Thích

Chia sẻ

Triệu chứng, chẩn đoán và điều trị bệnh nhiễm toan ceton do đái tháo đường ở mèo, cùng hướng dẫn dinh dưỡng và chăm sóc suốt đời

Nội tiếtCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bệnh nhiễm toan ceton do đái tháo đường (DKA) ở mèo là một tình trạng nội tiết cấp cứu, xảy ra khi thiếu insulin khiến các thể ceton tích tụ trong máu. Việc phát hiện sớm các triệu chứng và điều trị kịp thời sẽ giúp tăng đáng kể tỷ lệ sống sót.

Chứng nhiễm toan ceton do đái tháo đường ở mèo là gì?

Chứng toan ceton do đái tháo đường (DKA) ở mèo là một bệnh lý nội tiết cấp cứu, xảy ra khi cơ thể thiếu hụt nghiêm trọng insulin, buộc phải phân giải mỡ để lấy năng lượng, dẫn đến sự tích tụ các thể ceton trong máu. Điều trị kịp thời là yếu tố then chốt. Nếu mèo xuất hiện các triệu chứng như nôn mửa, uể oải, giảm ăn kéo dài hoặc hơi thở có mùi acetone ngọt, cần đưa đến phòng khám thú y ngay lập tức. Tình trạng này thường gặp ở những mèo đã mắc bệnh đái tháo đường, nhưng cũng có thể là dấu hiệu đầu tiên giúp phát hiện bệnh ở những trường hợp chưa được chẩn đoán trước đó.

Nguyên nhân gây ra bệnh DKA

Mèo mắc bệnh tiểu đường thiếu insulin, khiến tế bào không thể sử dụng glucose làm năng lượng. Cơ thể sẽ phân giải mỡ để thay thế, đồng thời tạo ra các chất axit gọi là thể ketone, làm máu bị axit hóa. Ngoài bệnh tiểu đường, các yếu tố dưới đây có thể gây ra hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng DKA:

Ngừng điều trị insulin: Bỏ sót lần tiêm hoặc người chăm sóc không nhận biết được

Nhiễm trùng – viêm: Viêm tụy, nhiễm trùng đường tiết niệu, viêm nha chu và các tình trạng gây căng thẳng cho cơ thể

Mất ngon miệng: Nếu mèo gần như không ăn trong hơn 2 ngày, việc sản sinh thể ketone sẽ tăng đột ngột

Sự kiện gây căng thẳng: Phẫu thuật, chuyển nhà, hoặc có thêm thú cưng mới vào gia đình

Các triệu chứng chính của DKA không thể bỏ qua

Nếu các triệu chứng dưới đây xuất hiện đồng thời, cần nghi ngờ mèo bị nhiễm toan ceton do đái tháo đường (DKA).

Nôn mửa: Mèo nôn lặp đi lặp lại, không liên quan đến việc ăn uống.

Giảm hoặc mất cảm giác ngon miệng: Mèo không ăn ngay cả những món ăn yêu thích.

Suy nhược: Mèo ngủ nhiều hơn bình thường và ít vận động.

Mất nước: Khi nhấc da ở vùng cổ, da trở lại vị trí cũ chậm chạp.

Mùi axeton: Hơi thở của mèo có mùi ngọt như trái cây hoặc mùi axeton.

Giảm cân: Cân nặng giảm rõ rệt trong thời gian ngắn.

Thay đổi hô hấp: Mèo thở nhanh hoặc thở nông.

Bác sĩ thú y đang kiểm tra tình trạng mất nước ở mèo

Nếu xuất hiện các triệu chứng này, hãy đưa mèo đến ngay bệnh viện thú y cấp cứu.

