Thích

Chia sẻ

Cục u trên da mèo — Triệu chứng giai đoạn đầu của u tế bào mast, chẩn đoán, điều trị và quản lý tiên lượng

Khối u/Ung thưCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Ung thư tế bào mast ở mèo là khối u phát triển trên da, lách và ruột, với tiên lượng và phương pháp điều trị thay đổi đáng kể tùy theo loại. Loại da có khả năng chữa khỏi cao thông qua phẫu thuật, trong khi loại nội tạng phụ thuộc vào việc chẩn đoán sớm và điều trị tích cực để quyết định tiên lượng.

Ung thư tế bào mast ở mèo là gì?

Bác sĩ thú y đang khám mèo — Kiểm tra u tế bào mast

Ung thư tế bào mast (Mast Cell Tumor) ở mèo là một bệnh lý xảy ra khi các tế bào mast – vốn tham gia vào phản ứng miễn dịch – tăng sinh bất thường tại da, lách và đường tiêu hóa, từ đó hình thành khối u. Đây là loại khối u da phổ biến thứ tư ở mèo (sau u tế bào đáy, u xơ và ung thư biểu mô vảy), đồng thời cũng là loại ung thư thường xuất hiện ở các cơ quan nội tạng như lách và đường tiêu hóa. Yếu tố quan trọng nhất chính là vị trí xuất hiện khối u. Khối u dạng da phần lớn là thể lành tính, biệt hóa tốt; nếu được phát hiện sớm và phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn, mèo thường có thể khỏi bệnh. Ngược lại, khối u dạng nội tạng ở lách hoặc đường tiêu hóa có diễn tiến và tiên lượng rất khác biệt. Vì các triệu chứng thường mơ hồ, việc phát hiện sớm là then chốt.

Tại sao lại xảy ra? — Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ

Nguyên nhân chính xác gây bệnh hiện vẫn chưa được làm rõ. Tuy nhiên, một số yếu tố nguy cơ đã được xác định.

Tuổi tác: U tế bào mast dạng da chủ yếu xuất hiện ở mèo trung niên đến cao tuổi, với tuổi trung bình tại thời điểm chẩn đoán khoảng 10 tuổi (dù bệnh cũng có thể xảy ra ở mèo nhỏ tuổi).

Giống mèo: Nhiều giống như Siam, Burmese, Maine Coon, Ragdoll và Russian Blue có nguy cơ mắc u tế bào mast cao hơn. Đặc biệt, mèo Siam có liên quan mật thiết đến dạng u tế bào mast da bất thường (dạng histiocytic) thường xuất hiện ở vùng đầu khi còn tương đối trẻ.

Xu hướng di truyền: Do có sự ưu thế rõ rệt ở một số giống, người ta suy đoán rằng bệnh có xu hướng di truyền.

Mặc dù chưa có báo cáo nào chỉ ra sự khác biệt rõ rệt theo giới tính hoặc tình trạng triệt sản, việc kiểm tra da và bụng định kỳ là rất quan trọng đối với mèo từ độ tuổi trung niên trở lên.

Danh sách kiểm tra các triệu chứng ban đầu theo từng loại

Ung thư tế bào mast có biểu hiện triệu chứng hoàn toàn khác nhau tùy thuộc vào vị trí xuất hiện. Triệu chứng dạng da

Sần nhỏ, khối u: Xuất hiện các khối u cứng hoặc mềm ở đầu, cổ và thân mình.

Ngứa tái phát: Mèo liên tục cào hoặc liếm vùng xung quanh khối u.

Thay đổi kích thước: Kích thước khối u có thể tăng giảm thất thường.

Triệu chứng dạng nội tạng (lách, đường tiêu hóa)

Nôn mửa mãn tính: Tình trạng nôn kéo dài hơn một tháng.

Sụt cân: Mèo giảm cân dù vẫn còn cảm giác thèm ăn.

