Thích

Chia sẻ

Triệu chứng tắc nghẽn đường tiết niệu ở mèo và cách xử lý khẩn cấp

Tiết niệuCẩm nang triệu chứngDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Tắc nghẽn đường tiết niệu ở mèo là bệnh cấp cứu khiến mèo không thể đi tiểu do đường tiểu bị tắc. Bệnh thường gặp ở mèo đực. Bài viết tổng hợp triệu chứng, nguyên nhân, quy trình điều trị tại bệnh viện và cách phòng ngừa tái phát.

Tắc nghẽn đường tiết niệu ở mèo, tại sao lại là tình huống khẩn cấp?

Hình minh họa mèo khó chịu trước nhà vệ sinh

Tắc nghẽn đường tiết niệu ở mèo là bệnh cấp cứu cần đến bệnh viện ngay lập tức. Đây là tình trạng đường tiểu (niệu đạo) bị tắc khiến mèo hoàn toàn không thể đi tiểu. Theo sách giáo khoa y khoa cấp cứu thú y, tắc nghẽn đường tiết niệu là một trong những tình huống cấp cứu cấp tính phổ biến nhất xảy ra ở mèo đực. Mèo đực có niệu đạo hẹp và dài nên nguy cơ tắc nghẽn cao hơn nhiều so với mèo cái. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến suy thận cấp và rối loạn điện giải (như tăng kali máu) gây nguy hiểm đến tính mạng.

Tắc nghẽn đường tiết niệu, nguyên nhân do đâu?

Nguyên nhân gây tắc nghẽn đường tiết niệu ở mèo rất đa dạng. Dưới đây là thông tin theo sách giáo khoa y khoa cấp cứu thú y.

Nguyên nhân	Mô tả	Tần suất
Bóng tắc niệu đạo	Protein, tinh thể và tế bào vón lại gây tắc niệu đạo	Phổ biến nhất
Sỏi đường tiết niệu	Sỏi Struvite hoặc Canxi oxalat mắc kẹt trong niệu đạo	Không hiếm
Co thắt niệu đạo	Cơ niệu đạo co lại do viêm gây tắc nghẽn	Được ghi nhận là một nguyên nhân
Cục máu đông/bóng nhầy	Cục máu đông hoặc chất nhầy do chảy máu, viêm gây tắc niệu đạo	Được ghi nhận là nguyên nhân phổ biến
Vô căn	Trường hợp không xác định được nguyên nhân	Nhiều trường hợp

Nếu thấy các triệu chứng này, hãy nghi ngờ tắc nghẽn đường tiết niệu

Vào nhà vệ sinh lặp đi lặp lại: Thường xuyên vào nhà vệ sinh nhưng hầu như không đi tiểu được hoặc chỉ ra từng giọt.

Tiếng kêu khi đi tiểu: Gào thét hoặc kêu đau đớn khi rặn để đi tiểu.

Sờ vào bụng thấy đau: Sờ vào bụng dưới (vùng bàng quang) sẽ thấy đau dữ dội hoặc phản ứng hung hăng.

Nôn và biếng ăn: Độc tố cần được đào thải qua nước tiểu tích tụ gây nôn hoặc hoàn toàn không ăn.

Uể oải: Khác với bình thường, không vận động và trốn vào góc.

Liếm bộ phận sinh dục lặp đi lặp lại: Liếm liên tục vùng bộ phận sinh dục do khó chịu.

Hình minh họa danh sách kiểm tra triệu chứng tắc nghẽn đường tiết niệu ở mèo

Nếu không đi tiểu được quá 12 giờ, hãy đến bệnh viện cấp cứu ngay

Nếu mèo hoàn toàn không đi tiểu được, hoặc kèm theo nôn, uể oải, mất cảm giác ngon miệng, hãy đến ngay bệnh viện thú y cấp cứu 24 giờ. Nếu nước tiểu không được bài tiết liên tục sẽ dẫn đến suy thận cấp và rối loạn điện giải nghiêm trọng, nếu nồng độ kali trong máu tăng cao có thể dẫn đến rối loạn nhịp tim (nhịp chậm, suy tuần hoàn). Với tắc nghẽn đường tiết niệu, thời gian chính là sự sống.

Tại sao bệnh lại xảy ra nhiều ở mèo đực?