Nếu mèo của bạn rơi vào bất kỳ tình huống nào dưới đây, hãy đưa đến ngay bệnh viện thú y cấp cứu 24/7. Việc chờ đợi ở nhà hoặc hẹn lịch khám vào ngày hôm sau có thể rất nguy hiểm. • Mèo không phản ứng hoặc vẻ ngoài cho thấy ý thức mơ hồ • Mèo không thể đứng dậy hoặc đi lại loạng choạng • Xuất hiện co giật (động kinh) • Hô hấp trở nên khó khăn một cách đột ngột • Nôn mửa và suy nhược kéo dài hơn 24 giờ

Các xét nghiệm chẩn đoán được thực hiện tại bệnh viện thú y

Chẩn đoán DKA thường được thực hiện bằng cách kết hợp nhiều xét nghiệm khác nhau.

Xét nghiệm đường huyết: Đường huyết thường ở mức rất cao.

Xét nghiệm ketone: Có thể nhanh chóng xác định thể ketone bằng que thử nước tiểu. Tuy nhiên, que thử nước tiểu chủ yếu phát hiện axit axetoaxetic và axeton, trong khi beta-hydroxybutyrate (BHB) – chất tăng nhiều nhất trong DKA – lại không được phát hiện chính xác. Do đó, việc kết hợp xét nghiệm đo trực tiếp BHB trong máu sẽ giúp chẩn đoán chính xác hơn.

Xét nghiệm khí máu: Đo lường mức độ axit hóa của máu (toan chuyển hóa).

Xét nghiệm điện giải: Kiểm tra nồng độ kali, natri và photpho. Mất cân bằng điện giải thường gặp ở DKA, và nếu tình trạng ketone niệu kéo dài, natri và kali có thể bị đào thải ra ngoài.

Xét nghiệm hóa sinh máu: Đánh giá đồng thời chức năng tuyến tụy, thận và gan.

Xét nghiệm nuôi cấy nước tiểu: Đôi khi được thực hiện để xác định xem nhiễm trùng đường tiết niệu có phải là nguyên nhân gây ra DKA hay không.

Quá trình điều trị nhập viện cho bệnh DKA

Nhiễm toan ceton do đái tháo đường (DKA) thường cần nhập viện điều trị từ 1 đến 5 ngày.

Liệu pháp truyền dịch: Truyền tĩnh mạch để nhanh chóng khắc phục tình trạng mất nước và pha loãng axit ketone. Các chất điện giải cũng được bổ sung đồng thời.

Liệu pháp insulin: Bác sĩ thú y sẽ quyết định loại insulin và liều lượng dựa trên chỉ số đường huyết. Giai đoạn đầu, đường huyết sẽ được hạ xuống một cách từ từ.

Điều chỉnh điện giải: Nồng độ kali có thể giảm xuống mức nguy hiểm, vì vậy cần theo dõi sát sao.

Điều trị nguyên nhân: Nếu nguyên nhân là nhiễm trùng, sẽ dùng kháng sinh; nếu là viêm tụy, sẽ áp dụng phác đồ điều trị phù hợp song song.

Mèo đang nằm viện và được điều trị bằng dịch truyền

Các điểm cần lưu ý về chế độ ăn và chăm sóc suốt đời sau khi xuất viện

Mèo từng trải qua tình trạng nhiễm ceton toan do đái tháo đường (DKA) vẫn cần được quản lý bệnh đái tháo đường suốt đời ngay cả sau khi xuất viện.

Quản lý chế độ ăn: Chìa khóa là chọn loại thức ăn giúp ngăn ngừa tình trạng đường huyết tăng đột ngột sau bữa ăn. Chế độ ăn có hàm lượng chất xơ tương đối cao có thể giúp tăng độ nhạy cảm với insulin và làm giảm tình trạng tăng đường huyết sau ăn. Nên tránh các chế độ ăn chứa nhiều fructose, chất béo chuyển hóa và MSG vì chúng có thể cản trở quá trình điều hòa insulin.

Tiêm insulin: Thông thường, liều lượng được khuyến nghị là tiêm 2 lần mỗi ngày, tuy nhiên trong một số trường hợp có thể điều chỉnh xuống còn 1 lần. Liều insulin được xác định dựa trên cân nặng lý tưởng, vì vậy việc chủ nuôi học cách tiêm dưới da là rất quan trọng.