Mất ngon miệng, uể oải: Bỗng nhiên từ chối ăn uống.

Phân có máu, phân đen: Có thể xuất hiện ở dạng ảnh hưởng đến đường tiêu hóa.

Mèo nằm liệt sức — Triệu chứng của u tế bào mast

Nếu xuất hiện các triệu chứng này, hãy đưa mèo đến bệnh viện thú y ngay lập tức.

Nếu mèo xuất hiện các triệu chứng dưới đây, cần đưa đến phòng khám thú y trong vòng 24 giờ: • Nôn mửa đột ngột và lặp lại (trên 3 lần/ngày) • Phân có máu hoặc phân đen như nhựa đường • Mất hoàn toàn cảm giác thèm ăn kéo dài trên 24 giờ • Bụng phình to rõ rệt • Suy nhược nghiêm trọng hoặc liên tục trốn tránh Khi tế bào mast giải phóng quá nhiều histamin, có thể dẫn đến loét và xuất huyết dạ dày – tá tràng, gây ra các triệu chứng như chán ăn, nôn mửa, thiếu máu và phân đen. Cần tránh kích thích mạnh hoặc ấn vào vùng khối u.

Cách chẩn đoán? — Kiểm tra từng bước

Chẩn đoán u tế bào mast được thực hiện theo từng bước.

Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA): Dùng kim mảnh để lấy tế bào từ khối u và quan sát dưới kính hiển vi. Đây là xét nghiệm đầu tiên đối với dạng da, nhanh chóng và đơn giản.

Sinh thiết mô: Lấy mẫu mô để thực hiện xét nghiệm bệnh lý, nhằm đưa ra chẩn đoán xác định.

Xét nghiệm máu và nước tiểu: Đánh giá tình trạng toàn thân và chức năng các cơ quan.

Siêu âm bụng: Xác định xem lách và các cơ quan nội tạng có bất thường hay không.

Chụp CT: Sử dụng khi cần xác định chính xác phạm vi khối u và tình trạng di căn.

Nếu có nghi ngờ, sẽ tiến hành xét nghiệm phân kỳ toàn thân (staging) để xác định mức độ di căn.

Siêu âm bụng cho mèo — Chẩn đoán u tế bào mast

Phương pháp điều trị — Tiếp cận khác nhau tùy theo từng loại

Dạng da: Phẫu thuật cắt bỏ là phương pháp điều trị cơ bản. Phần lớn các khối u thuộc dạng lành tính, biệt hóa tốt, nên nhiều trường hợp có thể chữa khỏi hoàn toàn chỉ bằng phẫu thuật và không nhất thiết phải hóa trị. Nếu việc cắt bỏ gặp khó khăn hoặc không triệt để, có thể cân nhắc các phương pháp điều trị bổ sung như xạ trị.

Dạng lách: Phẫu thuật cắt bỏ lách là phương pháp điều trị chủ chốt. Ngay cả khi một số cơ quan khác bị ảnh hưởng nhẹ, việc cắt bỏ lách vẫn giúp kỳ vọng vào tỷ lệ sống sót và chất lượng cuộc sống tương đối tốt.

Dạng đường tiêu hóa: Có thể kết hợp phẫu thuật và hóa trị. Loại thuốc và liều lượng sẽ do bác sĩ thú y quyết định dựa trên cân nặng và tình trạng sức khỏe tổng thể của mèo.

Bất kể loại nào, việc tham vấn với bác sĩ chuyên khoa ung thư thú y trước khi bắt đầu điều trị sẽ giúp xây dựng kế hoạch điều trị chi tiết và phù hợp hơn.

Mèo đang trong giai đoạn hồi phục sau phẫu thuật

Tiên lượng và thời gian sống — Khác biệt lớn tùy theo từng loại

Dạng da: Tiên lượng tốt nhất. Ở mèo giai đoạn 1–3, hiếm khi tử vong do u tế bào mast và nhiều trường hợp có thể sống lâu dài chỉ bằng phẫu thuật. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể tái phát, và đến nay chưa có bằng chứng khẳng định mức độ cắt bỏ hoàn toàn có thể dự đoán khả năng tái phát.

