Danh sách kiểm tra bệnh di truyền Maltese — Phương pháp quản lý trọn đời cho xương bánh chè, tim và gan

Miễn dịchSức khỏe theo giốngDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Tổng hợp 5 bệnh di truyền chính mà Maltese cần lưu ý suốt đời cùng danh sách kiểm tra tại nhà và xét nghiệm theo độ tuổi. Phát hiện sớm là chìa khóa, từ trật xương bánh chè đến van tim.

Maltese dễ mắc những bệnh di truyền nào?

Một chú Maltese trắng đang đứng trên tấm chăn mềm trong phòng khách sáng sủa

Maltese là giống chó cỡ nhỏ (toy) có thể dễ bị mắc các bệnh như trật xương bánh chè, bệnh gan và bệnh van tim. Phát hiện sớm là yếu tố then chốt. Cần thực hiện kiểm tra chỉnh hình, tim và gan định kỳ từ khi còn nhỏ, đồng thời theo dõi các dấu hiệu như đi khập khiễng hoặc ho khan trong cuộc sống hàng ngày qua danh sách kiểm tra. Các giống chó cỡ nhỏ (toy) có thể gặp cả bệnh khớp phát triển và bệnh tim ở tuổi già, do đó cần có kế hoạch chăm sóc sức khỏe liên tục hướng tới suốt đời. Thay vì lo lắng, việc duy trì khám định kỳ và quan sát hàng ngày là sự chuẩn bị vững chắc nhất.

Lý do Maltese dễ mắc bệnh di truyền

Maltese là giống chó được lai tạo hẹp như một giống chó cỡ nhỏ (toy) từ vùng Địa Trung Hải vào thế kỷ 17. Do vốn gen hạn hẹp, các bệnh cụ thể thường lặp lại trong cùng một gia đình. Kích thước nhỏ (2~4kg), hộp sọ ngắn và chân dài mảnh tạo ra các vấn đề về khớp, khí quản và răng về mặt cấu trúc. Vì vậy, các anh chị em sinh ra từ cùng một bố mẹ thường biểu hiện các bệnh tương tự. Chỉ cần kiểm tra hồ sơ sức khỏe của bố mẹ trước khi nhận nuôi cũng có thể giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh.

Top 5 bệnh di truyền Maltese cần biết

Trật xương bánh chè: Bệnh chỉnh hình khi xương đầu gối bị lệch khỏi vị trí.

Shunt cửa-chủ (Portosystemic Shunt): Dị tật mạch máu bẩm sinh khiến mạch máu phải đi qua gan bị chuyển hướng.

Hở van hai lá: Bệnh tim ở tuổi già do van tim không đóng kín khiến máu bị trào ngược.

Sụp sụn khí quản: Bệnh khiến đường thở (khí quản) bị ép dẹp gây ra tiếng ho giống tiếng ngỗng kêu.

Vết nước mắt·Viêm giác mạc: Dễ bị kích ứng và viêm do ống lệ mũi hẹp và mắt lồi.

Trật xương bánh chè — Bệnh chỉnh hình phổ biến nhất

Trật xương bánh chè là bệnh mà nhiều chủ nhân Maltese ít nhất một lần phải đối mặt. Bệnh được chia thành 4 giai đoạn, giai đoạn thấp có thể quản lý bằng thuốc, kiểm soát cân nặng và phục hồi chức năng, nhưng giai đoạn cao cần phẫu thuật. Trật xương bánh chè thường xảy ra do sự kết hợp của các bất thường phát triển trong giai đoạn tăng trưởng, ban đầu các triệu chứng có thể xuất hiện ngắt quãng và không gây đau rõ rệt khi sờ nắn. Vì vậy, nếu thấy chó thường xuyên nhấc một chân sau hoặc nhảy nhót như thỏ, nên đưa đi khám chỉnh hình. Là bệnh phát triển nên việc kiểm tra sớm bằng sờ nắn chỉnh hình từ giai đoạn tăng trưởng trẻ là rất hữu ích, đồng thời nên tránh sàn gỗ trơn trượt và nhảy lên ghế sofa suốt đời.

Chú Maltese đang đi trên thảm chống trượt

Hở van hai lá — Bệnh tim hàng đầu ở tuổi già

Hở van hai lá (bệnh van hai lá nhầy) là bệnh tim mắc phải phổ biến nhất ở các giống chó nhỏ như Maltese. Đây là bệnh khiến máu trào ngược do van dần dày lên và biến dạng, thường gặp ở chó lớn tuổi hơn là ở chó non. Khi tiến triển, bệnh gây ho nặng sau khi vận động, giảm khả năng chịu đựng vận động và có thể dẫn đến khó thở hoặc ngất xỉu. Nếu nghe thấy tiếng tim bất thường khi nghe tim, cần xác định giai đoạn bằng siêu âm tim. Sau khi chẩn đoán, có thể làm chậm tiến triển bệnh bằng thuốc do bác sĩ thú y kê đơn, việc theo dõi tình trạng qua khám định kỳ và quản lý sớm sẽ rất hữu ích.

Nếu thấy dấu hiệu này, hãy đến bệnh viện trong vòng 24 giờ

Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào dưới đây, cần coi là cấp cứu. Đột ngột thức giấc và thở hổn hển vào ban đêm·sáng sớm Màu nướu chuyển sang xám·tím Chân sau đột nhiên lê hoặc không thể bước Nôn thức ăn và chảy nước bọt có bọt vàng Dồn đầu vào tường hoặc đi loạng choạng Đặc biệt, nếu chó dưới 1 tuổi bị lú lẫn sau ăn hoặc có triệu chứng co giật, hãy nghi ngờ shunt cửa-chủ và đến bệnh viện ngay lập tức.

