Thích

Chia sẻ

Quy trình và ứng dụng chọc hút kim nhỏ (FNA) - Hướng dẫn hoàn chỉnh kiểm tra khối u cho chó và mèo

Miễn dịchHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Tổng hợp quy trình, phạm vi ứng dụng và các lưu ý về xét nghiệm chọc hút kim nhỏ thực hiện trên khối u da hoặc hạch bạch huyết của thú cưng ở tầm nhìn của chủ nuôi.

Xét nghiệm chọc hút kim nhỏ (FNA) là gì?

Chó đang thực hiện xét nghiệm chọc hút kim nhỏ

Chọc hút kim nhỏ (Fine Needle Aspiration, FNA) là xét nghiệm chính xác lấy một lượng nhỏ tế bào từ khối u hoặc hạch bạch huyết bằng kim tiêm nhỏ và kiểm tra dưới kính hiển vi. Điều quan trọng nhất là nó có thể hoàn thành chỉ trong vài phút mà không cần gây mê. Nó được sử dụng như một xét nghiệm sơ bộ để xác định xem khối u da là lành tính hay ác tính, hoặc lý do tại sao hạch bạch huyết bị sưng.

Xét nghiệm cần thiết trong trường hợp nào?

Được xem xét đầu tiên khi sờ thấy khối u mới xuất hiện trên cơ thể hoặc khi hạch bạch huyết sưng to và cứng hơn bình thường. Không chỉ các khối u lồi trên da mà cả các tổn thương ở sâu bên trong như cơ quan bụng, phổi, lách cũng có thể được kiểm tra dưới sự hướng dẫn của siêu âm hoặc CT. Nó đóng vai trò then chốt trong việc phân biệt khối u ác tính, nơi việc phát hiện sớm là quan trọng.

Các tình huống điển hình cần xét nghiệm

Nếu bạn thuộc một trong các tình huống dưới đây, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ thú y về xét nghiệm chọc hút kim nhỏ.

Tình huống	Mức độ cần thiết
Khối u da mới (trên 1cm)	Cao
Khối u phát triển nhanh	Rất cao
Hạch bạch huyết sưng cứng	Cao
Tổn thương cơ quan phát hiện qua siêu âm	Cao
U nang tuyến bã lâu năm không thay đổi	Thấp
Xác định tính chất khối u trước phẫu thuật	Rất cao

Quy trình xét nghiệm thực tế diễn ra như thế nào?

Trình tự xét nghiệm đơn giản hơn bạn nghĩ. - Cố định: Chủ nuôi hoặc kỹ thuật viên giữ nhẹ nhàng bé - Khử trùng: Lông vùng kiểm tra được làm sạch nhẹ và khử trùng - Hút: Kim nhỏ (22~25G) được đâm vào để hút tế bào - Trải mẫu: Tế bào được trải mỏng lên lam kính - Nhuộm màu & Đọc kết quả: Sau khi nhuộm, bác sĩ chuyên khoa bệnh lý kiểm tra dưới kính hiển vi Nếu bé hợp tác, toàn bộ quá trình sẽ hoàn thành trong vòng 5~10 phút.

Cảnh chuẩn bị trải mẫu trên lam kính sau khi chọc hút kim nhỏ

Xem xét các xét nghiệm khác thay vì chọc hút kim nhỏ trong trường hợp này

Không phải mọi khối u đều được chẩn đoán bằng chọc hút kim nhỏ. Trong trường hợp có xu hướng chảy máu như giảm tiểu cầu hoặc rối loạn đông máu, trường hợp tổn thương phổi có nguy cơ cao bị tràn khí màng phổi, hoặc một số khối u biểu mô đường tiết niệu có nguy cơ tế bào ung thư lan theo vết kim, hãy tránh chọc hút kim nhỏ và chọn phương pháp xét nghiệm khác. Đây là lý do tại sao cần kiểm tra tính an toàn trước bằng xét nghiệm máu cơ bản trước khi xét nghiệm.

So sánh chọc hút kim nhỏ và sinh thiết

Cả hai xét nghiệm đều được sử dụng để chẩn đoán khối u nhưng có tính chất khác nhau. Chọc hút kim nhỏ là xét nghiệm sơ bộ nhanh chóng và đơn giản, còn sinh thiết là xét nghiệm thứ cấp để có chẩn đoán chắc chắn hơn.

Chọc hút kim nhỏ so với sinh thiết

Hạng mục	Chọc hút kim nhỏ (FNA)	Sinh thiết (Biopsy)
Có gây mê không	Thường không gây mê	Gây mê tại chỗ hoặc toàn thân
Thời gian thực hiện	5~10 phút	Trên 30 phút
Phương pháp thu thập	Hút tế bào bằng kim	Cắt bỏ khối mô
Độ chính xác chẩn đoán	Trung bình~Cao (khoảng 80% theo báo cáo, khác nhau tùy tổn thương)	Rất cao (tiêu chuẩn chẩn đoán xác định mô học)
Thời gian chờ kết quả	Ngày hôm đó~3 ngày	5~10 ngày
Gánh nặng chi phí	Thấp	Trung bình~Cao

Độ chính xác có thể thay đổi đáng kể tùy thuộc vào vị trí tổn thương và tình trạng thu thập tế bào

Các điểm cần kiểm tra tại nhà sau xét nghiệm

Chọc hút kim nhỏ là xét nghiệm hầu như không cần thời gian phục hồi, nhưng hãy kiểm tra một số điều sau khi về nhà. - Chảy máu: Kiểm tra xem máu có tiếp tục chảy từ vị trí xét nghiệm không - Sưng: Xem vùng xung quanh vết kim có sưng bất thường không - Phản ứng đau: Quan sát xem bé có liếm hoặc không thích vùng đó không - Trạng thái toàn thân: Kiểm tra xem sự thèm ăn và hoạt động có bình thường như mọi khi không Hầu hết đều trở lại bình thường trong ngày.