Dạng lách: Sau khi cắt lách, có thể mong đợi thời gian sống dài tương đối tốt và chất lượng cuộc sống ổn định. Tình trạng toàn thân trước phẫu thuật ảnh hưởng lớn đến tiên lượng.

Dạng ruột: Trong các dạng nội tạng, đây là dạng có tiên lượng kém, nên việc phát hiện sớm và quyết định điều trị nhanh chóng càng trở nên quan trọng.

Dù là dạng nào, sau điều trị cần theo dõi định kỳ mỗi 3–6 tháng để kiểm tra liên tục tình trạng tái phát.

Các điểm chăm sóc có thể thực hiện tại nhà

Chăm sóc tại nhà sau điều trị có thể thay đổi tiên lượng bệnh.

Theo dõi cân nặng và khẩu phần ăn: Cân mèo vào cùng một thời điểm mỗi tuần và ghi lại những thay đổi về lượng thức ăn.

Ghi chép số lần nôn: Ghi lại ngày, số lần và đặc điểm của chất nôn sẽ rất hữu ích cho việc thăm khám.

Kiểm tra da thường xuyên: Trong lúc chải chuốt, hãy dùng tay nhẹ nhàng sờ khắp cơ thể để phát hiện sớm các khối u mới.

Giảm thiểu căng thẳng: Hạn chế thay đổi môi trường sống và cung cấp đủ không gian để mèo có thể ẩn náu.

Tuân thủ chế độ ăn theo đơn: Bắt buộc phải tuân theo các hướng dẫn về dinh dưỡng do bác sĩ thú y chỉ định.

Hình ảnh người chăm sóc tận tình chăm sóc mèo tại nhà

Nếu bạn là chủ nuôi mèo Xiêm, cần đặc biệt lưu ý thêm.

Mèo Xiêm có nguy cơ cao mắc u tế bào mast hơn các giống khác, đặc biệt là dạng u tế bào mast da không điển hình (dạng tổ chức bào) xuất hiện ở vùng đầu ở độ tuổi còn khá trẻ. Nếu thấy khối u hoặc nốt sần mới trên da, đừng chủ quan cho rằng đó chỉ là vấn đề da liễu thông thường mà nên thực hiện chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA) để kiểm tra. Ngay cả khi không có triệu chứng, vẫn khuyến cáo nên đưa mèo đi khám sức khỏe định kỳ mỗi 6 tháng.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-29

Câu hỏi thường gặp

Ung thư tế bào mast ở mèo có lây sang người hoặc các loài động vật khác không?

Không phải vậy. U tế bào mast không phải là bệnh truyền nhiễm. Nó không lây sang người hay các thú cưng khác.

Làm sao để biết khối u trên da của mèo có phải là u tế bào mast hay không?

Bằng mắt thường, việc phân biệt khá khó khăn. Tại bệnh viện thú y, xét nghiệm chọc hút bằng kim (FNA) giúp xác định nhanh chóng loại tế bào. Nếu phát hiện khối u, nên đưa mèo đi kiểm tra ngay lập tức.

Nếu bệnh tái phát sau phẫu thuật thì phải làm sao?

Tùy thuộc vào vị trí và phạm vi tái phát, bác sĩ sẽ áp dụng phẫu thuật lần hai, xạ trị hoặc hóa trị. Việc tái khám định kỳ mỗi 3–6 tháng sau phẫu thuật giúp phát hiện sớm tình trạng tái phát.

Liệu việc điều trị ung thư có khiến mèo quá mệt mỏi không?

