Thích

Chia sẻ

PSS (thông nối cửa-chủ toàn thân) ở chó Yorkshire Terrier — Hướng dẫn về triệu chứng, chẩn đoán và chăm sóc suốt đời

Sức khỏe ganSức khỏe theo giốngDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Yorkshire Terrier là giống chó nhỏ có tỷ lệ mắc thông nối cửa-chủ toàn thân (PSS) do di truyền cao. Khi xuất hiện các triệu chứng như chậm phát triển hoặc dấu hiệu thần kinh, việc chẩn đoán sớm và phẫu thuật sẽ quyết định tỷ lệ thành công của quá trình điều trị.

Thông nối cửa-chủ toàn thân (PSS) ở Yorkshire Terrier là gì?

Chú chó Yorkshire Terrier đang được bác sĩ thú y thăm khám

Thông nối cửa-chủ toàn thân (PSS) ở chó Yorkshire Terrier là một dị dạng mạch máu bẩm sinh, trong đó các mạch máu bất thường đi vòng qua gan khiến amoniac và các độc tố hấp thu từ ruột không được gan giải độc mà lưu thông khắp cơ thể. Chó Yorkshire Terrier được biết đến là một trong những giống chó nhỏ điển hình có khuynh hướng di truyền mắc bệnh này. Điều quan trọng nhất là phát hiện sớm. PSS thường biểu hiện lần đầu dưới dạng chậm phát triển hoặc các triệu chứng thần kinh ở độ tuổi dưới một năm. Vì vậy, nếu nhận thấy những dấu hiệu này, hãy đưa chó đến khám tại bệnh viện thú y càng sớm càng tốt mà không nên trì hoãn.

Tại sao bệnh này lại thường gặp ở chó Yorkshire Terrier?

Chó Yorkshire Terrier được biết là có tỷ lệ di truyền tương đối cao trong giống đối với các yếu tố nguy cơ liên quan đến shunt tĩnh mạch cửa. Đặc biệt, tình trạng shunt ngoài gan bẩm sinh khá phổ biến, trong đó một mạch máu bất thường kết nối trực tiếp giữa tĩnh mạch cửa và tĩnh mạch chủ (ví dụ: shunt tĩnh mạch cửa – tĩnh mạch chủ). Shunt ngoài gan là loại thường gặp ở các giống chó nhỏ như Yorkshire Terrier và mèo. Bạn nên yêu cầu nhà nhân giống cung cấp lịch sử xét nghiệm axit mật của chó bố mẹ, đồng thời khuyến nghị thực hiện xét nghiệm tầm soát trong lần khám sức khỏe đầu tiên sau khi nhận chó về.

Kiểm tra các triệu chứng chính của thông nối cửa-chủ (PSS)

Chậm tăng trưởng: Kích thước cơ thể nhỏ và gầy hơn rõ rệt so với các chú chó cùng lứa tuổi.

Sụt giảm năng lượng sau ăn: Sau khi ăn, chó có thể bị mệt mỏi nghiêm trọng hoặc trở nên uể oải.

Triệu chứng thần kinh: Có thể xuất hiện các triệu chứng như quay vòng, tì đầu vào vật (head pressing) và co giật.

Nôn mửa và tiêu chảy tái phát: Đặc biệt thường xảy ra sau khi ăn.

Chảy nước dãi quá mức: Đây là dấu hiệu của tình trạng buồn nôn kéo dài.

Uống nước và đi tiểu quá mức: Có thể kèm theo sự hình thành sỏi urat.

Một chú chó Yorkshire Terrier nằm uể oải, thiếu sức sống

Khi xuất hiện triệu chứng này, hãy đưa chó đến ngay cơ sở thú y.

Nếu cơn co giật kéo dài hơn 5 phút hoặc chó lặp lại các triệu chứng như suy giảm ý thức và tì đầu vào vật, đây là tình trạng khẩn cấp. Bệnh có thể tiến triển nhanh thành bệnh não gan (bệnh não do amoniac), vì vậy bạn cần đưa chó đến bệnh viện thú y cấp cứu 24/24 ngay lập tức mà không được trì hoãn.

