Thích
Chia sẻ
멍실장
펫로스 슬픔 5단계, 보호자가 겪는 감정 변화 이해하기

5 giai đoạn đau buồn mất thú cưng, hiểu những thay đổi cảm xúc của người nuôi

Miễn dịchHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Tổng hợp 5 giai đoạn đau buồn mất thú cưng mà người nuôi trải qua khi tiễn biệt thú cưng, và hướng dẫn cách đối phó lành mạnh cho từng giai đoạn.

5 giai đoạn đau buồn mất thú cưng là gì?

Hình minh họa sóng biển tượng trưng cho 5 giai đoạn đau buồn mất thú cưng
5 giai đoạn đau buồn mất thú cưng là mô hình tâm lý học chia những thay đổi cảm xúc mà người nuôi trải qua khi tiễn biệt thú cưng thành năm giai đoạn: phủ nhận, giận dữ, thương lượng, trầm cảm, chấp nhận. Điều quan trọng là chúng không xảy ra theo thứ tự. Việc hôm nay bạn chấp nhận nhưng ngày hôm sau lại nổi giận là phản ứng tự nhiên. Đừng tự trách mình vì coi những cảm xúc này là 'bất thường', chấp nhận chúng như một phần của quá trình hồi phục mới là bước đầu tiên.

Tại sao cần hiểu các giai đoạn này?

Mô hình 5 giai đoạn này do Tiến sĩ Elisabeth Kübler-Ross đề xuất năm 1969, ban đầu là kết quả nghiên cứu về thay đổi tâm lý của bệnh nhân giai đoạn cuối. Sau đó, lý thuyết đau buồn dựa trên các giai đoạn này đã được sử dụng trong lĩnh vực y học thú y như một khung để hiểu dòng chảy cảm xúc trong nhiều trải nghiệm mất mát, bao gồm cả mất thú cưng. Hiểu được mình đang ở giai đoạn nào sẽ giúp bạn có được cảm giác nhẹ nhõm rằng 'mình không có gì sai cả'. Đồng thời, bạn cũng có thể hiểu và đồng cảm tốt hơn với cảm xúc mà gia đình hoặc bạn bè đang trải qua.

Tổng quan 5 giai đoạn đau buồn mất thú cưng

Hạng mụcGiai đoạn 1 Phủ nhậnGiai đoạn 2 Giận dữGiai đoạn 3 Thương lượng
Cảm xúc chínhKhông tin được, choáng vángTội lỗi, oán hậnHối tiếc, giả định
Suy nghĩ tiêu biểu"Có vẻ như sẽ quay lại ngay""Tại sao không biết sớm hơn""Giá như có thể quay lại"
Thời gian kéo dàiKhác nhau tùy cá nhân, không cố địnhKhác nhau tùy cá nhân, không cố địnhKhác nhau tùy cá nhân, không cố định
Cách đối phó khuyến nghịKhông kìm nén cảm xúcBộc lộ qua viết lách·trò chuyệnCó đủ thời gian tưởng niệm

Xem chi tiết giai đoạn 1~3

Giai đoạn 1 Phủ nhận: Thời kỳ khó chấp nhận sự thật rằng thú cưng đã ra đi. Khi về nhà, bạn có thể cảm thấy như vẫn nghe thấy tiếng chúng chạy ra đón, và không thể dọn bát ăn của chúng.
Giai đoạn 2 Giận dữ: Những cảm xúc như 'Tại sao lại là con thú cưng của chúng ta', 'Nếu bệnh viện phát hiện sớm hơn một chút thì sao' sẽ trỗi dậy. Có thể biểu hiện thành sự giận dữ hướng về bản thân, gia đình hoặc bác sĩ thú y.
Giai đoạn 3 Thương lượng: Những suy nghĩ giả định 'Nếu lúc đó đã chọn cách khác thì sao' lặp đi lặp lại. Đây là thời kỳ cảm giác tội lỗi lớn nhất.
Hình ảnh người nuôi đang trải qua các giai đoạn đầu của đau buồn mất thú cưng

Nếu có các triệu chứng này, cần tư vấn chuyên gia

Đau buồn là điều tự nhiên, nhưng nếu các triệu chứng sau kéo dài và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống hàng ngày, có thể đó là 'Đau buồn phức tạp (Complicated Grief)'. Cần tư vấn tâm lý chuyên nghiệp hoặc khám tại khoa sức khỏe tâm thần. - Trạng thái giảm đáng kể giấc ngủ và sự thèm ăn kéo dài - Không thể thực hiện các hoạt động hàng ngày (đi làm, việc nhà) - Thôi thúc tự làm hại bản thân hoặc tự sát - Bảo vệ quá mức hoặc lo lắng cực độ đối với các thành viên gia đình khác hoặc thú cưng khác - Trạng thái phụ thuộc vào rượu hoặc ma túy

