Thích

Chia sẻ

Liệu thú cưng có thực sự giúp giảm trầm cảm? — 7 tác dụng đã được khoa học chứng minh

Não/Nhận thứcHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Những người sống cùng thú cưng có mức độ cô đơn, lo âu và trầm cảm thấp hơn, huyết áp và hormone căng thẳng cũng giảm theo. Chúng tôi đã tổng hợp các tác dụng đối với sức khỏe tinh thần đã được xác nhận qua các bài báo khoa học.

Tổng hợp những tác dụng chính của thú cưng đối với sức khỏe tinh thần của con người

Hình ảnh thoải mái của chủ nuôi cao tuổi đang ôm chó cưng bên cửa sổ

Tác dụng của thú cưng đối với sức khỏe tinh thần của con người là tác động về mặt cảm xúc và tâm lý giúp giảm bớt sự cô đơn, lo âu, căng thẳng và làm giảm cảm giác trầm cảm. Điều thực sự quan trọng là vượt qua sự an ủi đơn thuần, sự tương tác giữa người và động vật được kết nối với phản ứng ổn định sinh lý giúp thư giãn căng thẳng (Barker & Wolen, 2008 tổng quan). Đặc biệt, hiệu quả giảm bớt sự cô đơn đã được báo cáo ở những người bị cô lập xã hội như người cao tuổi sống một mình (Stanley et al., 2014). Tuy nhiên, các con số cụ thể như 'huyết áp hay cortisol giảm bao nhiêu' có sự khác biệt lớn giữa mỗi người nên tốt hơn là hiểu như một xu hướng chung thay vì khẳng định chắc chắn. Ngoài ra, nếu ở trong tình huống phải chăm sóc động vật một cách cưỡng ép thì nó có thể trở thành gánh nặng, vì vậy cần có sự chuẩn bị.

Tại sao thú cưng lại giúp tâm trí bình ổn?

Khi con người và động vật tương tác gần gũi, phản ứng thư giãn giúp tâm trí bình tĩnh sẽ xuất hiện. Bài báo tổng quan của nhóm nghiên cứu Barker và Wolen (2008) tóm tắt rằng sự tương tác giữa con người và thú cưng mang lại lợi ích về mặt cảm xúc và sinh lý. Tuy nhiên, các con số khẳng định chắc chắn hoặc sự thay đổi hormone cụ thể như 'vuốt ve thì trong vòng vài phút huyết áp và nhịp tim giảm bao nhiêu' có sự khác biệt lớn giữa mỗi người nên khó khái quát hóa. Thay vào đó, việc hình thành thói quen đi dạo, cho ăn và chăm sóc đều đặn giúp ổn định nhịp điệu sinh hoạt, và chính cảm giác 'có một sinh linh cần chịu trách nhiệm' được cho là giúp giảm bớt sự cô đơn và cảm giác trầm cảm. Cuối cùng, cốt lõi là mối quan hệ ổn định với động vật và nhịp điệu chăm sóc đều đặn.

7 tác dụng sức khỏe tinh thần tiêu biểu mà thú cưng mang lại

Dưới đây là những tác dụng được đề cập khá thường xuyên trong các nghiên cứu về sự tương tác giữa con người và thú cưng. - Giảm bớt sự cô đơn: Đã được báo cáo trong các nghiên cứu đối với người cao tuổi sống một mình (Stanley et al., 2014). - Giảm bớt lo âu·căng thẳng: Sự tương tác với động vật giúp tâm trí bình tĩnh. - Giảm bớt cảm giác trầm cảm: Vai trò và trách nhiệm của chủ nuôi góp phần vào sự ổn định cảm xúc. - Kết nối xã hội: Cơ hội giao lưu với mọi người có thể tăng lên thông qua các hoạt động như đi dạo. - Tăng cường hoạt động thể chất: Đi dạo với chó giúp tăng cường hoạt động thể chất một cách tự nhiên. - Phát triển cảm xúc ở trẻ em: Đã được báo cáo là có lợi cho sự phát triển cảm xúc và tâm lý xã hội của trẻ lớn lên cùng thú cưng (Caya, 2015). - Ổn định nhịp điệu sinh hoạt: Thói quen chăm sóc đều đặn giúp ổn định cuộc sống hàng ngày. Tuy nhiên, các con số cụ thể như mức độ cortisol hay thời gian đi bộ có sự khác biệt tùy theo nghiên cứu và cá nhân nên hãy hiểu đó là xu hướng.