Phương pháp chẩn đoán — từ xét nghiệm axit mật đến chụp CT mạch máu

Xét nghiệm axit mật lúc đói và sau ăn: Đây là xét nghiệm tầm soát cơ bản cho bệnh PSS. Chúng tôi xác định các bất thường chức năng gan bằng cách so sánh chỉ số lấy máu trước khi ăn và sau khi ăn 2 giờ.

Xét nghiệm amoniac trong máu: Đo nồng độ amoniac lúc đói.

Siêu âm bụng: Xác định vị trí và hình thái của các mạch máu bất thường.

Chụp CT mạch máu: Bắt buộc để xác định chính xác đường đi của mạch máu shunt trước khi phẫu thuật.

Nếu nghi ngờ có triệu chứng, chúng tôi khuyến nghị thực hiện xét nghiệm tầm soát khi chó từ 4 đến 6 tháng tuổi.

Phương pháp điều trị — Phẫu thuật và quản lý nội khoa

Điều chỉnh phẫu thuật: Đây là phương pháp điều trị triệt để bằng cách chặn mạch máu shunt để dẫn dòng máu bình thường về gan. Chủ yếu sử dụng phương pháp thắt dần mạch máu bằng vòng thắt ameroid (thắt dần) hoặc chỉ khâu (lụa). Tuy nhiên, do có thể xảy ra tình trạng tắc không hoàn toàn hoặc tăng áp lực tĩnh mạch cửa sau phẫu thuật, nên cần sự can thiệp của bác sĩ phẫu thuật thú y chuyên khoa.

Quản lý nội khoa: Trong trường hợp phẫu thuật khó thực hiện, sẽ sử dụng thức ăn kê đơn cho gan với lượng protein được điều chỉnh phù hợp, lactulose và kháng sinh để giảm sản sinh amoniac. Điều quan trọng là điều chỉnh protein trong giới hạn mà chó có thể chịu đựng được thay vì hạn chế quá mức. Mục đích là giảm nhẹ triệu chứng chứ không phải chữa khỏi hoàn toàn.

Hướng điều trị sẽ do bác sĩ thú y quyết định dựa trên vị trí, kích thước của mạch máu shunt và tình trạng toàn thân của chó.

Bác sĩ phẫu thuật thú y chuyên khoa đang phẫu thuật cho chó nhỏ

Các điểm chăm sóc sức khỏe trọn đời theo từng độ tuổi

2–6 tháng tuổi: Lần khám sức khỏe đầu tiên bao gồm sàng lọc PSS (axit mật và siêu âm). Theo dõi đường cong tăng trưởng là bắt buộc.

6 tháng–2 tuổi: Nếu đã phẫu thuật, cần tái kiểm tra chức năng gan mỗi 3–6 tháng. Nếu chưa phẫu thuật, phải tuân thủ nghiêm ngặt chế độ ăn theo chỉ định.

3–7 tuổi: Xét nghiệm panel chức năng gan hàng năm. Cần kiểm soát lượng nước uống để phòng ngừa sỏi urat.

Trên 8 tuổi: Ở giai đoạn cao tuổi, có thể mắc đồng thời các bệnh mạn tính khác, nên khuyến nghị xét nghiệm máu mỗi 6 tháng để cùng lúc đánh giá chức năng gan và tình trạng toàn thân.

Yorkshire Terrier ở các giai đoạn: chó, chó trưởng thành và chó già

Bên cạnh bệnh PSS, những bệnh cần lưu ý ở chó Yorkshire Terrier

Xẹp khí quản (ho mãn tính, khó thở), trật xương bánh chè (đi khập khiễng, đau đầu gối) và hạ đường huyết (run rẩy đột ngột, suy giảm ý thức) cũng là những vấn đề phổ biến ở chó Yorkshire Terrier. Hãy yêu cầu bác sĩ thú y kiểm tra thêm các mục này trong mỗi lần khám sức khỏe định kỳ hàng năm.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-29

Câu hỏi thường gặp

Thông nối cửa-chủ toàn thân có di truyền không?

