên chờ thêm không?

Không, tuyệt đối không được chờ đợi. Triệu chứng có thể không xuất hiện ngay sau khi mèo nuốt phải, mà sẽ đột ngột biểu hiện sau một khoảng thời gian. Hãy đưa mèo đến bệnh viện thú y cấp cứu ngay lập tức. Mang theo bao bì của thuốc diệt ốc sên sẽ giúp bác sĩ thú y chẩn đoán chính xác hơn.

Tại sao không nên tự gây nôn cho mèo tại nhà?

Trong trường hợp ngộ độc thuốc trừ ốc sên, tuyệt đối không được kích thích nôn tại nhà. Nếu vật nuôi đã bắt đầu co giật, chất nôn có thể tràn vào đường thở, gây ra các biến chứng nguy hiểm hơn như viêm phổi hít. Việc kích thích nôn chỉ được thực hiện ở giai đoạn đầu chưa có triệu chứng và phải do bác sĩ thú y đánh giá, chỉ định.

Thuốc diệt ốc sên có nguy hiểm ngay cả khi mèo chỉ tiếp xúc với một lượng nhỏ không?

Ngay cả một lượng nhỏ cũng có thể gây nguy hiểm. Đặc biệt, mèo con hoặc mèo có cân nặng thấp có thể phản ứng nghiêm trọng với liều lượng ít hơn so với mèo trưởng thành. Đừng chủ quan nghĩ rằng “chỉ ăn một chút nên sẽ không sao”. Nếu nghi ngờ mèo đã nuốt phải, hãy đưa đến bệnh viện ngay lập tức.

Sau khi điều trị, mèo có thể hồi phục hoàn toàn không?

Nếu nhanh chóng đưa mèo đến bệnh viện để được điều trị thích hợp, phần lớn trường hợp đều có thể hồi phục. Tuy nhiên, nếu cơn co giật kéo dài hoặc thân nhiệt duy trì ở mức cao trong thời gian dài, các bất thường về chức năng gan hoặc thận có thể xuất hiện vài ngày sau khi hồi phục. Do đó, việc theo dõi sát sao các chỉ số gan và các triệu chứng thần kinh trong vài ngày đến 1–2 tuần sau điều trị là rất quan trọng.

Có phương pháp thay thế an toàn cho thú cưng thay vì dùng thuốc diệt ốc sên không?

Có. Sách giáo khoa thú y khuyến nghị sử dụng các loại thuốc diệt ốc sên có thành phần ít độc hại hơn, chẳng hạn như photphat sắt (iron phosphate) hoặc EDTA sắt, thay vì metaldehyde. Ngoài ra, bạn cũng có thể kết hợp các biện pháp không dùng thuốc như băng dính đồng hoặc rào chắn vật lý. Đối với các hộ gia đình nuôi mèo, nên lựa chọn các sản phẩm không chứa thành phần metaldehyde.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 bộ kit cấp cứu ngộ độc cho chó được bác sĩ thú y khuyên dùng

7 dấu hiệu khẩn cấp khi mèo bị ngộ độc — Kiểm tra ngay khi tiếp xúc

Có nên cho chó ăn quế không? Tiêu chuẩn an toàn và những điều cần lưu ý

Mèo bệnh tim có thể gây mê không — Dấu hiệu nguy hiểm cần kiểm tra trước khi điều trị răng

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng cho chó và mèo bị mù

Nếu mắt mèo của bạn bị mờ — Thời điểm phẫu thuật đục thủy tinh thể (phá nhũ bằng siêu âm) và chăm sóc phục hồi

Chó liên tục uống nước và thiếu sức sống — Nguyên nhân và phương pháp điều trị tăng canxi máu do tuyến cận giáp

Nếu chó nhà bạn liên tục run rẩy và co giật — Triệu chứng và phương pháp điều trị hạ canxi máu do suy tuyến cận giáp

Cho chó nhà tôi uống thuốc điều trị bệnh Cushing có an toàn không? — Tác dụng phụ của Mitotan và Trilostan cùng các điểm cần theo dõi

Tổng hợp toàn diện về xét nghiệm T4 tuyến giáp ở mèo — cách diễn giải kết quả và thời điểm chỉ định các xét nghiệm bổ sung

Tài liệu tham khảo

[1] Hovda, L.R. et al., Blackwell's Five-Minute Veterinary Consult Clinical Companion: Small Animal Toxicology, 3rd Edition, Wiley-Blackwell, 2022

[2] Schaer, M. (ed.), Clinical Medicine of the Dog and Cat, 4th Ed, CRC Press, 2022

[3] Plumb, D.C., Plumb's Veterinary Drug Handbook, 10th Ed, Wiley-Blackwell, 2023

[4] Drobatz, K.J. et al., Feline Emergency and Critical Care Medicine, 2nd Ed, Wiley-Blackwell, 2020