Thích

Chia sẻ

Hướng dẫn về bệnh Pemphigus (bệnh da tự miễn)

Da/LôngHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bệnh Pemphigus ở chó là bệnh tự miễn khiến hệ miễn dịch tấn công tế bào da gây mụn nước, vảy và loét. Chẩn đoán sớm và quản lý suốt đời là then chốt.

Bệnh Pemphigus ở chó là gì?

Chó có vảy ở mũi và tai trên bàn khám bệnh

Bệnh Pemphigus ở chó (Pemphigus) là bệnh da tự miễn khiến hệ miễn dịch tự tấn công protein gắn kết các tế bào da, tạo ra mụn nước và vảy. Chẩn đoán sớm là then chốt. Nếu vảy và mụn mủ xuất hiện lặp lại đối xứng hai bên ở mũi, tai, lòng bàn chân, đây có thể không phải bệnh da đơn thuần mà là bệnh miễn dịch, cần sinh thiết da. Điều trị gần với quản lý suốt đời hơn là khái niệm chữa khỏi hoàn toàn.

Tại sao bệnh Pemphigus lại xảy ra?

Khó có thể chỉ ra một nguyên nhân duy nhất. Cơ chế chính của dạng phổ biến nhất là Pemphigus dạng lá là hệ miễn dịch nhầm lẫn protein Desmocollin-1 (DSC1) gắn kết tế bào sừng da là kẻ thù và tạo kháng thể tấn công. Yếu tố di truyền, tiếp xúc tia cực tím, một số thuốc (một số kháng sinh, sản phẩm nhỏ giọt phòng ký sinh trùng ngoài da), khối u có thể là tác nhân kích hoạt. Sách giáo khoa da liễu thú y báo cáo xu hướng xảy ra nhiều hơn ở một số giống như Akita, Chow Chow.

So sánh nhanh các loại Pemphigus

Pemphigus được phân loại theo lớp da bị tấn công. Bảng dưới đây tóm tắt các điểm khác biệt chính. Hầu hết Pemphigus ở chó là 'Pemphigus dạng lá', còn Pemphigus thông thường hiếm gặp nhưng nghiêm trọng hơn nhiều.

So sánh các loại Pemphigus

Hạng mục	Pemphigus dạng lá	Pemphigus dạng hồng ban	Pemphigus thông thường
Vị trí tổn thương chính	Mũi, mặt, lòng bàn chân, thân	Chủ yếu giới hạn ở mặt, mũi	Miệng, môi, niêm mạc, vùng ranh giới da-niêm mạc
Triệu chứng chính	Mụn mủ, vảy, rụng lông	Hồng ban, mụn mủ, vảy	Loét, xói mòn, đau
Mức độ nghiêm trọng	Trung bình	Nhẹ	Nặng
Tần suất	Phổ biến nhất	Hiếm	Rất hiếm

Phân loại chung theo sách giáo khoa da liễu thú y.

Nghi ngờ nếu thấy các triệu chứng này

Pemphigus có hai từ khóa là 'đối xứng hai bên' và 'tập trung vào vảy'. Khác với dị ứng đơn thuần, rụng lông và vảy nổi bật hơn ngứa. - Tổn thương đối xứng hai bên: Xuất hiện đối xứng hai bên với hình dạng tương tự ở hai bên mũi, ngoài tai, chân - Mụn mủ vàng → vảy: Mụn mủ xuất hiện tạm thời rồi vỡ ra thành vảy màu vàng - Tổn thương mũi (mặt gương mũi): Là nơi thường bắt đầu xuất hiện tổn thương, có vảy, loét và có thể mất sắc tố - Tổn thương chân: Vảy, sừng hóa và rụng lông nổi bật ở chân và lòng bàn chân - Triệu chứng toàn thân: Nếu nặng có thể kèm theo suy giảm thể trạng chung như sốt, giảm ăn, uể oải