Bệnh PSS ở chó Yorkshire Terrier có yếu tố di truyền rất mạnh. Bạn nên yêu cầu nhà nhân giống cung cấp kết quả kiểm tra axit mật của chó bố mẹ, đồng thời khuyến khích đưa chó con đi tầm soát ngay trong lần khám sức khỏe đầu tiên sau khi nhận về.

Phẫu thuật có chữa khỏi hoàn toàn không?

Sau khi mạch máu được sửa chữa thành công, phần lớn chó có thể trở lại sinh hoạt bình thường. Tuy nhiên, cần theo dõi định kỳ mức độ phục hồi chức năng gan sau phẫu thuật, vì có thể xảy ra tình trạng đóng mạch không hoàn toàn hoặc hiếm khi xuất hiện các dị dạng mạch mới.

Sau khi được chẩn đoán mắc bệnh PSS, nên cho chó ăn loại thức ăn nào?

Bác sĩ thú y khuyến nghị sử dụng thức ăn kê đơn cho bệnh gan với hàm lượng protein được điều chỉnh phù hợp. Thay vì hạn chế protein quá mức, tốt hơn nên điều chỉnh trong phạm vi mà chó có thể chịu đựng được. Thức ăn thông thường có thể làm tăng gánh nặng amoniac, vì vậy chủ nuôi không nên tự ý thay đổi loại thức ăn.

Chỉ điều trị nội khoa mà không phẫu thuật thì có ổn không?

Chăm sóc nội khoa giúp giảm nhẹ triệu chứng nhưng không thể loại bỏ hoàn toàn các mạch máu bất thường. Vì tổn thương gan có thể tiến triển theo thời gian, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa để đánh giá khả năng phẫu thuật.

Khi nhận nuôi chó Yorkshire Terrier, bạn nên kiểm tra những điều gì?

Kiểm tra nồng độ axit mật khi đói và sau ăn cũng có thể thực hiện được ở chó con. Để đảm bảo an toàn, bạn nên yêu cầu người chăn nuôi cung cấp kết quả xét nghiệm máu hoặc đưa chó con đến bệnh viện thú y để được tầm soát ngay sau khi nhận nuôi.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 thực phẩm bổ sung gan chứa milk thistle (silymarin) cho chó — Hướng dẫn so sánh hàm lượng silybin và tỷ lệ hấp thu

Tổng hợp những loại thức ăn kê đơn tốt nhất cho chó bị bệnh gan và các tiêu chí lựa chọn

Hướng dẫn về hiệu quả và ứng dụng NAC cho gan và hô hấp

7 bệnh di truyền ở Bichon — Tổng hợp triệu chứng, nguyên nhân và chăm sóc trọn đời

Tổng hợp đầy đủ bệnh di truyền Maltipoo — Danh sách kiểm tra bệnh từ Maltese và Poodle

Hướng dẫn hoàn hảo chăm sóc lông kép Pomeranian | Tổng hợp cốt lõi PomeGrooming

Chăm sóc sức khỏe Bichon Frisé — Quản lý da, khớp, vết nước mắt

Hướng dẫn chăm sóc sức khỏe Maltese-Poodle — Quản lý vết nước mắt, khớp và da

7 bệnh di truyền phổ biến ở British Shorthair — Dấu hiệu phát hiện sớm bệnh tim

Hướng dẫn chăm sóc lông Dachshund (lông ngắn·lông dài·lông cứng)

Tài liệu tham khảo

[1] Ettinger SJ, Feldman EC, Côté E. Textbook of Veterinary Internal Medicine, 8th ed. Saunders Elsevier, 2017. Chapter: Hepatic Vascular Diseases.

[2] Nelson RW, Couto CG. Small Animal Internal Medicine, 6th ed. Elsevier, 2019. Chapter: Diseases of the Liver and Biliary Tract.

[3] Tobias KM. Portosystemic shunts and other hepatic vascular anomalies. In: Johnston SA, Tobias KM, eds. Veterinary Surgery: Small Animal, 2nd ed. Elsevier, 2018.

[4] Broome CJ, Walsh VP, Braddock JA. Congenital portosystemic shunts in dogs and cats. N Z Vet J. 2004;52(4):154–162.