Thích

Chia sẻ

Cách đọc kết quả xét nghiệm nước tiểu — Giải thích đầy đủ về máu, protein và tinh thể

Tiết niệuHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Giải thích dễ hiểu ý nghĩa của máu, protein và tinh thể trong kết quả xét nghiệm nước tiểu của thú cưng, cùng phạm vi bình thường và cách xử lý theo từng mức độ bất thường.

Cách đọc kết quả xét nghiệm nước tiểu cho thú cưng

Hình ảnh thực hiện xét nghiệm nước tiểu tại bệnh viện thú y

Xét nghiệm nước tiểu là xét nghiệm cơ bản giúp phát hiện sớm các bất thường về tiết niệu, thận và chuyển hóa bằng cách phân tích thành phần trong nước tiểu. Điều quan trọng nhất là chủ nuôi cần hiểu cơ bản ý nghĩa của các mục trên kết quả để có thể theo dõi chính xác lời giải thích của bác sĩ thú y. Máu, protein và tinh thể là ba dấu hiệu bất thường thường gặp nhất, mỗi loại chỉ ra các bệnh lý khác nhau. Chúng tôi đã tổng hợp dễ dàng phạm vi bình thường theo từng mục và cách xử lý khi có kết quả bất thường.

5 mục chính trong kết quả xét nghiệm nước tiểu

Kết quả xét nghiệm nước tiểu có nhiều mục, chúng tôi đã tổng hợp các mục chính mà chủ nuôi cần đặc biệt chú ý.

Tỷ trọng: Chỉ mức độ cô đặc của nước tiểu. Đây là chỉ số cơ bản để đánh giá khả năng cô đặc nước tiểu của thận.

Độ pH: Chỉ mức độ axit hoặc kiềm của nước tiểu. Đây là manh mối quan trọng để dự đoán loại sỏi.

Máu ẩn: Mục kiểm tra xem có thành phần máu trộn lẫn trong nước tiểu hay không. Nếu dương tính thì nghi ngờ có máu trong nước tiểu.

Protein: Bình thường hầu như không được phát hiện. Có thể là dấu hiệu sớm của tổn thương thận.

Tinh thể: Mục kiểm tra xem có xuất hiện tinh thể trong nước tiểu hay không. Tuy nhiên, có tinh thể không phải lúc nào cũng là bất thường. Tinh thể có thể xuất hiện do ảnh hưởng của độ cô đặc, độ pH và nhiệt độ của nước tiểu, và việc xuất hiện tinh thể cũng không có nghĩa là chắc chắn có sỏi. Do đó, khi tinh thể xuất hiện lặp lại với số lượng lớn, cần đánh giá cùng nguy cơ hình thành sỏi.

Bảng phạm vi bình thường xét nghiệm nước tiểu chó và mèo

Bảng dưới đây là phạm vi bình thường theo từng mục chính trong xét nghiệm nước tiểu của chó và mèo. Cùng một mục nhưng tiêu chuẩn bình thường có thể khác nhau tùy theo loài, vì vậy hãy kiểm tra kỹ. Tỷ trọng của mèo là số liệu dựa trên thức ăn khô, nếu chủ yếu cho ăn thức ăn ướt thì phạm vi có thể thay đổi.

Mục	Phạm vi bình thường chó	Phạm vi bình thường mèo
Tỷ trọng	1.015~1.050	1.035~1.070
Độ pH	5.5~7.5	5.5~7.5
Máu ẩn	Âm tính	Âm tính
Protein	Âm tính~Vết	Âm tính~Vết
Glucose	Âm tính	Âm tính
Tinh thể	Không có	Không có

Máu trong nước tiểu — Khi có máu trộn lẫn trong nước tiểu

Máu trong nước tiểu là tình trạng có máu trộn lẫn trong nước tiểu. Nếu mục máu ẩn trên kết quả xét nghiệm cho kết quả dương tính thì nghi ngờ có máu trong nước tiểu.

Viêm bàng quang·Nhiễm trùng đường tiết niệu: Nhiễm khuẩn gây viêm thành bàng quang có thể dẫn đến chảy máu. Đây là một trong những nguyên nhân quan trọng gây máu trong nước tiểu ở chó.

Sỏi đường tiết niệu: Khi có sỏi ở bàng quang hoặc niệu đạo sẽ kích thích niêm mạc khiến máu trộn lẫn ra ngoài.

Viêm bàng quang tự phát: Ở mèo, viêm bàng quang có thể xảy ra do căng thẳng mà không cần nhiễm khuẩn. Viêm bàng quang tự phát không xác định được nguyên nhân được biết là một trong những nguyên nhân quan trọng gây máu trong nước tiểu ở mèo.