Đừng bỏ qua cả shunt cửa-chủ và sụp sụn khí quản

Shunt cửa-chủ được biết đến là dị tật mạch máu bẩm sinh thường được phát hiện ở Maltese trẻ. Có thể xuất hiện các triệu chứng thần kinh như lú lẫn sau ăn hoặc đi vòng quanh một chỗ, và có thể nghi ngờ nếu xét nghiệm máu cho thấy nồng độ axit mật cao bất thường. Sụp sụn khí quản có thể trở nên nghiêm trọng hơn theo tuổi tác, với dấu hiệu đặc trưng là tiếng ho khan giống tiếng ngỗng kêu. Béo phì được coi là yếu tố nguy cơ làm tăng gánh nặng cho cả hai bệnh, do đó duy trì cân nặng hợp lý là điểm khởi đầu quan trọng cho việc quản lý suốt đời.

Chú Maltese đang được kiểm tra bằng ống nghe tại bệnh viện

Hướng dẫn xét nghiệm khuyến nghị theo độ tuổi

Hạng mục	6 tháng~1 tuổi	1~7 tuổi	Trên 8 tuổi
Sờ nắn chỉnh hình (xương bánh chè)	Bắt buộc	1 lần/năm	1~2 lần/năm
Nghe tim·Siêu âm tim	Khuyến nghị nghe tim	Nghe tim 1 lần/năm	Siêu âm bắt buộc
Xét nghiệm máu (bao gồm axit mật)	Bắt buộc	1 lần/năm	1 lần/6 tháng
Khám nha khoa	Kiểm tra răng sữa tồn dư	1 lần/năm	Cạo vôi chuyên sâu
Khám mắt	Khuyến nghị	Khi có triệu chứng	1 lần/năm

Dựa trên khuyến nghị lâm sàng cho giống đồ chơi (Tổng hợp bởi hội đồng tư vấn, 2026)

Danh sách kiểm tra hàng ngày có thể thực hiện tại nhà

Các mục chủ nhân cần kiểm tra trong cuộc sống hàng ngày.

Cách đi lại: Kiểm tra xem có nhấc một chân hoặc nhảy nhót như thỏ không.

Tần số hô hấp: Đếm xem nhịp thở trong khi ngủ có vượt quá 30 lần/phút không.

Màu nướu: Nguy hiểm nếu màu hồng nhạt đi hoặc chuyển sang tím.

Hành vi sau ăn: Xem có bị lú lẫn hoặc đi vòng quanh một chỗ không.

Nước mắt·Nước mũi: Ghi lại nếu màu chuyển vàng hoặc lượng tăng đột ngột.

Chụp ảnh cùng góc độ 1 lần/tuần sẽ giúp phát hiện thay đổi nhanh hơn nhiều.

Chú Maltese đang được kiểm tra dưới bàn tay chủ nhân tại nhà

3 biện pháp quản lý môi trường cần duy trì suốt đời

Thảm chống trượt: Sàn gỗ gây áp lực lớn cho xương bánh chè và lưng. Hãy trải thảm trên các lối đi mà chó thường xuyên di chuyển. Cân nặng hợp lý: Cân nặng hợp lý của Maltese là 2.5~4kg. Chỉ cần tăng 0.5kg cũng làm tăng gánh nặng cho khớp, tim và khí quản. Cấm nhảy: Việc leo lên xuống ghế sofa·giường nên được thay thế bằng cầu thang hoặc dốc nghiêng. Đây là phương pháp mạnh mẽ nhất để ngăn ngừa thoát vị đĩa đệm và trật xương bánh chè.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-30

Câu hỏi thường gặp

Nếu bố mẹ bị trật xương bánh chè thì con cái có chắc chắn bị không?

Không chắc chắn nhưng tỷ lệ mắc bệnh tăng lên gấp nhiều lần. Cách phòng ngừa chắc chắn nhất là kiểm tra hồ sơ khám chỉnh hình của bố mẹ trước khi nhận nuôi. Việc tuân thủ 3 điều chống trượt·kiểm soát cân nặng·cấm nhảy từ khi còn nhỏ sẽ giúp trì hoãn thời điểm phát bệnh hoặc ngăn chặn tiến triển giai đoạn.

Nên cho Maltese uống loại thực phẩm chức năng nào?

Thực phẩm chức năng cho khớp như Glucosamine·Chondroitin và Omega3 thường được khuyến nghị. Chó đang uống thuốc tim có thể được hỗ trợ bởi CoenzymeQ10. Tuy nhiên, thực phẩm chức năng có thể tương tác với chẩn đoán và thuốc kê đơn, vì vậy bắt buộc phải tham khảo ý kiến bác sĩ thú y trước khi bắt đầu.

Có thể làm xét nghiệm gen trước không?

Một số bệnh viện thú y và cơ quan xét nghiệm cung cấp xét nghiệm bộ gen liên quan đến Maltese. Nếu làm một lần ngay sau khi nhận nuôi, việc lập kế hoạch chăm sóc sức khỏe trọn đời sẽ dễ dàng hơn nhiều. Chia sẻ kết quả với bác sĩ điều trị sẽ giúp thiết kế chu kỳ và mục khám theo nhu cầu.

Ho thường xuyên, có phải là dấu hiệu cần đến bệnh viện không?

Nếu ho khan giống tiếng ngỗng kêu lặp lại trên 1 tuần, hoặc ho nặng ngay sau khi kích động·vận động, hãy nghi ngờ sụp sụn khí quản hoặc bệnh tim giai đoạn đầu. Chụp video ngắn cảnh ho và mang đến khi khám sẽ giúp chẩn đoán nhanh hơn nhiều.

Chia sẻ