Thích

Chia sẻ

Phục hồi chức năng sau phẫu thuật FHO, cần làm gì tại nhà — Hướng dẫn cốt lõi từng bước

KhớpHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Tổng hợp các bài tập phục hồi chức năng từng bước và các điểm chăm sóc cần thiết tại nhà sau phẫu thuật cắt đầu xương đùi (FHO) cho chó theo tiêu chuẩn sách giáo khoa phẫu thuật thú y.

Phục hồi chức năng sau phẫu thuật FHO là gì?

Chó bắt đầu phục hồi chức năng sau phẫu thuật FHO

Phục hồi chức năng FHO là quá trình phục hồi nhằm huấn luyện cơ bắp và vận động để 'khớp giả (khớp giả tạo từ mô sợi, pseudoarthrosis)' thay thế vị trí xương đã cắt được hình thành vững chắc sau phẫu thuật cắt đầu xương đùi (Femoral Head Ostectomy) ở chó. Điểm mấu chốt của FHO là đây không phải là phẫu thuật thay khớp nhân tạo mà là phẫu thuật tạo điều kiện để cơ bắp và mô sợi xung quanh đảm nhận vai trò của khớp. Do đó, nếu chỉ để yên nghỉ ngơi, cơ bắp sẽ teo đi và chức năng chân sẽ suy giảm. Sách giáo khoa phẫu thuật thú y cũng giải thích rằng động vật được vật lý trị liệu (phục hồi chức năng) sau phẫu thuật sẽ phục hồi nhanh hơn và trọn vẹn hơn so với những con không được điều trị, vì vậy điều quan trọng nhất là kiên trì phục hồi chức năng theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị ngay từ giai đoạn đầu của quá trình phục hồi. Tuy nhiên, thời điểm bắt đầu và cường độ có thể khác nhau tùy thuộc vào phương pháp phẫu thuật nên bắt buộc phải tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị.

Tại sao cần phục hồi chức năng ngay sau phẫu thuật?

Vì FHO là phẫu thuật cắt bỏ đầu xương đùi nên cơ bắp và mô sẹo (sợi) sẽ thay thế vị trí khớp xương ban đầu. Mô này được gọi là 'khớp giả (false joint, pseudoarthrosis)', nếu để lâu không chăm sóc có thể dẫn đến các biến đổi như bất hợp nhất dạng sợi hoặc hấp thu cổ xương đùi nên cần chăm sóc thường xuyên. Sách giáo khoa phẫu thuật thú y giải thích rằng động vật được vật lý trị liệu (phục hồi chức năng) sau phẫu thuật sẽ phục hồi nhanh hơn và trọn vẹn hơn so với những con không được điều trị. Ngoài ra, nếu để chân không vận động trong thời gian dài, cơ bắp sẽ teo đi, và việc khôi phục lại khối lượng cơ đó có thể mất 2~4 lần thời gian không vận động. Vì vậy, tốt nhất là bắt đầu sớm các kích thích nhẹ nhàng như vận động khớp thụ động (PROM) trong phạm vi được bác sĩ điều trị cho phép. Nếu không có kích thích vận động, mô sợi và khớp có thể bị cứng lại làm giảm chức năng.

Lịch trình phục hồi chức năng từng bước

Các giai đoạn phục hồi được chia thành 4 giai đoạn lớn. Mục tiêu và bài tập đại diện của từng giai đoạn đã được tóm tắt trong bảng. Tuy nhiên, tốc độ có thể thay đổi tùy thuộc vào trọng lượng, tuổi và tình trạng cơ bắp của chó nên bắt buộc phải tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị.

4 giai đoạn phục hồi chức năng FHO

Hạng mục	Giai đoạn 1 (0~2 tuần)	Giai đoạn 2 (2~4 tuần)	Giai đoạn 3 (4~8 tuần)	Giai đoạn 4 (sau 8 tuần)
Mục tiêu	Kiểm soát đau·Giảm sưng	Bắt đầu chịu tải trọng	Phục hồi sức mạnh cơ	Trở lại hoạt động bình thường
Bài tập đại diện	Vận động khớp thụ động·Chườm lạnh	Đi dạo có dây dắt ngắn 5 phút	Đi bộ dốc·Liệu pháp dưới nước	Cho phép dần dần cầu thang·nhảy
Lượng tập mỗi ngày	5 phút × 3 lần	10 phút × 2 lần	15~20 phút × 2 lần	Trên 30 phút có thể
Hành vi cấm	Tuyệt đối cấm nhảy·chạy	Cấm sàn trơn trượt	Cấm đổi hướng đột ngột	Cẩn thận với tập luyện cường độ cao kéo dài

Theo Millis & Levine, Canine Rehabilitation and Physical Therapy (2014)

