Thích

Chia sẻ

Con của bạn đột nhiên không nhìn thấy — Xử lý khẩn cấp và thời điểm phẫu thuật bong võng mạc

Sức khỏe mắtHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bong võng mạc là bệnh mắt khẩn cấp có thể gây mất thị lực nhanh chóng. Tổng hợp những điều cốt lõi chủ nuôi cần biết về triệu chứng, nguyên nhân, phẫu thuật và tiên lượng.

Bong võng mạc là bệnh gì?

Hình minh họa cắt ngang mắt chó cho thấy võng mạc đã tách khỏi thành trong

Bong võng mạc (Retinal Detachment) là bệnh mắt khẩn cấp khiến võng mạc vốn phải bám vào thành trong của mắt bị tách ra, có thể gây mất thị lực đột ngột. Điều quan trọng nhất là 'thời gian'. Theo sách giáo khoa y học thú y, tổn thương tế bào thần kinh võng mạc có thể bắt đầu chỉ trong vài giờ ngay sau khi bong, do đó phải điều trị ngay khi thấy triệu chứng nghi ngờ để tăng khả năng phục hồi thị lực. Nếu đột nhiên va vào vật, mắt mờ hoặc đồng tử giãn bất thường, hãy đưa đến bệnh viện thú y ngay lập tức.

Tại sao võng mạc lại bong? Nguyên nhân chính

Bong võng mạc không phải do một nguyên nhân duy nhất mà là sự kết hợp của nhiều bệnh lý. Chó có thể bị bong võng mạc nguyên phát (dạng bọng nước) được cho là do miễn dịch, sách giáo khoa nhãn khoa thú y liệt kê các giống chó dễ bị tổn thương là German Shepherd, Australian Shepherd và Labrador Retriever. Ngoài ra, tăng huyết áp cũng là nguyên nhân phổ biến, ở mèo thì tăng huyết áp toàn thân là nguyên nhân phổ biến nhất gây bong võng mạc. Ngoài ra còn có thể do chấn thương, đục thủy tinh thể khiến phần trước mắt bị mờ, viêm màng bồ đào tiến triển, và tác dụng phụ của thuốc như dùng quá liều thuốc trị tiểu không tự chủ (PPA).

Nếu thấy các triệu chứng này, nghi ngờ bong võng mạc

Bong võng mạc hầu như không gây đau nên chủ nuôi thường nhận ra muộn. Hãy chắc chắn kiểm tra các dấu hiệu dưới đây. - Suy giảm thị lực đột ngột: Va vào tường, đồ nội thất, do dự khi xuống cầu thang - Kích thước đồng tử bất thường: Một bên to hơn hoặc phản ứng chậm với ánh sáng - Chảy máu bên trong mắt: Phần bên trong lòng đen có màu đỏ - Mắt mờ đục: Khi kèm theo chảy máu dịch kính - Đồng tử có màu trắng (đồng tử trắng): Khi bong hoàn toàn, mắt có thể trông đục chỉ qua quan sát bên ngoài

Chó thận trọng tiến lại gần đồ nội thất do suy giảm thị lực

Tình huống cần đến bệnh viện ngay lập tức

Nếu thuộc một trong các trường hợp dưới đây, hãy đến bệnh viện trong vòng 24 giờ, tốt nhất là bệnh viện có bác sĩ nhãn khoa thú y. Theo sách giáo khoa y học thú y, tổn thương tế bào thần kinh võng mạc có thể bắt đầu chỉ trong vài giờ ngay sau khi bong, nếu để lâu hơn vài tuần thì tổn thương tế bào cảm quang lan rộng sẽ diễn ra khiến việc phục hồi trở nên rất khó khăn. - Khi đột nhiên một hoặc cả hai mắt dường như không nhìn thấy - Khi đồng tử không phản ứng với ánh sáng - Khi bên trong mắt trông như bị chảy máu đỏ - Khi tình trạng mắt thay đổi ngay sau chấn thương - Khi mèo được chẩn đoán bệnh thận mãn tính hoặc tăng huyết áp xuất hiện bất thường về thị lực

Bệnh viện chẩn đoán như thế nào?

Bong võng mạc khó xác định chính xác chỉ bằng khám mắt thông thường. Thông thường các xét nghiệm dưới đây sẽ được thực hiện theo thứ tự. - Khám đèn khe: Kiểm tra bất thường giác mạc, thủy tinh thể, tiền phòng - Khám đáy mắt: Quan sát trực tiếp võng mạc sau khi giãn đồng tử - Siêu âm nhãn cầu: Bắt buộc khi võng mạc không nhìn thấy được do chảy máu - Đo huyết áp: Đặc biệt bắt buộc với mèo - Xét nghiệm máu, nước tiểu: Kiểm tra suy thận, chức năng tuyến giáp, nhiễm trùng Tăng huyết áp toàn thân là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây bong võng mạc ở mèo, được nhấn mạnh là nguyên nhân quan trọng trong sách giáo khoa y học thú y. Đặc biệt việc đo huyết áp rất quan trọng ở mèo già hoặc có bệnh thận mãn tính, cường giáp.