Giờ ăn đều đặn: Đối với mèo được tiêm insulin, việc đồng bộ hóa thời điểm ăn và thời điểm tiêm insulin sẽ có lợi cho việc kiểm soát đường huyết. Tuy nhiên, một số mèo vẫn có thể ăn nhiều bữa nhỏ ngay cả khi được cho ăn tự do, vì vậy hãy tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để xác định phương pháp cho ăn phù hợp.

Duy trì cân nặng: Việc xác định liều insulin dựa trên cân nặng lý tưởng và duy trì cân nặng thích hợp là rất quan trọng. Nếu cân nặng thay đổi đáng kể, việc kiểm soát đường huyết có thể trở nên khó khăn, do đó cần kiểm tra định kỳ.

Chủ nuôi chuẩn bị tiêm insulin tại nhà cho mèo

Theo dõi đường huyết tại nhà cho mèo

Ngoài việc thăm khám định kỳ tại phòng khám, việc theo dõi đường huyết tại nhà giúp nâng cao đáng kể hiệu quả quản lý bệnh.

Đo đường huyết qua tai: Sử dụng máy đo đường huyết chuyên dụng cho mèo (hoặc đã được hiệu chuẩn cho mèo) để lấy một lượng máu nhỏ từ bên trong tai. Bạn nên học kỹ cách đo tại nhà từ bác sĩ thú y trước khi thực hiện.

Que thử ketone trong nước tiểu: Kiểm tra ketone trong nước tiểu mỗi ngày giúp phát hiện sớm nguy cơ tái phát. Tuy nhiên, que thử nước tiểu không phát hiện tốt BHB, nên nếu nghi ngờ có bất thường, bạn nên đưa mèo đến phòng khám để xét nghiệm ketone trong máu.

Ghi chép khẩu phần ăn và hành vi: Ghi lại những thay đổi về lượng thức ăn, lượng nước uống và mức độ hoạt động sẽ rất hữu ích cho buổi tư vấn tại phòng khám. Đặc biệt, nếu mèo bị suy nhược hoặc giảm ăn, bạn nhất thiết phải kiểm tra ketone.

Đường cong đường huyết và kiểm tra định kỳ: Trong giai đoạn đường huyết chưa ổn định, khuyến cáo nên thực hiện xét nghiệm đường cong đường huyết mỗi 1–2 tuần (7–14 ngày). Sau khi đường huyết ổn định, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để điều chỉnh tần suất tái khám cho phù hợp.

Các điểm kiểm tra thiết yếu để ngăn ngừa tái phát

Bệnh DKA có tỷ lệ tái phát cao. Bạn cần tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn sau: • Không bỏ lỡ bất kỳ lần tiêm insulin nào (khi đi du lịch, hãy hướng dẫn trước cách tiêm cho người trông giữ mèo) • Bảo quản insulin trong tủ lạnh và tuyệt đối không lắc lọ thuốc • Nếu mèo không ăn trong hơn 2 ngày, hãy liên hệ ngay với bác sĩ thú y • Không trì hoãn việc điều trị các bệnh lý khác như nhiễm trùng, viêm miệng, v.v. • Ngay cả khi mèo đạt trạng thái thuyên giảm tiểu đường, không tự ý ngừng tiêm insulin mà không có chỉ định của bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-28

Câu hỏi thường gặp

Bệnh nhiễm toan ceton do đái tháo đường (DKA) khác với bệnh đái tháo đường thông thường như thế nào?

Bệnh tiểu đường là tình trạng đường huyết cao mạn tính. DKA là biến chứng cấp tính của bệnh, một tình trạng khẩn cấp xảy ra khi thiếu hụt insulin nghiêm trọng dẫn đến nhiễm toan ceton. Trong khi bệnh tiểu đường có thể được quản lý ổn định tại nhà thì DKA cần nhập viện điều trị ngay lập tức.