3 bài tập bắt buộc phải làm tại nhà

Trong 2 tuần sau phẫu thuật, 3 điều dưới đây là cốt lõi. - Vận động khớp thụ động (PROM): Đặt chó nằm nghiêng, sau đó từ từ gấp và duỗi chân đã phẫu thuật lặp lại cho đến khi thấy dấu hiệu khó chịu. Theo tiêu chuẩn sách giáo khoa, thường 10~20 lần mỗi lần, 3~4 lần mỗi ngày là phù hợp. - Chườm lạnh (liệu pháp lạnh): Đặt khăn mỏng lên vùng phẫu thuật trong 5~10 phút sẽ giúp giảm đau, sưng và viêm. Hãy thực hiện 3~4 lần mỗi ngày. (Chườm nóng nên dùng sau 2~3 ngày phẫu thuật khi viêm cấp tính đã lắng xuống, không dùng ngay sau phẫu thuật.) - Luyện tập chuyển dịch trọng lượng: Khi đứng, lắc nhẹ mông sang trái sang phải để phân tán trọng lượng dần dần lên chân đã phẫu thuật. Nếu các bài tập này gây đau nhiều, hãy dừng lại và báo cho bác sĩ điều trị.

Chủ nhân đang thực hiện vận động khớp thụ động cho chân chó

Nếu thấy các dấu hiệu này, hãy đến bệnh viện ngay!

Ngay cả trong quá trình phục hồi chức năng, biến chứng vẫn có thể xảy ra. Nếu thấy bất kỳ dấu hiệu nào dưới đây, hãy dừng tập luyện và đến bệnh viện. - Vùng phẫu thuật có mủ, mùi hôi hoặc chảy máu - Đã qua 2 tuần nhưng chân phẫu thuật vẫn hoàn toàn không chạm đất - Đột nhiên kêu thét hoặc run chân trong khi tập luyện - Mất cảm giác ngon miệng kéo dài trên 3 ngày - Vùng phẫu thuật sưng đỏ và có cảm giác nóng Đặc biệt, nếu không sử dụng chân sau 2 tuần, khả năng hình thành khớp giả thất bại là có thể xảy ra.

Liệu pháp dưới nước (máy chạy bộ dưới nước) có bắt buộc không?

Liệu pháp dưới nước được coi là bài tập hiệu quả trong phục hồi chức năng FHO. Vì mật độ nước lớn hơn không khí nên khi vận động sẽ phải dùng nhiều lực hơn, giúp tăng cường sức mạnh cơ bắp, đồng thời lực đẩy Archimedes giảm tải trọng lượng cơ thể giúp giảm áp lực lên khớp trong khi vẫn có thể phát triển cơ bắp. Đặc biệt, băng chuyền dưới nước giúp giảm tải trọng lên vùng phẫu thuật trong khi vẫn cho phép chân chịu trọng lượng một cách nhẹ nhàng. Sách giáo khoa cũng giải thích rằng việc kết hợp vật lý trị liệu sẽ giúp phục hồi nhanh hơn và trọn vẹn hơn, nhưng không có con số cụ thể như 'nhanh hơn bao nhiêu % so với đi bộ đơn giản'. Nếu gánh nặng chi phí lớn, việc thử nghiệm 1~2 lần mỗi tuần vẫn có giá trị, nếu không thể thì có thể bổ sung bằng cách đi bộ chậm trên địa hình dốc hoặc điều chỉnh lên xuống cầu thang để luyện tập chịu trọng lượng cho chân đã phẫu thuật.

Chó đang tập phục hồi chức năng trên băng chuyền dưới nước

Thiết lập môi trường nhà trong thời gian phục hồi chức năng

Môi trường sàn nhà ảnh hưởng lớn đến tốc độ phục hồi. Đây là những điều cần thiết phải chuẩn bị. - Thảm chống trượt: Sàn gạch·sàn gỗ dễ trơn trượt gây nguy hiểm. Hãy trải thảm trên toàn bộ đường đi của chó. - Chặn giường thấp·cầu thang: Dùng hàng rào hoặc dụng cụ hỗ trợ dạng bậc thang để không cho nhảy lên ghế sofa·giường. Cần tránh các hoạt động cường độ cao (va đập cao) như nhảy xuống·nhảy. - Bắt buộc đi dạo có dây dắt: Trong ít nhất 8 tuần, không thả rông không có dây dắt. Nếu nhìn thấy chó khác và đột ngột chạy, khớp giả đang phục hồi có thể bị quá tải. - Quản lý trọng lượng: Nếu trọng lượng tăng, áp lực lên khớp sẽ lớn hơn nên duy trì trọng lượng tiêu chuẩn là tốt. Không tự ý quyết định giảm bao nhiêu lượng ăn, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị để xác định trọng lượng phù hợp và lượng cho ăn.

3 yếu tố thành công của phục hồi chức năng FHO

Đây là những yếu tố cốt lõi cho sự thành công của phục hồi chức năng theo hội đồng tư vấn phẫu thuật thú y. 1. - Kiên trì: Nếu bỏ sót vài ngày, cơ bắp có thể teo đi nhanh chóng. Cần thực hiện như một thói quen vào giờ cố định mỗi ngày. Thời gian chân không vận động càng lâu, việc khôi phục lại cơ bắp bị mất có thể mất 2~4 lần thời gian đó. 2. - Kiểm soát đau: Nếu đau sẽ không dùng chân. Hãy cho uống thuốc giảm đau theo đơn mà không bỏ sót, nhưng không được tự ý điều chỉnh liều lượng. 3. - Quản lý trọng lượng: Nếu trọng lượng tăng, áp lực lên khớp sẽ lớn hơn nên duy trì trọng lượng tiêu chuẩn là tốt. Không tự ý quyết định mục tiêu giảm cân cụ thể và lượng cho ăn, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị để xác định.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-29

Câu hỏi thường gặp

Sau phẫu thuật FHO khi nào có thể đi bộ được?