Tùy thuộc vào loại thuốc hóa trị, mèo có thể gặp các tác dụng phụ như tiêu chảy, nôn mửa hoặc chán ăn. Vì vậy, bác sĩ thú y sẽ điều chỉnh liều lượng phù hợp với cân nặng và tình trạng sức khỏe tổng thể của mèo, đồng thời tiến hành điều trị một cách thận trọng. Tuy nhiên, đối với dạng ung thư da ở mèo, phẫu thuật đơn thuần thường có khả năng chữa khỏi hoàn toàn, nên trong nhiều trường hợp không nhất thiết phải hóa trị. Trong quá trình điều trị, nếu nhận thấy bất kỳ thay đổi nào về thể trạng hoặc có những băn khoăn, lo lắng, hãy trao đổi kỹ lưỡng với bác sĩ điều trị.

Có cách nào để phòng ngừa u tế bào mast ở mèo không?

Hiện nay, vẫn chưa có phương pháp phòng ngừa chắc chắn. Cách tốt nhất là tăng khả năng phát hiện sớm thông qua việc khám sức khỏe định kỳ mỗi 6 tháng đến 1 năm, đồng thời đưa mèo đến cơ sở thú y ngay lập tức nếu phát hiện khối u mới trên da.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

7 điểm quản lý ung thư tế bào chuyển tiếp ở chó (ung thư bàng quang) do bác sĩ thú y chỉ ra — từ triệu chứng đến cách chăm sóc

7 điểm chăm sóc quan trọng mà chủ nuôi cần lưu ý đối với u hắc tố khoang miệng ở chó, do bác sĩ thú y đề xuất

Tổng hợp những gợi ý hàng đầu và tiêu chí lựa chọn về chăm sóc giảm nhẹ và nâng cao chất lượng cuộc sống cho chó mắc khối u

Nếu cún nhà bạn run rẩy mỗi khi lên xe — Nguyên nhân gây sợ xe và say xe, cùng các mẹo giúp cún bình tĩnh và phòng ngừa

Nếu chú chó lớn tuổi của bạn thường lang thang và mất phương hướng vào ban đêm — Nguyên nhân của rối loạn nhận thức và các điểm chăm sóc cần lưu ý

Tại sao chú chó nhà tôi lại liên tục có những hành vi không mong muốn? — 5 chiến lược làm phong phú môi trường sống để giải quyết nguyên nhân và cải thiện hành vi

Liệu việc điều trị bằng thuốc hành vi cho chó của chúng ta có thực sự cần thiết? — Thời điểm bắt đầu và các dấu hiệu của tác dụng phụ

Lý do mèo run rẩy mỗi khi đến bệnh viện — Nguyên nhân gây sợ hãi bệnh viện thú y và phương pháp huấn luyện giảm nhạy cảm

Tại sao mèo nhà tôi lại đi tiểu bừa bãi khắp nơi? — Nguyên nhân gây ra hành vi phun nước tiểu đánh dấu lãnh thổ và các dấu hiệu phân biệt với bệnh lý

Nếu mèo nhà bạn liên tục đánh nhau — dấu hiệu căng thẳng do tranh giành lãnh thổ và thời điểm chẩn đoán, chăm sóc

Tài liệu tham khảo

[1] Withrow SJ, Vail DM, Page RL. Withrow and MacEwen's Small Animal Clinical Oncology, 5th Ed. Saunders Elsevier, 2013. Chapter: Mast Cell Tumors of the Cat.

[2] Litster AL, Sorenmo KU. Characterisation of the signalment, clinical and survival characteristics of 41 cats with mast cell neoplasia. J Feline Med Surg. 2006;8(3):177-83.

[3] Dank G et al. Treatment of feline visceral mast cell tumors with lomustine (CCNU). J Feline Med Surg. 2015;17(3):173-6.

[4] Blackwood L et al. European consensus document on mast cell tumours in dogs and cats. Vet Comp Oncol. 2012;10(3):e1-29.

[5] Gieger TL et al. Biologic behavior and prognostic factors for mast cell tumors of the cat. In Veterinary Oncology: A Short Textbook, 2018.