Điều trị khác nhau tùy theo nguyên nhân

Cơ bản của điều trị bong võng mạc là 'điều trị bệnh nguyên nhân + tái gắn võng mạc'. Nếu nguyên nhân là tăng huyết áp thì dùng thuốc điều hòa huyết áp như Amlodipine theo chỉ định của bác sĩ thú y để kiểm soát huyết áp, tùy theo mức độ mãn tính và mức độ bong, võng mạc có thể tự gắn lại (đặc biệt ở mèo). Nếu là bong võng mạc viêm (phản ứng với steroid) thì ưu tiên dùng steroid liều chống viêm~ức chế miễn dịch. Ngược lại, trong trường hợp bong do rách võng mạc hoặc bong nặng do chấn thương, kéo dịch kính thì cần phẫu thuật vi mô như cắt dịch kính (Vitrectomy), cố định võng mạc nội soi, thay dầu silicon.

Bác sĩ nhãn khoa thú y đang thực hiện khám đáy mắt cho thú cưng

So sánh phương pháp điều trị theo nguyên nhân

Hạng mục	Do tăng huyết áp	Do viêm	Do chấn thương·kéo
Nguyên nhân chính	Bệnh thận mãn tính, cường giáp (mèo)	Viêm màng bồ đào, nhiễm trùng	Va chạm, sau phẫu thuật đục thủy tinh thể
Điều trị cấp 1	Thuốc điều hòa huyết áp	Steroid·thuốc ức chế miễn dịch	Phẫu thuật (cắt dịch kính, v.v.)
Mức độ cần phẫu thuật	Thấp	Trung bình	Cao
Khả năng phục hồi thị lực	Tốt nếu kiểm soát sớm	Tùy thuộc vào việc kiểm soát nguyên nhân	Có thể cải thiện nếu phẫu thuật sớm

Tổng hợp theo sách giáo khoa nhãn khoa thú y (Veterinary Ophthalmology, 5th ed.). Điều trị thực tế được quyết định theo chẩn đoán của bác sĩ nhãn khoa thú y.

Trường hợp cần phẫu thuật và phương pháp phẫu thuật

Phẫu thuật mắt khó thực hiện ở bệnh viện thú y thông thường, được thực hiện tại bệnh viện đại học hoặc bệnh viện cấp 2 có bác sĩ nhãn khoa chuyên khoa. - Cắt dịch kính: Loại bỏ máu, mô sẹo trong mắt và gắn lại võng mạc - Thay dầu silicon, cố định võng mạc nội soi: Là phương pháp phẫu thuật sử dụng cùng với cắt dịch kính để tái gắn võng mạc hoàn toàn - Quang đông võng mạc bằng laser: Đốt vùng rách ở giai đoạn bong một phần để ngăn lan rộng Xét nghiệm máu, tim là bắt buộc trước phẫu thuật, và phải tuân thủ nhịn ăn trước gây mê.

Điểm cần lưu ý trong chăm sóc phục hồi sau phẫu thuật

Phẫu thuật kết thúc không có nghĩa là đã xong. Để võng mạc gắn lại ổn định cần chăm sóc cẩn thận trong 2~4 tuần. - Ổn định: Cấm nhảy, cầu thang, chơi mạnh trong 2 tuần - Đeo vòng chống liếm: Luôn đeo để tránh kích thích - Thuốc nhỏ mắt: Nhỏ đúng giờ 3~6 lần/ngày - Lịch tái khám: Kiểm tra định kỳ sau phẫu thuật 3 ngày, 1 tuần, 1 tháng - Vị trí đầu: Duy trì tư thế nhất định nếu bác sĩ thú y chỉ định (khi bơm khí) Nếu mắt đỏ lại hoặc cào gãi dù chỉ một chút, hãy liên hệ bệnh viện ngay.