Từ ngày hôm sau phẫu thuật, nếu bác sĩ điều trị cho phép thì dắt dây dắt đi bộ rất ngắn (1~2 phút) một cách chậm rãi. Tuy nhiên, tùy thuộc vào phương pháp phẫu thuật, ban đầu có thể hạn chế không để chân chịu trọng lượng trực tiếp trong vài ngày, vì vậy thời điểm bắt đầu và phương pháp bắt buộc phải tuân theo chỉ dẫn của bác sĩ điều trị. Nếu thời gian trôi qua mà vẫn hoàn toàn không sử dụng chân phẫu thuật, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị.

Mất bao lâu để hoàn tất phục hồi chức năng?

Thời gian phục hồi khác nhau lớn tùy thuộc vào trọng lượng, tuổi, tình trạng cơ bắp của chó và phương pháp phẫu thuật nên khó nói chung chung. Đặc biệt, thời gian chân không vận động càng lâu, việc khôi phục lại cơ bắp bị mất có thể mất 2~4 lần thời gian đó. Tốt nhất là tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị để đánh giá riêng biệt về lịch trình phục hồi chính xác và tiên lượng.

Không thể tự phục hồi chức năng tại nhà sao? Có bắt buộc phải đến bệnh viện chuyên khoa phục hồi chức năng không?

Nếu là trường hợp nhẹ hoặc chó nhỏ thì hoàn toàn có thể thực hiện tại nhà. Tuy nhiên, đối với chó lớn·chó già·trường hợp FHO hai bên thì liệu pháp dưới nước hoặc hướng dẫn của kỹ thuật viên vật lý trị liệu sẽ làm tăng đáng kể tỷ lệ phục hồi. Nếu có điều kiện, khuyên nên đến bệnh viện chuyên khoa ít nhất 1 lần mỗi tuần.

Có thể chân phẫu thuật sẽ không sử dụng được như bình thường không?

Nếu phục hồi chức năng đúng cách, hầu hết đều có thể đi bộ bình thường. Tuy nhiên, theo các biến chứng đã báo cáo, chân phẫu thuật có thể trông hơi ngắn hơn bên đối diện hoặc hơi khập khiễng khi chạy, và phạm vi vận động khớp háng có thể giảm một chút. Về mặt chức năng thì nhìn chung không có vấn đề gì, nhưng nếu có thay đổi đáng lo ngại, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị.

Cần cho uống thuốc giảm đau đến khi nào?

Thuốc giảm đau được bác sĩ điều trị kê đơn với thời gian tùy thuộc vào phẫu thuật và mức độ phục hồi. Nếu tự ý dừng thuốc, do đau sẽ không dùng chân khiến phục hồi chức năng bị hỏng nên bắt buộc phải cho uống theo đơn, nếu cần dùng thuốc dài hạn thì nên kiểm tra gan·thận cùng lúc.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Tác dụng của Curcumin và chống viêm·khớp

Top 5 thực phẩm bổ sung khớp cho chó năm 2026

MSM (Methylsulfonylmethane) cho chó là gì? Tác dụng giảm đau khớp

Sỏi bàng quang ở mèo: Chế độ ăn trị liệu nào phù hợp? — Sự khác biệt trong chế độ ăn theo từng loại sỏi

Nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát ở chó — Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị theo nguyên nhân

Mèo già kêu khóc và lang thang vào ban đêm — Triệu chứng của rối loạn chức năng nhận thức và cách chăm sóc

Chó bị ghẻ là gì? — Từ triệu chứng Demodex, Sarcoptes đến điều trị

Mèo cũng mắc bệnh giun tim? — Lý do nguy hiểm hơn chó và cách phòng ngừa

Khi nào nên tẩy giun đũa cho mèo? — Lịch trình và hướng dẫn dùng thuốc theo từng độ tuổi

Ve ký sinh trùng ở mèo ra ngoài — Cách loại bỏ và phòng ngừa bệnh truyền nhiễm khi phát hiện

Tài liệu tham khảo

[1] Fossum TW. Small Animal Surgery. 5th ed. Elsevier; 2019. Chapter: Diseases of the Joints - Femoral Head and Neck Excision

[2] Millis DL, Levine D. Canine Rehabilitation and Physical Therapy. 2nd ed. Elsevier; 2014

[3] Tobias KM, Johnston SA. Veterinary Surgery: Small Animal. 2nd ed. Elsevier; 2018

[4] Grisneaux E et al., Comparison of postoperative analgesic effects after FHO in dogs. J Am Vet Med Assoc, 1999