Tiêm insulin thiếu một lần có lập tức gây ra DKA không?

Việc bỏ lỡ một lần tiêm không nhất thiết khiến mèo mắc bệnh nhiễm toan ceton do đái tháo đường (DKA) ngay lập tức. Tuy nhiên, nếu mèo biếng ăn hoặc mắc thêm các bệnh lý khác, tình trạng có thể tiến triển nặng nhanh chóng. Nếu bạn nhận ra đã bỏ lỡ liều tiêm, hãy tiếp tục tiêm liều tiếp theo đúng lịch trình bình thường và liên hệ ngay với bác sĩ thú y nếu phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.

Mèo bị tiểu đường nên ăn loại thức ăn nào?

Không có một câu trả lời duy nhất và cố định, mà chìa khóa nằm ở chế độ ăn giúp ngăn ngừa tình trạng đường huyết tăng đột ngột sau bữa ăn. Chế độ ăn giàu chất xơ có thể hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin và làm giảm tình trạng tăng đường huyết sau ăn. Đối với mèo đang dùng insulin, việc đồng bộ hóa thời gian ăn với thời điểm tiêm insulin sẽ mang lại lợi ích lớn hơn. Vì vậy, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để lựa chọn loại thức ăn và phương pháp cho ăn phù hợp nhất với tình trạng sức khỏe của mèo.

Bệnh tiểu đường có thể chữa khỏi hoàn toàn không?

Một số mèo có thể đạt đến trạng thái thuyên giảm tiểu đường nhờ điều trị insulin và kiểm soát cân nặng. Đây là trạng thái mà đường huyết duy trì trong khoảng bình thường mà không cần insulin. Tuy nhiên, việc tự ý ngừng insulin mà không có chỉ định của bác sĩ thú y có thể dẫn đến nhiễm toan ceton do đái tháo đường (DKA), vì vậy bạn nhất thiết phải tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi đưa ra quyết định.

Chi phí điều trị DKA là bao nhiêu?

Mức chi phí có thể khác nhau tùy theo cơ sở y tế, nhưng chi phí nhập viện và chăm sóc đặc biệt có thể dao động từ vài chục đến vài triệu won. Việc đăng ký bảo hiểm thú cưng trước đó sẽ giúp giảm đáng kể gánh nặng chi phí điều trị.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

7 sản phẩm hỗ trợ quản lý thay đổi hormone ở chó sau khi triệt sản, theo lời khuyên của bác sĩ thú y

7 dấu hiệu và biện pháp chăm sóc bệnh suy giáp ở chó do bác sĩ thú y chỉ ra

7 dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp về nhiễm toan ceton do tiểu đường ở chó — những triệu chứng không được bỏ qua

Bệnh Leptospira (bệnh lây từ động vật sang người): Nhiễm trùng và Phòng ngừa

Bệnh amyloid thận ở mèo Abyssinian — Tổng hợp triệu chứng, chẩn đoán, tiên lượng và chăm sóc

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng của viêm thận – bể thận ở chó

Nếu tinh hoàn của chó bạn có kích thước khác nhau — Dấu hiệu cảnh báo và điểm điều trị u tinh hoàn

Nếu gàu của bé cưng di chuyển — Tổng hợp triệu chứng, lây lan và điều trị ve Cheyletiella

Tại sao mèo nhà tôi chỉ gãi mặt — Nguyên nhân và thời điểm điều trị bệnh ghẻ Notoedres

Nếu chó của bạn đột nhiên đi khập khiễng — Triệu chứng nhiễm ve gây bệnh Lyme và cách phòng ngừa

Tài liệu tham khảo

[1] Mooney CT, Peterson ME (eds). BSAVA Manual of Canine and Feline Endocrinology, 4th Ed. BSAVA, 2012.

[2] Schaer M (ed). Clinical Medicine of the Dog and Cat, 4th Ed. CRC Press, 2021.

[3] Nelson RW, Couto CG. Small Animal Internal Medicine, 6th Ed. Elsevier, 2020.