Thích

Chia sẻ

Hội chứng teo võng mạc tiến triển PRA ở mèo Abyssinian — Hướng dẫn toàn diện về tầm soát sớm và quản lý di truyền để ngăn mù lòa

Sức khỏe mắtSức khỏe theo giốngDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Mèo Abyssinian là giống thường gặp hội chứng teo võng mạc tiến triển (PRA). Cần tầm soát mắt định kỳ và xét nghiệm gen từ nhỏ để làm chậm mất thị lực.

PRA ở mèo Abyssinian là gì?

Cận cảnh mèo Abyssinian đang được khám mắt

PRA (hội chứng teo võng mạc tiến triển) ở mèo Abyssinian là bệnh mắt di truyền khiến tế bào cảm quang võng mạc dần mất chức năng và chết đi, cuối cùng dẫn đến mù lòa ở cả hai mắt. Điều quan trọng nhất là phát hiện sớm. Bệnh hầu như không có triệu chứng rõ ràng như đau hay sung huyết, mèo lại giỏi che giấu suy giảm thị lực nên chủ nuôi dễ bỏ qua. Ở mèo Abyssinian có hai dạng: khởi phát sớm và khởi phát muộn hơn, cả hai đều thường có dấu hiệu sớm là suy giảm thị lực ban đêm. Vì vậy, ngay cả khi không có triệu chứng, việc thực hiện khám mắt lần đầu và xét nghiệm gen từ nhỏ là phương pháp chắc chắn nhất.

Lý do PRA thường gặp ở mèo Abyssinian

PRA ở mèo Abyssinian không chỉ một dạng mà có hai dạng đã được biết đến. Một dạng là kiểu gen lặn khởi phát muộn do đột biến gen CEP290(rdAc), chỉ biểu hiện khi mèo thừa hưởng một gen lỗi từ mỗi bố mẹ tạo thành cặp. Do đó, mèo bị PRA có thể đột ngột sinh ra từ bố mẹ mang gen nhưng vẻ ngoài bình thường. Dạng kia là kiểu gen trội khởi phát sớm do gen CRX(rdy), chỉ cần một gen lỗi là có thể biểu hiện. Vì cách di truyền khác nhau tùy dạng, việc kiểm tra xem mèo bố mẹ đã được xét nghiệm gì và kết quả ra sao trước khi nhận nuôi là biện pháp phòng ngừa chắc chắn nhất.

Danh sách kiểm tra dấu hiệu nghi ngờ PRA

Suy giảm thị lực ban đêm: Va vào đồ nội thất hoặc chần chừ trong phòng tối

Giãn đồng tử: Thời gian đồng tử mở rộng lâu hơn bình thường

Thay đổi ánh mắt: Ánh mắt có thể khác lạ nhưng việc tăng phản xạ võng mạc chỉ xác định chính xác qua soi đáy mắt

Thất bại khi nhảy: Không thể leo lên tháp mèo hoặc bàn làm việc quen thuộc

Bước đi thận trọng: Dẫm từng bước chậm rãi trong không gian mới

Nếu hai dấu hiệu trở lên kéo dài 1-2 tuần thì cần khám mắt. Đặc biệt, suy giảm thị lực ban đêm và giãn đồng tử là dấu hiệu điển hình xuất hiện sớm ở giai đoạn đầu của PRA.

Mèo Abyssinian đang đi thận trọng trong phòng tối

Khám mắt ngay lập tức nếu thấy những thay đổi này

Nếu màu đồng tử cả hai mắt trở nên mờ đục hơn bình thường hoặc mèo liên tục va đầu vào tường trên đường đi quen thuộc thì khả năng cao PRA đã tiến triển đến giai đoạn trung bình trở lên. Bản thân PRA không gây đau nhưng có thể đi kèm biến chứng như đục thủy tinh thể. Nếu có thể, hãy đến bệnh viện chuyên khoa mắt thú y thay vì phòng khám thú y thông thường để được soi đáy mắt.

Quy trình xét nghiệm diễn ra như thế nào?

Xét nghiệm PRA gồm ba phần chính. Thứ nhất là soi đáy mắt, nhỏ thuốc nhỏ mắt làm giãn đồng tử để quan sát trực tiếp bên trong võng mạc. Thứ hai là điện võng mạc đồ (ERG), đo tín hiệu điện để đánh giá mức độ phản ứng của võng mạc với kích thích ánh sáng. Thứ ba là xét nghiệm gen lấy mẫu bằng tăm bông từ niêm mạc miệng. Cần thực hiện cả ba xét nghiệm để đánh giá đầy đủ tình trạng hiện tại và nguy cơ tương lai.

