Thích

Chia sẻ

Tổng hợp đầy đủ bệnh di truyền Border Collie — Tuyệt đối chú ý tác dụng phụ thuốc MDR1

Miễn dịchSức khỏe theo giốngDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Border Collie là giống chó cần chú ý các bệnh di truyền như đột biến gen nhạy cảm thuốc (MDR1), dị tật mắt Collie (CEA), loạn sản hông và khuỷu tay. Chúng tôi đã tổng hợp các xét nghiệm và điểm quản lý cần kiểm tra trước và sau khi nhận nuôi.

Border Collie cần chú ý những bệnh di truyền nào?

Border Collie đang ngồi trước khi kiểm tra sức khỏe tại bệnh viện

Border Collie là giống chó cỡ trung cần chú ý các bệnh di truyền như đột biến gen nhạy cảm thuốc (MDR1), dị tật mắt Collie, loạn sản hông và khuỷu tay. Điều quan trọng nhất là xét nghiệm gen 1 lần ngay sau khi nhận nuôi. Chó mang đột biến MDR1 có những loại thuốc cần tránh suốt đời, dị tật mắt Collie có thể được xác định bằng xét nghiệm đáy mắt và xét nghiệm gen theo giống khi còn nhỏ. Dị tật mắt Collie thường không có triệu chứng bên ngoài nên chỉ phát hiện được qua xét nghiệm đáy mắt, vì vậy nên kiểm tra ít nhất một lần. Nếu tổng hợp xong trước 1 tuổi, việc khám chữa bệnh suốt đời sẽ an toàn hơn nhiều.

Top 5 bệnh di truyền cần biết

Chúng tôi đã tổng hợp các bệnh di truyền thường gặp ở Border Collie.

Đột biến gen nhạy cảm thuốc (MDR1): Đột biến gen có thể gây phản ứng quá mẫn với một số loại thuốc như thành phần phòng ngừa giun tim và thuốc tẩy giun.

Dị tật mắt Collie (CEA): Võng mạc và màng mạch phát triển bất thường có thể dẫn đến giảm thị lực hoặc bong võng mạc. Tuy nhiên, hầu hết không có triệu chứng bên ngoài.

Loạn sản hông: Bệnh chỉnh hình do khớp hông phát triển lỏng lẻo dẫn đến viêm xương khớp và đi khập khiễng.

Loạn sản khuỷu tay: Nhiều bất thường phát triển cấu thành khớp khuỷu tay xuất hiện đơn lẻ hoặc kết hợp, có thể thấy đi khập khiễng từ khi còn nhỏ.

Hội chứng giảm bạch cầu trung tính (TNS): Bệnh di truyền lặn nhiễm sắc thể thường được báo cáo ở Border Collie, thiếu bạch cầu trung tính gây nhiễm trùng lặp lại và sốt, có thể kèm theo bất thường phát triển ở mặt và chân.

Thời điểm và phương pháp xét nghiệm theo từng bệnh di truyền

Hạng mục	Đột biến MDR1	Dị tật mắt Collie	Loạn sản hông
Thời điểm xét nghiệm khuyến nghị	2~3 tháng sau sinh	6~12 tuần sau sinh	12~24 tháng sau sinh
Phương pháp xét nghiệm	Xét nghiệm gen tăm bông niêm mạc má hoặc lấy máu	Kiểm tra đáy mắt chuyên gia nhãn khoa (có thể kết hợp xét nghiệm gen theo giống)	X-quang (khuyến nghị gây mê toàn thân)
Cần thiết xét nghiệm lại	Có hiệu lực suốt đời sau 1 lần	Có hiệu lực suốt đời sau 1 lần	Xét nghiệm lại khi đau hoặc đi khập khiễng
Phạm vi chi phí dự kiến	Bao gồm trong bảng xét nghiệm gen	Mục khám chuyên khoa mắt	Mục kiểm tra hình ảnh chỉnh hình

Vui lòng liên hệ trực tiếp với bệnh viện thú y để biết chi phí và lịch trình chính xác.

Tại sao đột biến MDR1 lại quan trọng như vậy?

Gen nhạy cảm thuốc (MDR1, Multidrug Resistance 1) tạo ra protein P-glycoprotein đẩy một số loại thuốc ra ngoài ở hàng rào não và ruột. Ở các giống chó Collie, đột biến mất chức năng ở gen này khá phổ biến (Collie được báo cáo khoảng 70%), Border Collie cũng thuộc nhóm chó chăn cừu nên cần chú ý. Nếu có đột biến, protein P-glycoprotein bị thiếu khiến một số loại thuốc như thuốc tẩy giun có thể tích tụ quá mức trong cơ thể ngay cả ở liều điều trị. Lúc này có thể xuất hiện suy nhược, đi đứng loạng choạng (mất điều hòa), chảy nước dãi, đồng tử giãn, giảm thị lực, nặng hơn có thể dẫn đến tử vong. Kết quả xét nghiệm nhất định phải ghi vào hồ sơ bệnh án, mỗi lần đến bệnh viện mới chủ nuôi nên chủ động thông báo là an toàn nhất.