Ung thư·Chấn thương: Hiếm gặp nhưng chảy máu do u bàng quang hoặc chấn thương cũng có thể xảy ra.

Hình ảnh bác sĩ thú y kiểm tra que thử nước tiểu

Nếu có các triệu chứng này, hãy đến bệnh viện ngay lập tức

Nếu màu nước tiểu đỏ đậm hoặc có cục máu đông thì cần đến bệnh viện ngay lập tức. Đặc biệt, nếu mèo đực hoàn toàn không thể đi tiểu kèm theo triệu chứng nôn mửa·suy nhược thì có thể là tình trạng cấp cứu tắc niệu đạo. Thời gian không thể đi tiểu càng kéo dài thì nguy cơ biến chứng nghiêm trọng như tổn thương thận và tăng kali máu càng cao, vì vậy cần được cấp cứu ngay lập tức mà không được trì hoãn.

Protein trong nước tiểu — Tín hiệu cảnh báo sớm từ thận

Protein trong nước tiểu là tình trạng protein bị rò rỉ bất thường quá nhiều trong nước tiểu. Bình thường thận lọc và giữ protein trong cơ thể, nhưng khi chức năng này bị tổn thương thì protein sẽ rò rỉ ra ngoài qua nước tiểu.

Dấu hiệu sớm của bệnh thận: Protein trong nước tiểu là một trong những dấu hiệu sớm nhất của tổn thương thận. Ngay cả khi chỉ số thận trong xét nghiệm máu bình thường thì protein trong nước tiểu cũng có thể xuất hiện trước.

Tỷ lệ protein/creatinine trong nước tiểu: Bác sĩ thú y sẽ kiểm tra tỷ lệ này để đánh giá mức độ nghiêm trọng của protein trong nước tiểu. Chỉ số càng cao thì lượng protein rò rỉ từ thận càng nhiều.

Thú cưng cao tuổi hoặc một số giống nên kiểm tra tỷ lệ này định kỳ.

Hình ảnh chó cưng đang chờ trong khi bác sĩ thú y kiểm tra kết quả xét nghiệm

Tinh thể và sỏi — Khối khoáng chất trong nước tiểu

Tinh thể trong nước tiểu là thành phần khoáng chất kết tụ lại thành dạng có thể nhìn thấy bằng mắt thường. Nếu tinh thể tiếp tục phát triển có thể trở thành sỏi (đá), vì vậy việc quản lý sớm là rất quan trọng.

Tinh thể Struvite: Ở chó thường xuất hiện cùng với nhiễm trùng đường tiết niệu, ở mèo có thể xuất hiện mà không cần nhiễm trùng. Trong nhiều trường hợp có thể hòa tan bằng điều chỉnh chế độ ăn và điều trị nhiễm trùng.

Tinh thể Canxi oxalat: Không thể hòa tan bằng chế độ ăn, nếu sỏi lớn lên thì phải phẫu thuật để loại bỏ. Tỷ lệ tái phát cao nên chế độ ăn phòng ngừa rất quan trọng.

Tinh thể Axit uric: Chủ yếu xuất hiện ở chó Dalmatian hoặc các bé có bệnh gan.

Loại tinh thể dễ hình thành phụ thuộc vào độ pH của nước tiểu, vì vậy quản lý độ pH là then chốt trong phòng ngừa.

Phương pháp lấy mẫu nước tiểu và chu kỳ xét nghiệm để có kết quả chính xác

Phương pháp lấy mẫu rất quan trọng để có kết quả xét nghiệm nước tiểu chính xác.

Chọc hút bàng quang: Là phương pháp bác sĩ thú y lấy trực tiếp nước tiểu từ bàng quang bằng kim nhỏ. Có thể thu được kết quả chính xác nhất mà không bị nhiễm khuẩn.

Tiểu tự nhiên: Là phương pháp chủ nuôi tự lấy tại nhà. Nên lấy nước tiểu giữa dòng vào dụng cụ sạch và mang đến bệnh viện trong vòng 2 giờ.

Chu kỳ xét nghiệm: Chó và mèo trưởng thành khỏe mạnh có thể làm cùng lúc khám sức khỏe hàng năm. Nếu trên 7 tuổi hoặc có tiền sử bệnh thận·tiết niệu thì khuyến nghị xét nghiệm mỗi 6 tháng. Hãy trao đổi với bác sĩ thú y để xác định chu kỳ phù hợp với bé nhà bạn.