Theo sách giáo khoa y khoa thú y, niệu đạo của mèo đực hẹp và dài hơn mèo cái, đặc biệt là phần cuối dương vật (phần xa niệu đạo) là hẹp nhất. Hầu hết các trường hợp tắc nghẽn đường tiết niệu xảy ra ngay tại phần hẹp này. Mèo cái có niệu đạo ngắn và rộng nên ngay cả khi có sỏi hoặc bóng tắc cùng kích thước, khả năng tắc nghẽn cũng thấp hơn. Do đó, tắc nghẽn đường tiết niệu là bệnh xảy ra phổ biến hơn nhiều ở mèo đực so với mèo cái. Tuy nhiên, mèo cái cũng có thể mắc bệnh hiếm gặp do sỏi hoặc khối u, nên nếu thấy bất thường khi đi tiểu cần kiểm tra bất kể giới tính. Ngoài ra, béo phì, sống trong nhà, căng thẳng và chế độ ăn chủ yếu là thức ăn khô được biết đến là các yếu tố nguy cơ.

Tại bệnh viện sẽ thực hiện những điều trị nào?

Khi đến bệnh viện, bác sĩ thú y sẽ kiểm tra chức năng thận và tình trạng điện giải trước tiên thông qua xét nghiệm máu và xét nghiệm nước tiểu. Trọng tâm điều trị là đặt ống thông niệu đạo. Thông qua ống thông, bác sĩ sẽ đẩy hoặc rửa sạch chất gây tắc nghẽn để mở lại đường tiểu. Theo sách giáo khoa, đặt ống thông là phương pháp điều trị tiêu chuẩn, nhưng ở một số mèo ổn định không có rối loạn chuyển hóa nặng và không có sỏi, có thể cân nhắc phương pháp thông tắc không dùng ống thông. Sau khi đặt ống thông, mèo sẽ nhập viện và truyền dịch trong thời gian cần thiết để điều chỉnh mất nước và theo dõi chỉ số thận trở lại bình thường.

Hình minh họa mèo đang được điều trị tại bệnh viện thú y

Nếu tái phát liên tục, có thể cần phẫu thuật

Theo sách giáo khoa y khoa cấp cứu thú y, đối với mèo đực bị tắc nghẽn đường tiết niệu tái phát, cần cân nhắc phẫu thuật tạo đường tiểu qua tầng sinh môn. Phẫu thuật này loại bỏ phần cuối niệu đạo hẹp và tạo lỗ bài tiết nước tiểu mới ở vị trí rộng hơn. Sau phẫu thuật, niệu đạo sẽ rộng hơn, giảm đáng kể nguy cơ tắc nghẽn. Tuy nhiên, phẫu thuật không ngăn ngừa chính sỏi. Sau phẫu thuật vẫn cần quản lý chế độ ăn và kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Sau khi xuất viện, hãy theo dõi kỹ các dấu hiệu tái phát

Tắc nghẽn đường tiết niệu là bệnh có nguy cơ tái phát cao sau khi xảy ra một lần. Cần đặc biệt chú ý vì có trường hợp bị tắc lại ngay sau khi xuất viện. Ngay cả sau khi xuất viện, hãy quan sát kỹ lượng nước tiểu, tư thế đi tiểu, thay đổi cảm giác ngon miệng, nếu thấy mèo rặn lại hoặc không đi tiểu được hãy liên hệ ngay với bệnh viện.

Các biện pháp quản lý sinh hoạt để phòng ngừa tắc nghẽn đường tiết niệu

Tăng lượng nước uống: Việc tăng lượng nước uống hàng ngày là quan trọng nhất. Cho ăn thức ăn ướt, bố trí nhiều bát nước, sử dụng máy uống nước dạng lọc là các biện pháp hiệu quả.

Duy trì cân nặng hợp lý: Béo phì là yếu tố nguy cơ của bệnh đường tiết niệu. Hãy điều chỉnh lượng thức ăn để duy trì cân nặng hợp lý.

Quản lý căng thẳng: Căng thẳng do thay đổi môi trường, xung đột trong gia đình nhiều mèo là nguyên nhân chính gây bệnh đường tiết niệu dưới. Hãy duy trì số lượng nhà vệ sinh bằng số mèo + 1 và chuẩn bị không gian yên tĩnh.