Xem chi tiết giai đoạn 4~5

Giai đoạn 4 Trầm cảm: Thời kỳ cảm xúc nặng nề nhất. Mọi động lực biến mất và cuộc sống hàng ngày cảm thấy như không có màu sắc. Nhưng thời kỳ này cũng là 'đường hầm trước khi hồi phục'. Đừng cố gắng thoát ra quá nhanh, điều quan trọng là được buồn bã một cách trọn vẹn.
Giai đoạn 5 Chấp nhận: Không phải nỗi buồn biến mất mà là giai đoạn học cách 'sống chung với nó'. Nỗi nhớ vẫn còn nhưng cuộc sống hàng ngày được khôi phục, và bạn có thể giữ lại con thú cưng đã ra đi như một kỷ niệm ấm áp.
Hình ảnh người nuôi đã hồi phục khi đạt đến giai đoạn chấp nhận của đau buồn mất thú cưng

5 cách để tưởng niệm lành mạnh

- Ghi lại cảm xúc: Dành 5 phút mỗi ngày viết về những ký ức hoặc cảm xúc về con thú cưng của bạn - Không gian tưởng niệm: Tạo một nơi để nhớ lại bằng ảnh, dấu chân, hũ tro cốt, v.v. - Duy trì thói quen: Lấp đầy thời gian đi dạo bằng các hoạt động khác (tập thể dục nhẹ, đọc sách) - Cộng đồng mất thú cưng: Trò chuyện với những người có trải nghiệm tương tự - Thú cưng mới sau thời gian đủ: Quyết định sau khi nỗi buồn đã được xoa dịu đầy đủ và cuộc sống hàng ngày được khôi phục là lành mạnh cho cả bạn và thú cưng mới

Điều cần lưu ý khi đối xử với người thân xung quanh

Tuyệt đối không nói với gia đình đang trải qua mất thú cưng những câu như "chỉ là một con vật thôi", "mua một con mới đi". Những lời nói như vậy khiến họ cảm thấy nỗi buồn bị phủ nhận, khiến việc hồi phục khó khăn hơn. Thay vào đó, hãy nói những lời đồng cảm như "chắc bạn rất khó khăn", "chắc bạn nhớ nó lắm". Nếu có trẻ em, đừng giấu giếm cái chết mà hãy giải thích trung thực phù hợp với độ tuổi, điều này giúp ích cho việc tưởng niệm lành mạnh.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-27

Câu hỏi thường gặp

Đau buồn mất thú cưng thường kéo dài bao lâu?
Thời gian tang thương khác nhau tùy từng cá nhân và không có quy định cố định. Việc nỗi nhớ kéo dài là một quá trình tự nhiên. Tuy nhiên, nếu nỗi buồn kéo dài khiến bạn khó thực hiện các hoạt động thường ngày hoặc gây suy giảm chức năng nghiêm trọng, chúng tôi khuyên bạn nên tham vấn chuyên gia.
Liệu có nhất thiết phải trải qua 5 giai đoạn theo thứ tự không?
Không. Việc bỏ qua giai đoạn hoặc quay lại giai đoạn trước thường phổ biến hơn. 5 giai đoạn chỉ là 'bản đồ', không phải là lộ trình cố định.
Nếu nhận nuôi thú cưng mới, nỗi buồn sẽ được giải tỏa nhanh hơn không?
Trái lại, có thể gây tác dụng ngược. Bạn có thể so sánh với thú cưng đã ra đi hoặc cảm thấy áy náy với thú cưng mới. Tốt nhất là quyết định sau khi nỗi buồn đã được xoa dịu đầy đủ và cuộc sống hàng ngày đã phần nào khôi phục.
Nên giải thích cái chết của thú cưng cho trẻ em như thế nào?
Thay vì những từ ngữ mơ hồ như "đã ngủ", "đã đi xa", hãy giải thích trung thực như "bị bệnh và giờ không còn đau nữa". Việc cùng khóc với trẻ để không kìm nén nỗi buồn của chúng cũng rất quan trọng.
Hội chứng mất thú cưng cũng được khám tại bệnh viện không?
Có, bạn có thể được khám tại khoa sức khỏe tâm thần hoặc trung tâm tư vấn tâm lý. Nếu triệu chứng mất ngủ·trầm cảm nghiêm trọng, có thể áp dụng bảo hiểm y tế. Các địa phương cũng có chương trình tư vấn mất thú cưng miễn phí.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Tài liệu tham khảo

[1] Kübler-Ross, E., On Death and Dying, Routledge, 1969

[2] Packman W. et al., Continuing Bonds and Psychosocial Adjustment in Pet Loss, Journal of Loss and Trauma, 2011

[3] American Veterinary Medical Association, Pet Loss and Bereavement Guidelines, 2020

Hướng dẫn hoàn chỉnh về các giai đoạn mất thú cưng | Meongsiljang