Bác sĩ thú y lấy mẫu xét nghiệm gen từ niêm mạc má của Border Collie

Các loại thuốc cần đặc biệt cẩn thận nếu có đột biến MDR1

Nếu kết quả xét nghiệm gen dương tính hoặc dị hợp tử, hãy nhất định báo cho bác sĩ thú y trước khi sử dụng các loại thuốc sau. Điển hình là các thành phần tẩy giun và phòng ngừa thuộc nhóm macrolide (lactone vòng lớn) như ivermectin, milbemycin, moxidectin, emodepside khi dùng liều cao, thuốc chống tiêu chảy loperamide, và các loại thuốc như grapiprant được biết đến là nhóm nguy hiểm. Tuy nhiên, thuốc phòng ngừa giun tim chính hãng được báo cáo là an toàn cho chó mang đột biến MDR1 ở liều khuyến nghị. Liều lượng và lựa chọn thuốc do bác sĩ thú y quyết định dựa trên cân nặng và kiểu gen, chủ nuôi tuyệt đối không được tự ý cho chó uống thuốc. Danh sách thuốc cần tránh bác sĩ thú y có thể cùng kiểm tra.

Các điểm kiểm tra dị tật mắt Collie (CEA)

Dị tật mắt Collie là bệnh mắt bẩm sinh và di truyền do võng mạc và màng mạch không phát triển bình thường ngay từ khi chó sinh ra. Theo sách giáo khoa nhãn khoa thú y, nó xuất hiện dưới nhiều dạng như suy giảm hình thành mạch máu màng mạch, thiếu hụt biểu mô sắc tố võng mạc (RPE), mạch máu bất thường, thiếu hụt màng cứng quanh dây thần kinh thị giác, nặng hơn là bong võng mạc. Xảy ra ở cả hai mắt nhưng không nhất thiết đối xứng trái phải. Hầu hết không có triệu chứng bên ngoài nên thường chỉ phát hiện qua xét nghiệm đáy mắt, cũng có thể kết hợp sử dụng xét nghiệm gen theo giống. Vì vậy, việc kiểm tra bằng xét nghiệm đáy mắt một lần khi còn nhỏ là rất quan trọng. Phạm vi từ nhẹ ít ảnh hưởng thị lực đến mất thị lực do bong võng mạc và xuất huyết tiền phòng nên nhất định phải kiểm tra ít nhất một lần.

Chó con Border Collie đang được kiểm tra đáy mắt

Loạn sản hông và khuỷu tay, điểm quản lý suốt đời

Border Collie là giống chó có mức độ hoạt động cao nên gánh nặng lên khớp cũng lớn. Loạn sản hông là khớp trở nên lỏng lẻo theo thời gian dẫn đến viêm xương khớp, một khi đã xảy ra thay đổi ở khớp và xương thì khó đảo ngược. Vì vậy, việc duy trì cân nặng thích hợp và điều chỉnh vận động từ giai đoạn phát triển để giảm gánh nặng lên khớp là rất quan trọng. Vận động thích hợp được báo cáo là giúp duy trì cân nặng và cơ bắp, đồng thời giữ phạm vi vận động khớp.

Duy trì cân nặng thích hợp: Tiêu chuẩn là có thể sờ thấy nhẹ xương sườn.

Chống trơn trượt: Trải thảm hoặc thảm trải sàn trên sàn gỗ.

Giảm nhảy: Hạn chế nhảy lên ghế sofa và cầu thang trước 1 tuổi.

Đi dạo đều đặn: Ngắn và thường xuyên tốt hơn là dài một lần.

Nếu thấy những dấu hiệu này hãy đến bệnh viện thú y

Nếu thấy các triệu chứng sau ở Border Collie, có thể liên quan đến bệnh di truyền nên hãy nhanh chóng đi khám. Khi đi dạo nâng một chân hoặc chạy gập hai chân sau như thỏ, thường xuyên va vào vật thể hoặc do dự khi đi trong bóng tối, co giật mất ý thức kéo dài trên 1~2 phút, nếu thấy loạng choạng hoặc lờ đờ sau khi uống thuốc tẩy giun thông thường có thể là tình trạng khẩn cấp.