Hình ảnh chủ nuôi lấy mẫu nước tiểu của chó cưng

Nguy cơ bệnh tiết niệu khác nhau theo giống

Một số giống có nguy cơ mắc bệnh tiết niệu cao nên xét nghiệm nước tiểu thường xuyên hơn. Chó Dalmatian và chó Bulldog Anh dễ bị sỏi axit uric, chó Schnauzer lùn dễ bị sỏi canxi oxalat, mèo Ba Tư dễ bị bệnh thận đa nang. Chủ nuôi các giống này nên trao đổi với bác sĩ thú y để lên lịch xét nghiệm định kỳ.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-19

Câu hỏi thường gặp

Chỉ với xét nghiệm nước tiểu có thể chẩn đoán xác định bệnh không?

Xét nghiệm nước tiểu là xét nghiệm sàng lọc. Nếu phát hiện bất thường sẽ thực hiện thêm các xét nghiệm như xét nghiệm máu, siêu âm, chụp X-quang để chẩn đoán chính xác. Nếu xét nghiệm nước tiểu có vấn đề, bác sĩ thú y sẽ hướng dẫn các bước xét nghiệm tiếp theo.

Khi lấy nước tiểu tại nhà có điểm nào cần lưu ý không?

Hãy lấy nước tiểu giữa dòng vào dụng cụ sạch và mang đến bệnh viện trong vòng 2 giờ. Nếu để lâu vi khuẩn có thể phát triển hoặc tinh thể mới hình thành khiến kết quả không chính xác. Việc nộp mẫu nhanh chóng quan trọng hơn bảo quản lạnh.

Nếu màu nước tiểu vàng đậm thì có vấn đề không?

Nếu uống ít nước thì nước tiểu có thể cô đặc và chuyển sang màu vàng đậm. Nếu chỉ là tạm thời thì không cần quá lo lắng, nhưng nếu kéo dài hoặc gần màu nâu thì có thể là mất nước hoặc vấn đề về gan·thận nên hãy đi xét nghiệm.

Nếu có tinh thể nhưng không có triệu chứng thì có cần điều trị không?

Việc xuất hiện tinh thể không phải lúc nào cũng là vấn đề. Tinh thể chịu ảnh hưởng của độ cô đặc, độ pH và nhiệt độ của nước tiểu, và có tinh thể cũng không có nghĩa là chắc chắn có sỏi. Tuy nhiên, nếu tinh thể được quan sát lặp lại thì có thể giảm nguy cơ tiến triển thành sỏi bằng cách quản lý lượng nước uống và điều chỉnh chế độ ăn, vì vậy nên trao đổi với bác sĩ thú y để lập kế hoạch theo dõi và phòng ngừa.

Chi phí xét nghiệm nước tiểu khoảng bao nhiêu?

Tùy thuộc vào bệnh viện, nhưng xét nghiệm que nước tiểu thông thường khoảng 185~555 nghìn đồng. Nếu thêm xét nghiệm nuôi cấy vi khuẩn hoặc tỷ lệ protein/creatinine trong nước tiểu thì chi phí có thể cao hơn. Hãy liên hệ bệnh viện trước khi đến để biết số tiền chính xác.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

5 loại thức ăn kê đơn cho chó mắc bệnh đường tiết niệu được khuyên dùng hàng đầu — Thức ăn giúp phòng ngừa và quản lý sỏi tiết niệu

Top 5 loại thức ăn kê đơn dành cho mèo bị FLUTD — So sánh theo từng loại sỏi struvit và oxalat

Top 5 thực phẩm bổ sung tiết niệu cho mèo 2026 — Tổng hợp tiêu chí lựa chọn của bác sĩ thú y

Câu hỏi thường gặp về cạo vôi răng và loại bỏ cao răng cho mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về chụp X-quang nha khoa cho mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về đồ ăn vặt và kẹo chăm sóc răng miệng cho mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về việc phòng ngừa cao răng và mảng bám ở mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần nắm rõ

Câu hỏi thường gặp về áp xe miệng và áp xe chân răng ở mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về chứng hở hàm ếch ở mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về hiện tượng mèo nghiến răng — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần nắm rõ

Tài liệu tham khảo

[1] Schaer M. Clinical Medicine of the Dog and Cat, 4th Ed. CRC Press, 2022

[2] Englar R.E. The Veterinary Workbook of Small Animal Clinical Cases. 5m Publishing, 2023

[3] Sink C.A., Weinstein N.M. Practical Veterinary Urinalysis. Wiley-Blackwell, 2012