Kiểm tra sức khỏe định kỳ: Xét nghiệm nước tiểu định kỳ 6 tháng đến 1 năm giúp phát hiện sỏi hoặc tinh thể trước khi chúng hình thành.

Hình minh họa mèo khỏe mạnh đang uống nước từ máy uống nước

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-13

Câu hỏi thường gặp

Mèo cái cũng bị tắc nghẽn đường tiết niệu sao?

Mèo cái có niệu đạo ngắn và rộng nên tỷ lệ mắc tắc nghẽn đường tiết niệu thấp hơn nhiều so với mèo đực. Tuy nhiên, bệnh có thể xảy ra hiếm gặp do sỏi hoặc khối u, nên nếu thấy triệu chứng bất thường khi đi tiểu cần đến bệnh viện.

Chi phí điều trị tắc nghẽn đường tiết niệu là bao nhiêu?

Chi phí điều trị thay đổi tùy thuộc vào mức độ tắc nghẽn, thời gian nhập viện và có biến chứng hay không. Chi phí chính xác sẽ được hướng dẫn khi tư vấn với bác sĩ thú y.

Chỉ cần thay đổi thức ăn là có thể phòng ngừa được không?

Thức ăn theo đơn giúp giảm hình thành sỏi nhưng không thể phòng ngừa 100% chỉ bằng thức ăn. Cần kết hợp uống đủ nước, quản lý cân nặng và quản lý căng thẳng mới hiệu quả.

Tắc nghẽn đường tiết niệu và viêm bàng quang có khác nhau không?

Viêm bàng quang là tình trạng viêm ở bàng quang, còn tắc nghẽn đường tiết niệu là tình trạng đường tiểu bị tắc hoàn toàn. Theo sách giáo khoa, khi viêm làm tăng lượng protein và chất nhầy, nguy cơ hình thành nút bít niệu đạo có thể tăng lên. Viêm bàng quang là tình trạng khá phổ biến, nhưng tắc nghẽn đường tiết niệu là tình trạng cấp cứu.

Phẫu thuật triệt sản có làm giảm nguy cơ tắc nghẽn đường tiết niệu không?

Phẫu thuật triệt sản tự nó không trực tiếp phòng ngừa tắc nghẽn đường tiết niệu. Bất kể có triệt sản hay không, uống đủ nước, quản lý chế độ ăn và quản lý cân nặng mới là chìa khóa phòng ngừa.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

5 loại thức ăn kê đơn cho chó mắc bệnh đường tiết niệu được khuyên dùng hàng đầu — Thức ăn giúp phòng ngừa và quản lý sỏi tiết niệu

Top 5 loại thức ăn kê đơn dành cho mèo bị FLUTD — So sánh theo từng loại sỏi struvit và oxalat

Top 5 thực phẩm bổ sung tiết niệu cho mèo 2026 — Tổng hợp tiêu chí lựa chọn của bác sĩ thú y

Hướng dẫn ứng phó khẩn cấp với tác dụng phụ của vắc-xin

Hướng dẫn xử lý khẩn cấp nhiễm độc kim loại nặng ở chó·mèo — Triệu chứng·Điều trị·Phòng ngừa phơi nhiễm chì·kẽm

Phương pháp xử lý khẩn cấp khi chó·mèo tiếp xúc rò rỉ khí gas

Gặp gỡ động vật hoang dã (Gấu mèo·Hoẵng)

Xử lý cấp cứu khi chó mèo ăn phải thực vật độc hại

Hướng dẫn sơ cứu khẩn cấp khi chó mèo tiếp xúc hóa chất

Cấp cứu sốc ở chó·mèo (thiếu thể tích·tim mạch)

Tài liệu tham khảo

[1] Feline Emergency and Critical Care Medicine, 2nd Ed — Chapter 42: Emergency Urinary Surgery

[2] The Veterinary Workbook of Small Animal Clinical Cases — Case 19: Urethral Obstruction in Cats

[3] Advanced Monitoring for Small Animal Emergency and Critical Care, 2nd Ed — Urinary Catheterization

[4] Segev G, Livne H, Ranen E, Lavy E. Urethral obstruction in cats: predisposing factors, clinical, clinicopathological characteristics and prognosis. J Feline Med Surg 2011;13(2):101–108.