Cận cảnh lòng bàn chân chó bị sừng hóa dày và nứt nẻ

Cần đến bệnh viện ngay trong trường hợp này

Nếu có loét ở miệng, nướu, lưỡi, hoặc sốt kèm theo từ chối ăn và uể oải, có thể đang diễn ra Pemphigus thông thường hoặc nhiễm khuẩn thứ cấp. Đặc biệt, loét sâu ở khoang miệng, niêm mạc, vùng ranh giới da-niêm mạc có thể là dấu hiệu của Pemphigus thông thường nguy kịch, và nếu vảy có mùi hôi hoặc mủ nhiều có thể đang lan nhiễm khuẩn thứ cấp. Nếu đang điều trị ức chế miễn dịch sẽ dễ bị nhiễm trùng hơn, nên an toàn là đến bệnh viện trong vòng 24 giờ để làm sinh thiết da và xét nghiệm máu.

Chẩn đoán như thế nào?

Chỉ nhìn bề ngoài khó phân biệt với nhiễm khuẩn da, ghẻ, nấm da nên sinh thiết da là quan trọng nhất. Cắt tròn vị trí có mụn mủ và soi dưới kính hiển vi sẽ thấy dấu hiệu 'tách tế bào gai (acantholysis)' là các tế bào sừng tách rời nhau. Tuy nhiên, dấu hiệu này tuy đặc trưng ở Pemphigus nhưng cũng có thể xuất hiện ở nhiễm khuẩn da nông hoặc nấm da, nên không chẩn đoán xác định chỉ dựa vào đó mà phải tổng hợp với kết quả xét nghiệm khác. Kết hợp thêm xét nghiệm tế bào, nuôi cấy vi khuẩn/nấm, xét nghiệm máu, miễn dịch huỳnh quang (dấu hiệu lắng đọng immunoglobulin dạng lưới giữa các tế bào). Nguyên tắc là không bôi hoặc uống corticosteroid trước sinh thiết vì dùng thuốc trước sẽ làm mờ chẩn đoán.

Điều trị được tiến hành như thế nào?

Mục tiêu điều trị là 'làm dịu tấn công miễn dịch để phục hồi da, duy trì suốt đời với liều tối thiểu giảm tác dụng phụ'. Giai đoạn 1 dùng corticosteroid liều ức chế miễn dịch (Prednisolone), nếu phản ứng không đủ hoặc tác dụng phụ nặng thì phối hợp thuốc ức chế miễn dịch thứ 2. Hầu hết tổn thương mới dừng lại trong vài tuần, sau đó giảm thuốc dần trong vài tháng. Liều lượng và thời gian do bác sĩ thú y quyết định dựa trên cân nặng và phản ứng.

Bác sĩ thú y đang điều trị tại chỗ cho mũi chó

Uống corticosteroid dài hạn, cần lưu ý điều này

Dùng corticosteroid liều ức chế miễn dịch lâu dài thường gây khát nước, đi tiểu nhiều, tăng ăn (đa thực), có thể gây loét đường tiêu hóa, da và lông mỏng đi, vết thương lành chậm. Dùng lâu dài cũng tăng nguy cơ tiểu đường. Ngoài ra, do miễn dịch bị ức chế nên dễ bị nhiễm khuẩn thứ cấp như ghẻ, nấm da. Ngừng thuốc tùy tiện có thể làm Pemphigus nặng hơn, tuyệt đối không tự ý dừng. Quan trọng là xét nghiệm máu, nước tiểu định kỳ 3-6 tháng, ghi lại cân nặng, lượng nước uống, lượng nước tiểu và chia sẻ với bác sĩ thú y.

Hãy quản lý tại nhà như sau

Pemphigus dễ xấu đi do tia cực tím và căng thẳng. Tổng hợp các điểm quản lý sinh hoạt. - Chống tia cực tím: Tránh đi dạo giữa trưa, dùng kem chống nắng cho thú cưng ở mũi, tai - Làm sạch nhẹ nhàng: Dùng sữa tắm dược tính ít kích ứng, không tự ý bóc vảy - Phòng nhiễm trùng da: Sử dụng vòng cổ, quần áo để chó không liếm vùng thương tổn - Quản lý dinh dưỡng: Hỗ trợ sức khỏe da chung bằng chế độ ăn cân bằng, nhưng nhất định phải tham khảo bác sĩ thú y trước khi dùng thực phẩm chức năng cụ thể - Thói quen ghi chép: Chụp ảnh vùng vảy 1 lần/tuần cùng góc độ để theo dõi thay đổi

Chó đeo vòng cổ đang nghỉ ngơi thoải mái trong nhà

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-23

Câu hỏi thường gặp

Bệnh Pemphigus ở chó có chữa khỏi được không?