Bác sĩ chuyên khoa mắt thú y đang kiểm tra mắt mèo Abyssinian

Tổng quan đặc điểm từng loại xét nghiệm

Hạng mục	Soi đáy mắt	Điện võng mạc đồ (ERG)	Xét nghiệm gen
Nội dung kiểm tra	Tình trạng teo võng mạc	Chức năng tế bào cảm quang	Mang gen lỗi
Thời điểm khuyến nghị	Hàng năm từ 1 tuổi	Khi nghi ngờ triệu chứng	1 lần ngay sau nhận nuôi
Cần gây mê	Không cần	Cần (nhẹ)	Không cần
Mức chi phí dự kiến	Trung bình	Cao	Thấp

Chi phí khác nhau tùy bệnh viện và khu vực, vui lòng liên hệ trước

Các điểm chăm sóc chủ nuôi cần lưu ý sau chẩn đoán

Tiếc rằng hiện chưa có phương pháp điều trị đảo ngược PRA. Các sản phẩm chứa thành phần chống oxy hóa đôi khi được khuyến nghị nhằm làm chậm tiến triển nhưng không ngăn được mù lòa. Vì vậy, ổn định môi trường trong khi thị lực còn tồn tại là quan trọng nhất. Không thay đổi bố trí đồ nội thất, hạ bậc thang tháp mèo, trải thảm trên sàn dễ trơn trượt. Thói quen gọi tên để báo vị trí, bật đèn gián tiếp yếu vào ban đêm cũng hữu ích. Có thể cân nhắc bổ sung thực phẩm chức năng chống oxy hóa sau khi tham khảo bác sĩ thú y nhưng hãy nhớ đây chỉ là biện pháp hỗ trợ làm chậm tiến triển chứ không phải điều trị đảm bảo hiệu quả.

Nếu có kế hoạch nhận nuôi hoặc nhân giống, hãy kiểm tra kỹ

Nếu dự định nhận nuôi mèo Abyssinian, bắt buộc phải kiểm tra kết quả xét nghiệm gen PRA của mèo bố mẹ (Clear/Mang gen/Bị ảnh hưởng). Chỉ khi cả hai đều Clear thì nguy cơ mèo bị bệnh mới gần như biến mất. Chủ nuôi có kế hoạch nhân giống cần tránh phối giống Mang gen × Mang gen. Các trại mèo có trách nhiệm sẽ công khai minh bạch kết quả xét nghiệm.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-30

Câu hỏi thường gặp

Mèo Abyssinian nên bắt đầu tầm soát PRA từ bao nhiêu tuổi?

Xét nghiệm gen chỉ cần 1 lần ngay sau nhận nuôi hoặc khoảng 6 tháng tuổi, còn soi đáy mắt nên thực hiện hàng năm từ 1 tuổi. Ngay cả khi không có triệu chứng, tầm soát định kỳ là phương pháp phát hiện sớm chắc chắn nhất.

PRA có lây sang mắt khác không?

PRA là bệnh thoái hóa di truyền chứ không phải bệnh truyền nhiễm nên không lây. Tuy nhiên, phần lớn trường hợp bệnh tiến triển đồng thời ở cả hai mắt do di truyền.

Chỉ mất thị lực một mắt cũng là PRA sao?

Bệnh thoái hóa võng mạc tiến triển (PRA) thường tiến triển đối xứng ở cả hai mắt. Nếu một mắt đột ngột mất thị lực, trước hết cần nghi ngờ các nguyên nhân khác như chấn thương, glaucoma hoặc bong võng mạc do tăng huyết áp.

Mèo Abyssinian mất thị lực vẫn sống hạnh phúc được không?

Mèo có khứu giác, thính giác và cảm giác râu phát triển nên vẫn thích nghi tốt trong môi trường quen thuộc dù mất thị lực. Cố định vị trí đồ nội thất và giảm bậc thang nguy hiểm thì sinh hoạt hàng ngày không bị ảnh hưởng lớn.

Nếu kết quả xét nghiệm gen là Carrier thì phải làm sao?

Mèo mang gen (carrier) thường không biểu hiện bệnh. Tuy nhiên, khi sinh sản, chúng có thể truyền gen lỗi cho mèo con, vì vậy nếu có kế hoạch nhân giống, bạn bắt buộc phải đảm bảo mèo phối giống cũng có kết quả Clear.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 thực phẩm bổ sung cho mắt chó năm 2026

Tổng hợp những gợi ý hàng đầu và tiêu chí lựa chọn khi chăm sóc chó bị viêm màng bồ đào

7 nguyên tắc chăm sóc quan trọng sau khi xét nghiệm nước mắt (Schirmer) cho chó, do bác sĩ thú y chỉ định

Hướng dẫn chăm sóc sức khỏe Scottish Fold — Phòng ngừa và quản lý bệnh khớp, tai

Hướng dẫn sức khỏe trọn đời cho mèo Russian Blue — Phòng ngừa và quản lý béo phì, sỏi tiết niệu

Chăm sóc sức khỏe Cocker Spaniel — Phòng ngừa và quản lý bệnh tai, mắt, khớp

7 bệnh di truyền ở Bichon — Tổng hợp triệu chứng, nguyên nhân và chăm sóc trọn đời

Tổng hợp đầy đủ bệnh di truyền Maltipoo — Danh sách kiểm tra bệnh từ Maltese và Poodle

Hướng dẫn hoàn hảo chăm sóc lông kép Pomeranian | Tổng hợp cốt lõi PomeGrooming

Chăm sóc sức khỏe Bichon Frisé — Quản lý da, khớp, vết nước mắt

Tài liệu tham khảo

[1] Menotti-Raymond M. et al., Mutation discovered in a feline model of human congenital retinal blinding disease, Investigative Ophthalmology & Visual Science, 2010

[2] Narfström K., Hereditary progressive retinal atrophy in the Abyssinian cat, Journal of Heredity, 1983

[3] Little S., The Cat: Clinical Medicine and Management, 2nd Edition, Elsevier, 2024