Nếu kết quả không rõ ràng thì sao?

Kết quả chọc hút kim nhỏ được chia thành ba loại chính: chẩn đoán rõ ràng là lành tính hay ác tính, xác định là viêm hoặc nhiễm trùng, và kết quả 'không chẩn đoán được' do số lượng tế bào ít hoặc có lẫn máu khiến việc đọc kết quả khó khăn. Nếu kết quả không chẩn đoán được, hãy xét nghiệm lại hoặc chuyển sang sinh thiết. Đây là lý do tại sao bạn không cần từ bỏ chỉ vì lần xét nghiệm đầu tiên không có chẩn đoán xác định.

Khối u phát triển nhanh cần xét nghiệm ngay lập tức

Các khối u phát triển rõ rệt trong vài tuần, các khối u bị vỡ da và chảy dịch, hoặc các trường hợp hạch bạch huyết xung quanh cũng sưng lên có khả năng ác tính tương đối cao. Nếu thấy những dấu hiệu này, đừng đợi đến kỳ kiểm tra tiếp theo mà hãy đến ngay bệnh viện thú y để thực hiện xét nghiệm chọc hút kim nhỏ để đảm bảo an toàn.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-28

Câu hỏi thường gặp

Bé có đau nhiều khi làm xét nghiệm chọc hút kim nhỏ không?

Kích thích ở mức độ tương tự như tiêm vắc-xin. Hầu hết chỉ giật mình trong khoảnh khắc và đau ít đến mức có thể thực hiện mà không cần gây mê. Trên thực tế, hầu hết các loài vật đều chịu đựng tốt việc thu thập khi còn tỉnh táo.

Chi phí xét nghiệm dự kiến khoảng bao nhiêu?

Tùy thuộc vào bệnh viện nhưng nói chung rẻ hơn sinh thiết. Chi phí chính xác sẽ thay đổi tùy thuộc vào vị trí xét nghiệm và phương pháp đọc kết quả, vì vậy hãy tham khảo ý kiến bác sĩ thú y phụ trách.

Mèo cũng có thể được xét nghiệm giống vậy không?

Có, mèo cũng được xét nghiệm theo cùng nguyên tắc. Tuy nhiên, những bé nhạy cảm có thể cần thuốc an thần, và tổn thương ngực (phổi) có nguy cơ biến chứng như tràn khí màng phổi hoặc chảy máu nên cần tiếp cận thận trọng hơn và sử dụng hướng dẫn siêu âm.

Khi nào có thể nhận kết quả?

Đọc kết quả ngay tại bệnh viện có thể biết kết quả trong ngày, còn nếu ủy thác cho bác sĩ chuyên khoa bệnh lý bên ngoài thì thường có kết quả trong vòng 2~3 ngày.

Một lần xét nghiệm có chẩn đoán xác định không?

Trong nhiều trường hợp, u lympho, u tế bào mast, u mỡ được chẩn đoán bằng xét nghiệm tế bào chọc hút kim nhỏ. Tuy nhiên, việc xác định cấp độ u tế bào mast hoặc u mô liên kết và một số khối u biểu mô có thể cần sinh thiết bổ sung.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

So sánh bệnh viện thú y cấp 1 và cấp 2

Tác dụng và hướng dẫn bổ sung Vitamin C

7 giống chó chân ngắn hàng đầu

Mèo bị protein niệu: có phải viêm cầu thận? — Nguyên nhân và thời điểm đi khám

SDMA — Xét nghiệm thận sớm cho mèo là gì? Khi nào nên kiểm tra?

Mất nước ở mèo có phá hủy thận không — Dấu hiệu cảnh báo và cách xử trí không thể bỏ qua

Bệnh thận mạn tính giai đoạn cuối ở mèo, cách duy trì chất lượng cuộc sống — Hỏi & Đáp về chăm sóc giảm nhẹ

CKD ở mèo tiến triển nhanh thế nào — Hỏi & Đáp về theo dõi tiến triển qua chỉ số

Tại sao mèo bị suy thận lại có thể bị thiếu máu? — Nguyên nhân thiếu EPO và thời điểm điều trị

Suy thận mãn tính (CKD) ở mèo là gì? — Từ dấu hiệu ban đầu đến quản lý theo từng giai đoạn

Tài liệu tham khảo

[1] Raskin RE, Meyer DJ, Small Animal Cytologic Diagnosis: Canine and Feline Disease, 2nd Edition

[2] Cole SG, Fine Needle Aspirates, Textbook of Respiratory Disease in Dogs and Cats

[3] Jackson HA, Marsella R, BSAVA Manual of Canine and Feline Dermatology, 4th Edition