Mục tiêu là 'hồi phục dài hạn (trạng thái triệu chứng lắng dịu)' hơn là chữa khỏi. Một số trường hợp có thể duy trì liều thuốc rất nhỏ hoặc ngừng, nhưng do khả năng tái phát nên khám định kỳ là bắt buộc.

Có lây sang người không? Có lây sang chó khác không?

Pemphigus không phải bệnh truyền nhiễm như vi khuẩn, virus, nấm mà nguyên nhân là tự miễn. Không lây sang người hoặc thú cưng khác.

Vắc-xin hoặc thuốc có thể gây ra Pemphigus không?

Hiếm nhưng sách giáo khoa da liễu thú y báo cáo một số trường hợp kháng sinh, sản phẩm nhỏ giọt phòng ký sinh trùng ngoài da, một số thuốc điều trị là tác nhân kích hoạt. Nếu có thuốc mới uống hoặc sản phẩm mới bôi vào thời điểm phát bệnh, nhất định phải báo bác sĩ thú y.

Có thể cải thiện bằng chế độ ăn hoặc thực phẩm chức năng không?

Không thể điều trị Pemphigus chỉ bằng thực phẩm chức năng. Chế độ ăn cân bằng hỗ trợ sức khỏe da chung có thể giúp ích, nếu cân nhắc thực phẩm chức năng cụ thể thì an toàn là tham khảo kỹ bác sĩ thú y trước khi phối hợp.

Chỉ mũi chuyển sang trắng, có phải Pemphigus không?

Nếu chỉ mất sắc tố mũi đơn độc có thể là 'viêm da mất sắc tố'. Nhưng có thể là triệu chứng sớm của Pemphigus dạng hồng ban nên sinh thiết da để phân biệt là chính xác.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 dầu gội y tế cho chó — Viêm da mủ·Nhiễm khuẩn

Top 5 loại dầu gội dược liệu cho chó bị viêm da do nấm men, do bác sĩ thú y chọn lọc — giúp giảm ngứa và kiểm soát nhờn

5 sản phẩm dầu cá Omega-3 được khuyên dùng cho chó — So sánh hàm lượng EPA và DHA

Phẫu thuật chỉnh sửa hô hấp cho chó đầu ngắn (BOAS)

Phẫu thuật cắt bỏ khối u, có những phương pháp nào? — Tại sao biên giới cắt bỏ quyết định sự tái phát

Bệnh Toxoplasma ở mèo là gì — Nguy cơ lây nhiễm cho người và quy tắc phòng ngừa

Xét nghiệm dị ứng thức ăn ở mèo là gì? — Từ quy trình loại trừ đến kết luận

Mèo cũng có thể đi dạo — Cốt lõi và lưu ý khi huấn luyện đeo đai

Video chim·cá cho mèo có hiệu quả không — Làm giàu môi trường hay gây căng thẳng?

Thiết kế góc cửa sổ cho mèo, nên làm thế nào?

Tài liệu tham khảo

[1] Miller WH, Griffin CE, Campbell KL. Muller and Kirk's Small Animal Dermatology, 7th Edition, Chapter 9: Autoimmune and Immune-Mediated Skin Disorders, 2013

[2] Olivry T. A review of autoimmune skin diseases in domestic animals: I - Superficial pemphigus. Veterinary Dermatology, 2006;17(5):291-305

[3] Nishifuji K, Tamura K, Konno H, et al. Development of an enzyme-linked immunosorbent assay for detection of circulating IgG autoantibodies against canine desmoglein 3 in dogs with pemphigus. Veterinary Dermatology, 2009;20(5-6):331-337

[4] Gomez SM, Morris DO, Rosenbaum MR, Goldschmidt MH. Outcome and complications associated with treatment of pemphigus foliaceus in dogs: 43 cases (1994-2000). JAVMA, 2004;224(8):1312-1316