Tiên lượng và phòng ngừa tái phát

Tiên lượng của bong võng mạc phụ thuộc gần như hoàn toàn vào 'bắt đầu điều trị nhanh đến mức nào'. Theo sách giáo khoa y học thú y, thoái hóa võng mạc có thể bắt đầu chỉ trong vài giờ sau khi bong, nếu để lâu hơn vài tuần thì tổn thương tế bào cảm quang lan rộng sẽ diễn ra. Bắt đầu điều trị càng sớm thì khả năng phục hồi thị lực càng cao, nếu để lâu hoặc toàn bộ võng mạc bong thì dù phẫu thuật cũng có thể khó phục hồi thị lực. Để ngăn tái phát, cần quản lý liên tục bệnh nguyên nhân (tăng huyết áp, suy thận, tuyến giáp) và an toàn hơn là định kỳ khám đáy mắt cho mắt đối diện. Chó bị đục thủy tinh thể bắt buộc phải khám mắt chuyên sâu trước phẫu thuật.

Mèo già đang nghỉ ngơi thoải mái sau khi phục hồi

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-23

Câu hỏi thường gặp

Bong võng mạc có gây đau không?

Bản thân võng mạc hầu như không có thần kinh cảm nhận đau nên phần lớn không gây đau. Vì vậy chủ nuôi thường nhận ra muộn. Tuy nhiên nếu kèm theo viêm màng bồ đào·tăng nhãn áp thì có thể dụi mắt hoặc nhăn mặt.

Có thể điều trị chỉ bằng thuốc mà không cần phẫu thuật không?

Tùy thuộc vào nguyên nhân. Bong võng mạc do tăng huyết áp có thể tái gắn một phần chỉ bằng thuốc kiểm soát huyết áp (như Amlodipine) (đặc biệt ở mèo). Ngược lại, do kéo dịch kính·chấn thương thì phần lớn cần phẫu thuật. Cần chẩn đoán của bác sĩ nhãn khoa chuyên khoa.

Bong võng mạc có di truyền không?

Một số giống có khuynh hướng di truyền. Sách giáo khoa nhãn khoa thú y (Clinical Atlas of Canine and Feline Ophthalmic Disease, 2nd ed.) đề cập German Shepherd, Australian Shepherd, Labrador Retriever là các giống dễ bị bong võng mạc nguyên phát (miễn dịch). Khuyến nghị xét nghiệm gen và khám mắt trước khi sinh sản.

Chỉ một mắt bị bong, mắt đối diện cũng có nguy hiểm không?

Có, rất nguy hiểm. Đặc biệt nếu nguyên nhân là tăng huyết áp·miễn dịch·di truyền thì mắt đối diện cũng có nguy cơ bong cao. Cần kiểm soát bệnh nguyên nhân và định kỳ khám đáy mắt cho mắt đối diện.

Sau khi mù lòa, phẫu thuật có phục hồi thị lực không?

Theo sách giáo khoa y học thú y, thoái hóa võng mạc có thể bắt đầu chỉ trong vài giờ sau khi bong. Nếu bong kéo dài khiến tổn thương tế bào thần kinh võng mạc lan rộng thì việc phục hồi thị lực sẽ khó khăn. Tuy nhiên, phẫu thuật để ngăn ngừa biến chứng như đau·tăng nhãn áp vẫn có thể có ý nghĩa. Hãy quyết định sau khi tham khảo ý kiến bác sĩ thú y.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 thực phẩm bổ sung cho mắt chó năm 2026

Tổng hợp những gợi ý hàng đầu và tiêu chí lựa chọn khi chăm sóc chó bị viêm màng bồ đào

7 nguyên tắc chăm sóc quan trọng sau khi xét nghiệm nước mắt (Schirmer) cho chó, do bác sĩ thú y chỉ định

5 loại dưỡng chất thiết yếu mà chó cần, thiếu sẽ thế nào?

Danh sách kiểm tra các thành phần lành mạnh trong thức ăn cho chó: Những điều bạn nhất định phải xem

Men vi sinh cho chó có tốt cho cả đường ruột lẫn tâm trạng (cảm xúc) không?

23 loại thực phẩm của người mà chó có thể ăn, từ A đến Z

Phương pháp luân chuyển thức ăn cho mèo: Cách chuyển đổi an toàn

Chó con nên được cho ăn bao nhiêu lần mỗi ngày? Số lần cho ăn theo từng tháng tuổi

Mèo cần ăn bao nhiêu thức ăn? Cách tính lượng cho ăn và calo

Tài liệu tham khảo

[1] Gelatt KN, Gilger BC, Kern TJ. Veterinary Ophthalmology, 5th ed. Wiley-Blackwell, 2013 — Chapter: Diseases of the Retina

[2] Maggs DJ, Miller PE, Ofri R. Slatter's Fundamentals of Veterinary Ophthalmology, 6th ed. Elsevier, 2018

[3] Vainisi SJ, Wolfer JC. Canine retinal surgery. Vet Ophthalmol. 2004;7(5):291-306

[4] Grahn BH, Peiffer RL, Wilcock BP. Histologic Basis of Ocular Disease in Animals. Wiley-Blackwell, 2019