Bức minh họa thể hiện 7 tác dụng của thú cưng đối với sức khỏe tinh thần của con người

So sánh tác dụng sức khỏe tinh thần của thú cưng theo từng tình huống

Hạng mục	Người cao tuổi sống một mình	Người lớn lo âu·trầm cảm	Trẻ em·thiếu niên
Giảm bớt sự cô đơn	Rất lớn	Lớn	Trung bình
Giảm căng thẳng	Lớn	Rất lớn	Lớn
Tăng cường vận động	Trung bình(chó)	Lớn(chó)	Lớn
Phát triển cảm xúc			Rất lớn
Lưu ý	Nguy cơ té ngã·gánh nặng chăm sóc	Cẩn thận quá tải chăm sóc	Bắt buộc có sự hỗ trợ của cha mẹ

Trích dẫn Stanley et al.(2014), Caya(2015) v.v. Có sự khác biệt cá nhân.

Những người này cần cân nhắc kỹ trước khi nhận nuôi thú cưng

Trong trường hợp tình trạng trầm cảm·rối loạn lo âu nghiêm trọng khiến việc quản lý sinh hoạt hàng ngày gặp khó khăn, công việc phải vắng nhà trong thời gian dài, hoặc có thành viên trong gia đình bị dị ứng·hen suyễn nặng thì thú cưng có thể trở thành yếu tố gây căng thẳng. Thú cưng trước hết là 'một sinh linh cần chịu trách nhiệm' chứ không phải là 'tồn tại để được an ủi'. Chỉ khi đã có đủ thời gian, điều kiện kinh tế và sự đồng thuận của gia đình thì tác dụng đối với sức khỏe tinh thần mới thực sự theo sau.

Chó vs Mèo, tác dụng có khác nhau không?

Cả hai đều có tác động tích cực đến sức khỏe tinh thần nhưng cách thức hoạt động khác nhau. Chó giúp tăng cường hoạt động thể chất và giao lưu xã hội thông qua việc đi dạo·huấn luyện nên rất hữu ích cho những người thiếu vận động·cô lập xã hội. Mèo có điểm mạnh là sự bình ổn mà chính việc ở cùng nhau mang lại. Có nhiều trải nghiệm cho thấy chủ nuôi cảm thấy thoải mái khi mèo kêu rừ rừ (purring), nhưng chưa có đủ cơ sở để khẳng định chắc chắn như 'tần số rung động (20~50Hz) giúp con người bình ổn hoặc điều trị'. Vì vậy, tốt hơn là chú trọng vào chính sự ổn định cảm xúc khi ở cùng nhau hơn là các con số cụ thể. Cuối cùng, việc lựa chọn bên phù hợp với tính cách·mẫu hình sinh hoạt của chính mình là con đường để tối đa hóa hiệu quả.

Cảnh so sánh giữa người chạy cùng chó trong công viên và người nghỉ ngơi cùng mèo trên ghế sofa

Thói quen sống cùng thú cưng giúp tăng cường tác dụng sức khỏe tinh thần

- 10 phút tương tác có chủ đích mỗi ngày: Thiết lập thói quen tiếp xúc như vuốt ve·chải lông. - Đi dạo cùng nhau: Đồng thời đáp ứng đủ 3 yếu tố ánh nắng·đi bộ·tương tác với động vật. - Chia sẻ không gian: Chỉ cần dành thời gian ở cùng một phòng cũng có tác dụng ổn định. - Huấn luyện·chơi đùa: Những trải nghiệm thành công nhỏ giúp nâng cao cảm giác tự hiệu quả của chủ nuôi. - Khám định kỳ với bác sĩ thú y: Nếu sức khỏe của bé bị lung lay thì căng thẳng của chủ nuôi cũng tăng lên. Chăm sóc sức khỏe chính là chăm sóc sức khỏe tinh thần của chính mình.