Lịch trình sức khỏe khuyến nghị đến 1 tuổi

Bệnh di truyền, việc phát hiện sớm là phương pháp chắc chắn nhất để giảm chi phí y tế suốt đời. Ngay sau khi nhận nuôi, kết hợp kiểm tra sức khỏe cơ bản và xét nghiệm gen MDR1 sẽ hiệu quả về chi phí. Khi còn nhỏ, hãy đến chuyên gia nhãn khoa để kiểm tra đáy mắt dị tật mắt Collie, cũng có thể kết hợp sử dụng xét nghiệm gen theo giống. Khoảng 1 tuổi, hãy tạo đường cơ sở chỉnh hình bằng X-quang hông và khuỷu tay. Nếu có tiền sử gia đình hội chứng giảm bạch cầu trung tính (TNS), hãy theo dõi kỹ nhiễm trùng lặp lại và sốt, khuyến nghị kiểm tra số lượng bạch cầu trung tính qua xét nghiệm máu.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-30

Câu hỏi thường gặp

Có thể làm xét nghiệm gen MDR1 ở đâu?

Bạn có thể thực hiện tại các bệnh viện thú y hoặc cơ sở chuyên về xét nghiệm gen cho thú cưng. Quy trình lấy mẫu thường dùng tăm bông lấy dịch niêm mạc má hoặc hút một lượng máu nhỏ. Vui lòng lưu giữ kết quả xét nghiệm trong hồ sơ sức khỏe trọn đời của thú cưng.

Dị tật mắt Collie có thể điều trị được không?

Điều trị gốc rễ khó khăn, nhưng trường hợp nhẹ thường không ảnh hưởng lớn đến thị lực. Chỉ cân nhắc điều trị bổ sung khi có biến đổi tiến triển như bong võng mạc hoặc xuất huyết, theo dõi biến đổi bằng kiểm tra đáy mắt định kỳ.

Có thể phòng ngừa loạn sản hông không?

Mặc dù không thể ngăn ngừa hoàn toàn yếu tố di truyền, nhưng bạn có thể làm chậm quá trình khởi phát và tiến triển của bệnh bằng cách duy trì cân nặng phù hợp trong giai đoạn phát triển, sử dụng các biện pháp chống trơn trượt và hạn chế những cú nhảy quá sức. Chụp X-quang khi chó khoảng 1 tuổi sẽ giúp thiết lập đường cơ sở, thuận tiện cho việc so sánh và theo dõi trong tương lai.

Khi mua bảo hiểm cho Border Collie, bệnh di truyền có được bảo hiểm không?

Điều khoản khác nhau tùy công ty bảo hiểm. Trước khi tham gia, nhất định hãy kiểm tra phạm vi bảo hiểm và điều khoản miễn trừ cho các bệnh di truyền thường gặp theo giống như MDR1, dị tật mắt Collie, loạn sản hông.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

So sánh bệnh viện thú y cấp 1 và cấp 2

Tác dụng và hướng dẫn bổ sung Vitamin C

7 giống chó chân ngắn hàng đầu

Danh sách kiểm tra 7 bệnh di truyền ở Beagle — Hướng dẫn chăm sóc trọn đời cho chủ nuôi

Hướng dẫn chải chuốt chó Beagle lông ngắn — Kiểm soát rụng lông và chăm sóc tai

Lịch chăm sóc sức khỏe cho chó Pug — Lịch trình kiểm tra theo độ tuổi và phương pháp chăm sóc sức khỏe hô hấp, mắt theo từng giai đoạn

Chăm sóc nếp gấp và lông kép của Pug — Tổng hợp các điểm quan trọng để ngăn viêm da

Điều hòa thân nhiệt và phòng ngừa say nắng ở Pug

Mắt lồi Pug — Hướng dẫn chăm sóc hàng ngày và bảo vệ mắt để ngăn ngừa loét giác mạc

Lịch khám định kỳ và chăm sóc trọn đời cho Chihuahua

Tài liệu tham khảo

[1] Esson DW, Calvarese S, Clinical Atlas of Canine and Feline Ophthalmic Disease, 2nd Edition, Chapter 134 Collie Eye Anomaly, 2022

[2] Lowe JK, Kukekova AV, et al., Linkage mapping of the primary disease locus for collie eye anomaly, Genomics, 2003;82(1):86-95

[3] Parker HG, Kukekova AV, et al., Breed relationships facilitate fine-mapping studies, Genome Research, 2007

[4] The Dog Care Handbook, Things I Wish My Vet Had Told Me, Chapter 7 Hip Dysplasia in Predisposed Breeds

[5] Mealey KL, et al., Ivermectin sensitivity in collies is associated with a deletion mutation of the mdr1 gene, Pharmacogenetics, 2001