Không chỉ xem thú cưng là 'công cụ điều trị'

Dù thú cưng rõ ràng có lợi cho sức khỏe tinh thần nhưng không thể thay thế cho việc điều trị chuyên môn các bệnh trầm cảm·rối loạn lo âu·chấn thương tâm lý. Nếu triệu chứng nghiêm trọng thì nhất định phải được chẩn đoán và điều trị bởi bác sĩ chuyên khoa sức khỏe tâm thần trước, việc sử dụng thú cưng như một nguồn hỗ trợ cảm xúc bổ trợ là đúng đắn. Nếu phụ thuộc quá nhiều cảm xúc vào thú cưng thì bé cũng có thể bị căng thẳng.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-29

Câu hỏi thường gặp

Nuôi thú cưng có thực sự chữa khỏi bệnh trầm cảm không?

Có nhiều nghiên cứu cho thấy nó giúp giảm bớt cảm giác trầm cảm nhưng không phải là thuốc điều trị trầm cảm lâm sàng. Đối với trầm cảm đã được chẩn đoán thì điều trị của bác sĩ chuyên khoa phải được ưu tiên, thú cưng đóng vai trò hỗ trợ giúp phục hồi.

Có giúp ích cho sự phát triển cảm xúc của trẻ không?

Vâng, theo các nghiên cứu như Caya(2015), trẻ lớn lên cùng thú cưng được báo cáo là phát triển tốt hơn khả năng đồng cảm·trách nhiệm. Tuy nhiên, việc chăm sóc trẻ một mình là quá sức và bắt buộc cần có sự hỗ trợ của cha mẹ.

Tôi bị dị ứng nhưng có nên nuôi vì sức khỏe tinh thần không?

Không khuyến khích. Triệu chứng dị ứng ngược lại sẽ làm ảnh hưởng đến giấc ngủ·khả năng tập trung gây tác dụng ngược đối với sức khỏe tinh thần. Hãy kiểm tra dị ứng và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi quyết định.

Nếu thú cưng qua đời thì cảm giác trầm cảm có trở nên nghiêm trọng hơn không?

'Hội chứng mất mát thú cưng' là một phản ứng cảm xúc thực sự phổ biến. Nỗi buồn do mất mát là một quá trình tự nhiên, và những trải nghiệm tích cực từ thời gian cùng nhau cũng rõ ràng tồn tại. Tuy nhiên, khó có thể khẳng định một cách chung chung rằng 'tác động tích cực lớn hơn nhiều', vì sự khác biệt cá nhân là rất lớn. Việc tìm hiểu trước các phương pháp hỗ trợ tâm lý trong giai đoạn mất mát sẽ rất hữu ích.

Có nên giới thiệu thú cưng cho cha mẹ cao tuổi không?

Có nhiều báo cáo cho thấy tác dụng tích cực lớn đối với sự cô đơn·chức năng nhận thức. Tuy nhiên, hãy cân nhắc nguy cơ té ngã·gánh nặng thể lực bằng cách chọn chó cỡ trung·nhỏ hoặc mèo già có tính cách điềm đạm, và tạo ra cấu trúc mà gia đình hỗ trợ việc chăm sóc.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 thực phẩm bổ sung an thần 2026 được khuyên dùng

Tác dụng và triệu chứng thiếu hụt Vitamin B12 (Cobalamin)

Top 5 thực phẩm bổ sung nhận thức cho mèo được khuyên dùng năm 2026

Theo dõi nhịp thở (RR) của mèo trong khi ngủ: Câu hỏi thường gặp về tim mạch — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về bệnh tràn khí màng phổi ở mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về liệu pháp oxy cho mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Polyp mũi ở mèo – Câu hỏi thường gặp Q&A — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về kết quả nghe phổi ở mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về liệu pháp steroid dạng hít cho mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần nắm rõ

Câu hỏi thường gặp về nhiễm trùng đường hô hấp do nấm (Aspergillus) ở mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Tài liệu tham khảo

[1] Barker, S.B. and Wolen, A.R. (2008) The benefits of human–companion animal interaction: A review. Journal of Veterinary Medical Education 35, 487–495.

[2] Stanley, I.H., Conwell, Y., Bowen, C. and Van Orden, K.A. (2014) Pet ownership may attenuate loneliness among older adult primary care patients who live alone. Aging and Mental Health 18, 394–399.

[3] Archer, J. (1997) Why do people love their pets? Evolution and Human Behavior 18, 237–259.

[4] Caya, S. (2015) The importance of house pets in emotional development. Procedia – Social and Behavioral Sciences.

[5] Hidese, S. et al. (2019) Effects of L-Theanine Administration on Stress-Related Symptoms. Journal of Clinical Medicine.